مجتبی طباطبایی در گفتوگو با ایسنا با اشاره به اینکه استفاده از فناوری واقعیت مجازی در آموزش به علت تمرینات ارائهشده از طریق این فضا، بهدلیل ایجاد محیطی غوطهورکننده و حذف کاربر از فضای پیرامونی و جایگیری در محیط دلخواه، تأثیرات مثبتی بر کیفیت آموزش دارد، اظهارکرد: هرچند ممکن است موضوع لامسه بهطور کامل در این فضا پوشش داده نشود، اما این مسئله تأثیر مثبت واقعیت مجازی را نفی نمیکند. در حال حاضر، پژوهشهایی بر روی دستکشهای انتقالدهندهٔ حس لامسه در حال انجام است که میتواند غوطهوری و حضور کاربر در محیط مجازی را بیش از پیش افزایش دهد.
وی افزود: در سطح جهانی، آموزشهای مبتنی بر واقعیت مجازی تأثیر خود را بهوضوح نشان دادهاند. بر اساس آماری از یک آزمون عملی، افرادی که آموزش خود را از طریق واقعیت مجازی گذراندهاند، در آزمونهای بعدی حدود ۴۰ درصد عملکرد بهتری نسبت به گروهی داشتهاند که این آموزش را دریافت نکرده بودند. این بهبود بهویژه در مهارتهای ظریف، از جمله جراحی پزشکی روی انسان، مشهود است که هماکنون از این فناوری برای آموزش استفاده میشود. طبیعی است که برای سایر حوزههای آموزشی نیز چنین تأثیر مثبتی قابلانتظار است، اگرچه ارائهٔ عددی دقیق برای میزان بهبود، ممکن نیست.
این کارشناس هوش مصنوعی با تاکید بر اینکه یکی از بهترین کارکردهای واقعیت مجازی، آموزش در محیطهای خطرناک، پرچالش و پرخطر است، تصریح کرد: شبیهسازی این گونه فضاها در دنیای واقعی بهصرفه یا ممکن نیست. واقعیت مجازی میتواند شبیهسازی دقیقی از آن محیطها فراهم کند و افراد از طریق این شبیهسازیها آموزش ببینند. در این فرایند، بخش ناهشیار مغز تربیت میشود تا در مواجهه با شرایط واقعی و پیشبینینشده، واکنش سریع و صحیح نشان دهد. نمونههای متعددی در دنیا اجرا شده است؛ از جمله شبیهسازی آموزش گروگانگیری برای پلیس که بسیار معروف شد.
طباطبایی خاطرنشان کرد: در داخل کشور نیز پروژههای متعددی در این حوزه به انجام رسیده است. از جمله میتوان به پروژهٔ تعمیر و نگهداری کنتورهای فشار قوی برق برای شرکت برق کرمان اشاره کرد که در آن، افراد میتوانستند کنتور را در فضای واقعیت مجازی مشاهده کرده و مراحل تعمیر را گامبهگام آموزش ببینند. دلیل اصلی رویآوری به این فناوری، خطرات جانی کار با کنتورهای فشار قوی و نیز هزینهبر بودن انتقال افراد به حاشیهٔ شهر برای آموزش بود. همچنین پروژهای برای مرکز آموزش ایرانخودرو در حوزهٔ HSE (ایمنی، بهداشت و محیطزیست) انجام شد که شامل آموزش نحوهٔ خاموشکردن تجهیزات برقی یا استفاده از کپسول آتشنشانی در شرایط اضطراری بود؛ با همان هدف تربیت بخش ناهشیار مغز برای واکنش سریع در شرایط پرخطر.
امکان سنجش میزان تسلط افراد بر محتوای آموزشی در فضای واقعیت مجازی
وی با بیان اینکه در فضای واقعیت مجازی، امکان برگزاری آزمونهای مختلف برای سنجش میزان تسلط افراد بر محتوای آموزشی نیز وجود دارد که قابلیت ارزیابی دقیق را فراهم میکند، اظهار کرد: دربارهٔ هزینهٔ پیادهسازی، این هزینه به دو بخش سختافزاری و نرمافزاری تقسیم میشود. هزینهٔ سختافزار در حال حاضر بهشدت کاهش یافته و هدستهای واقعیت مجازی از برندهایی مانند اوکولوس، با قیمت بینالمللی حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ دلار، برای سازمانها قابل تهیه است و مانع جدی محسوب نمیشود. اما هزینهٔ نرمافزار بر اساس کیفیت شبیهسازی، میزان تعاملپذیری و تجربهٔ تیم سازنده متغیر است؛ با این حال، در مقایسه با شبیهسازی فیزیکی در دنیای واقعی، همچنان بسیار مقرونبهصرفهتر خواهد بود.
این کارشناس هوش مصنوعی ادامه داد: تأثیرگذاری آموزشهای تعاملی و غوطهورکنندهٔ واقعیت مجازی، بهمراتب بیشتر از روشهای غیرتعاملی مانند ارائهٔ پوستر، ویدئو یا کتاب است. بهرهوری سازمانی که از این فناوری استفاده میکند، در صورت داشتن دید بلندمدت، بهگونهای است که هزینه نمیتواند مانع جدی در تصمیمگیری باشد؛ بهشرط آنکه محاسبات دقیق اقتصادی انجام شود. البته ادعا نمیشود که واقعیت مجازی بهطور کامل جایگزین آموزشهای سنتی میشود؛ بهترین رویکرد، رویکرد ترکیبی از فضای مجازی و واقعی است.
طباطبایی با تاکید بر اینکه محتوای تولیدشده برای واقعیت مجازی، لزوماً فقط از طریق عینک قابل استفاده نیست و میتوان آن را روی وب یا گوشی همراه نیز ارائه کرد؛ هرچند تأثیر آن کمتر خواهد بود، تصریح کرد: این ویژگی به همگانیتر کردن آموزش کمک میکند؛ بهعنوان مثال، یک سازمان بزرگ با شعبههای متعدد در سطح کشور، بهجای تجهیز کامل همهٔ شعبهها، میتواند با تهیهٔ چند عینک ۴۰۰ تا ۵۰۰ دلاری و نصب نرمافزار که یکبار تولید شده، آموزش را با هزینهای بسیار ناچیز در سراسر کشور پوشش دهد.
وی ادامه داد: بنابراین، واقعیت مجازی بهجای جایگزینی، به بهبود اثربخشی آموزش و افزایش بهرهوری کمک میکند. این کار توسط شرکتهای متخصص و با تجربه در این حوزه قابل انجام است. همچنین با پیشرفت روزافزون ابزارهای هوش مصنوعی، سرعت، دقت و هزینهٔ تولید و بهروزرسانی محتوا بهتدریج به سمت مطلوبتر شدن پیش میرود.
انتهای پیام
