به گزارش ایسنا، رنگ کردن مو یکی از رایج‌ترین راه‌های تغییر ظاهر در دنیای امروز است؛ تغییری که برای بسیاری از افراد فقط جنبه زیبایی ندارد، بلکه با احساس جوانی، تنوع‌طلبی، اعتماد به نفس و حتی نمایش هویت فردی نیز پیوند خورده است. تغییر رنگ مو می‌تواند چهره را به شکل محسوسی دگرگون کند و حتی بر نحوه دیده شدن رنگ پوست صورت نیز اثر بگذارد. به همین دلیل، مو در زندگی روزمره افراد جایگاهی فراتر از یک بخش ساده از بدن پیدا کرده است. انسان‌ها در بسیاری از فرهنگ‌ها به مو به عنوان نشانه‌ای از زیبایی، هویت و جذابیت نگاه می‌کنند و همین موضوع باعث شده است توجه به سلامت، ظاهر و رنگ آن به بخشی مهم از سبک زندگی تبدیل شود.

در عین حال، مو تنها یک عنصر ظاهری نیست، بلکه از نظر زیستی و فرهنگی نیز اهمیت زیادی دارد. مو می‌تواند در محافظت از پوست، تنظیم نسبی دما و دریافت برخی تحریک‌های محیطی نقش داشته باشد. همچنین در حوزه‌هایی مانند بررسی سلامت، شناسایی قرار گرفتن در معرض مواد سمی و حتی تحلیل DNA نیز کاربرد دارد. از دیدگاه علمی، مو ساختاری پیچیده و پروتئینی دارد که به طور مداوم در چرخه رشد و ریزش بازسازی می‌شود. با وجود این اهمیت گسترده، بررسی جامع و منظم درباره ساختار مو و نحوه رنگ‌پذیری آن در ادبیات پژوهشی داخلی چندان پررنگ نبوده است. از همین رو، انجام چنین تحقیقی برای پر کردن این خلأ دانشی و نزدیک کردن دانش پایه به کاربردهای روزمره آرایشی و بهداشتی، ضروری به نظر می‌رسد.

یاسین رامین، محقق پژوهشگاه رنگ، همراه با دو همکار دیگر از همین مؤسسه، پژوهشی را درباره ساختار مو و چگونگی اثرگذاری فرایندهای رنگ کردن بر آن انجام داده‌اند. این گروه پژوهشی در مطالعه خود کوشیده‌اند پیوند میان شناخت علمی از ساختمان مو و کاربرد آن در فناوری‌های رنگ مو را روشن کنند. اهمیت این کار در آن است که هم به نیاز مصرف‌کنندگان برای انتخاب آگاهانه‌تر پاسخ می‌دهد و هم می‌تواند برای تولیدکنندگان و فعالان حوزه آرایشی و بهداشتی، مبنایی علمی برای توسعه محصولات مناسب‌تر فراهم کند.

روش انجام این پژوهش، مطالعه مروری بوده است. به این معنا که پژوهشگران به جای انجام آزمایش مستقیم روی نمونه‌های مو یا محصولات رنگ، مجموعه‌ای از دانسته‌ها، گزارش‌ها و منابع علمی موجود را کنار هم قرار داده و آن‌ها را به شکلی منظم تحلیل کرده‌اند. در این فرایند، ساختار مو از سطح بیرونی تا لایه‌های درونی، ترکیب شیمیایی آن و نقش اجزایی مانند کراتین و پیوندهای مؤثر در استحکام مو بررسی شده است. همچنین انواع رنگ مو، از نمونه‌های طبیعی و موقت تا انواع نیمه‌دائمی، از نظر نحوه اثرگذاری بر سطح مو و میزان نفوذ به لایه‌های مختلف آن، به زبان علمی دسته‌بندی و مقایسه شده‌اند تا تصویری یکپارچه از فرایند رنگ شدن مو به دست آید.

یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهند که با وجود سابقه طولانی استفاده از رنگ‌موهای صنعتی در جهان، دانش فنی و تحقیقات علمی در این حوزه در ایران هنوز محدود است. بر اساس این تحقیق، تولیدکنندگان داخلی بیشتر به استفاده از فرمول‌های آماده رو آورده‌اند و پژوهش‌های منسجم و کاربردی درباره ترکیبات و فرمول‌بندی رنگ مو در کشور کمتر دیده می‌شود. این در حالی است که صنعت جهانی رنگ مو به سمت تولید طیف‌های تازه رنگی و فناوری‌های سازگارتر با محیط‌زیست حرکت کرده، اما در ایران همچنان تمرکز اصلی بیشتر بر رنگ‌های پایه مانند مشکی، قهوه‌ای و قرمز باقی مانده است.

نتایج تحقیق فوق که در «فصلنامه مطالعات در دنیای رنگ» وابسته به پژوهشگاه رنگ و انجمن علمی رنگ ایران انتشار یافته‌اند، همچنین نشان می‌دهند که درک ساختار مو، کلید فهم درست رنگ‌کردن آن است. مو از لایه‌هایی مانند کوتیکول، کورتکس و در برخی موارد مدولا تشکیل شده و هر یک از این بخش‌ها در واکنش مو به رنگ اهمیت دارند. به گفته پژوهشگران، رنگ‌های بدون اکسیدان مانند برخی رنگ‌های طبیعی، موقت و نیمه‌دائمی بیشتر روی سطح مو اثر می‌گذارند و به لایه کورتکس نفوذ نمی‌کنند. همین موضوع یکی از علت‌های اصلی موقتی بودن اثر آن‌ها و نیز آسیب کمترشان به مو است. در مقابل، هرچه نفوذ رنگ به ساختار درونی مو بیشتر شود، ماندگاری تغییر رنگ افزایش می‌یابد و در عین حال باید درباره اثر آن بر سلامت مو نیز با دقت بیشتری فکر کرد.

اطلاعات تکمیلی این تحقیق نشان می‌دهند که ویژگی‌های ساختاری مو می‌تواند بر نتیجه رنگ کردن اثر زیادی بگذارد. برای نمونه، اندازه مولکول‌های رنگ مهم است؛ مولکول‌های کوچک‌تر آسان‌تر و سریع‌تر به درون مو نفوذ می‌کنند. از سوی دیگر، در موهای آسیب‌دیده، کوتیکول تغییر می‌کند و نفوذپذیری مو بالاتر می‌رود. این یعنی موهای آسیب‌دیده ممکن است مواد رنگی را متفاوت از موهای سالم جذب کنند. همچنین در شرایط قلیایی یا همان محیطی که pH بالاتری دارد، مو متورم می‌شود و راه برای نفوذ بیشتر رنگ بازتر می‌شود. این نکات برای افرادی که محصولات رنگ مو را طراحی می‌کنند اهمیت زیادی دارد، زیرا می‌تواند به ساخت رنگ‌هایی با ماندگاری بهتر یا آسیب کمتر کمک کند.

پژوهشگران در کنار این توضیحات، به وضعیت بازار جهانی رنگ مو نیز اشاره کرده‌اند و آن را یکی از پویاترین بخش‌های صنعت آرایشی و بهداشتی دانسته‌اند. افزایش توجه به زیبایی و جوانی، گسترش شبکه‌های اجتماعی، رشد فروش اینترنتی و تقاضا برای محصولات طبیعی‌تر از عوامل مهم رشد این بازار معرفی شده‌اند. در همین حال، نگرانی درباره آسیب مواد شیمیایی به مو و پوست و نیز توجه به محیط‌زیست، باعث شده است مسیر نوآوری به سمت رنگ‌های بدون آمونیاک، رنگ‌های طبیعی‌تر و بسته‌بندی‌های سازگارتر با محیط‌زیست حرکت کند. اهمیت این یافته‌ها در آن است که نشان می‌دهند شناخت علمی مو فقط یک بحث دانشگاهی نیست، بلکه می‌تواند بر انتخاب مصرف‌کننده، طراحی محصول، حفظ سلامت مو و حتی مسیر توسعه صنعتی اثر بگذارد.

انتهای پیام