بخشی از کتاب، روایت همین رفتوآمدها و گفتوگوهاست و بخشی دیگر به مشاهدات مستقیم نویسنده در جنوب لبنان اختصاص دارد؛ جایی که به گفته محسن حسنزاده، ارتباطات در آن روزها تا حد زیادی مختل بود و تصویر روشنی از آنچه در منطقه میگذشت وجود نداشت.
محسن حسنزاده، خبرنگار، روایتگر و نویسنده کتاب درباره کتاب تازه چاپ شده علیه اشباح در گفتگو با ایسنا میگوید: یکی از انگیزههایش برای رفتن به جنوب، همین نبودن تصویر بود؛ اینکه بتواند از نزدیک ببیند در منطقهای که اخبار و ارتباطات از آن بهسختی بیرون میآمد، چه میگذرد.
عنوان کتاب نیز از همین فضای مبهم جنگی آمده است. حسنزاده به جملهای از یکی از مقامهای اسرائیلی اشاره میکند که گفته بود: "ما انگار با اشباح میجنگیم.» روایتی که برای او با آنچه در جنوب دیده، معنای عینی پیدا کرده است؛ رزمندگانی که در سکوت و اختفا ظاهر میشدند، شلیک میکردند و دوباره از دید خارج میشدند.
در میان شخصیتهایی که در این سفر با آنها دیدار کرده، حسنزاده از شیخ کاظم یاسین با تأکید بیشتری یاد میکند؛ شخصیتی که به گفته او، علاوه بر نگاه سیاسیاش به سیره اهلبیت، سبک زندگی و نوع مواجههاش با داشتههای شخصی نیز برای او قابل تأمل بوده است.
اما آنچه رهاورد حسنزاده از این سفر است؛ مجموعهای از صحنههای جنگ نیست. او بخش مهمی از کارش را متکی بر گفتوگو و تاریخ شفاهی میداند.
به همین دلیل، «علیه اشباح» بیش از آنکه صرفاً گزارشی از یک میدان جنگ باشد، تلاشیست برای ثبت تجربه آدمهایی است که جنگ را زندگی کردهاند؛ آدمهایی که هرکدام بخشی از تصویری بزرگتر را با خود حمل میکنند.
حسنزاده در کنار این کتاب، چند اثر دیگر نیز در کارنامه دارد؛ از روایت زندگی شهید عباس دانشگر، تا سفرنامه «به خدای درختان انجیر». «چاپار» درباره منصور صادقی فولادی و سفرنامه سیاسی عراق با عنوان «دجال دجله» نیز از دیگر آثار اوست و اثری درباره نوار مرزی غرب کشور و دوران جنگ نیز در دست انتشار دارد.
با این حال، شاید یکی از جالبترین بخشهای گفتوگوی حسنزاده، آنجاست که درباره نسبت نویسنده با هوش مصنوعی صحبت میکند، او هوش مصنوعی را برای پژوهش و راستیآزمایی ابزاری کاربردی میداند، اما معتقد است تجربه انسانی چیزی نیست که بتوان آن را به یک ابزار واگذار کرد.
به تعبیر او، هوش مصنوعی میتواند در پژوهش کمککننده باشد، اما احساس و تجربهای را که یک انسان در میدان زندگی کرده، نمیتواند به جای او تجربه کند.
نگرانی حسنزاده از جایی دیگر است؛ اینکه استفاده بیحساب از این ابزار، بهتدریج «عضله نوشتن» انسان را ضعیف کند.
و شاید این تأکید، با ماهیت «علیه اشباح» هم بیارتباط نباشد؛ کتابی که ارزشش را نه فقط در اطلاعات، که در دیدن، ماندن، شنیدن و ثبت کردن تجربه آدمهایی پیدا میکند که نویسنده از نزدیک با آنها مواجه شده است.
نگارنده: محدثه عباسی - ایسنا
انتهای پیام
