سیدکامران کامرانزاد در گفتوگو با ایسنا درباره نقش تصاویر ماهوارهای و پهپادها در باستانشناسی برای شناسایی و کشف محوطهها و آثار باستانی، اظهار کرد: استفاده از تصاویر ماهوارهای و پهبادها، شناسایی محوطههای باستانی را بسیار سریعتر و دقیقتر کرده است. با تصاویر ماهوارهای میتوان نشانههایی مانند تغییر رنگ خاک و پوشش گیاهی، بقایای دیوارها و سازههای مدفون و مسیرهای قدیمی و نظایر آن را شناسایی کرد؛ این آثار گاهی از سطح زمین قابل مشاهده نیستند.
وی افزود: پهپادها نیز با تهیه تصاویر بسیار دقیق، امکان تهیه نقشه، مدل سهبعدی و بررسی جزئیات محوطه را فراهم میکنند. البته این فناوریها جایگزین بررسی میدانی و کاوش باستانشناسی نیستند، بلکه ابزارهایی هستند که به باستانشناس کمک میکنند نقاط مشکوک و ارزشمند را سریعتر شناسایی و بررسی کنند.
این کاربر هوش مصنوعی در امور تخصصی با اشاره به اینکه تصاویر ماهوارهای و پهپادی میتوانند جزئیات سطح زمین را ثبت و نشانههایی را آشکار کنند که با چشم غیرمسلح قابل مشاهده نیستند، بیان کرد: تصاویر ماهوارهای و پهپادی با ثبت جزئیات سطح زمین، نشانههایی را آشکار میکنند که ممکن است با چشم غیرمسلح دیده نشوند؛ مانند تغییرات رنگ و رطوبت خاک، تفاوت پوشش گیاهی یا الگوهای هندسی ناشی از بقایای معماری مدفون که از بالا بهتر قابل مشاهده هستند.
کامرانزاد ادامه داد: تصاویر پهپادی همچنین اطلاعاتی درباره موقعیت، وسعت، شکل و ارتباط احتمالی بخشهای مختلف یک محوطه در اختیار باستانشناس قرار میدهند. نقطه قوت دیگر این فناوریها این است که پیش از حضور متخصصان در محل، میتوانند یک تصویر اولیه و دقیق از منطقه ارائه کنند که کمک میکند بررسیهای میدانی، هدفمندتر و کمهزینهتر انجام شود.
وی با اشاره به اینکه استفاده از تصاویر پهپادی روند کشف و شناسایی محوطههای باستانی سریعتر و هدفمندتر کرده است، اظهار کرد: در گذشته، بخش قابلتوجهی از روند شناسایی محوطههای باستانی بر پیمایشهای زمینی و بررسی گسترده مناطق، وابسته بود که نیازمند صرف زمان و نیروی زیادی در این فرایند بود. امروزه با استفاده از تصاویر ماهوارهای و پهپادی میتوان در مدت کوتاهی مناطق وسیعی را بررسی و نقاط مشکوک را مشخص کرد.
امکان گسترش دامنه کشفیات باستانشناسی در ایران با استفاده از تصاویر ماهوارهای
این استاد دانشگاه گروه معماری و عمران با اشاره به اینکه که تکنولوژیهای مرتبط با تصاویر پهپادی درحال پیشرفت است، خاطرنشان کرد: همچنین دقت بالای تصاویر و امکان پردازش و مقایسه آنها، احتمال شناسایی نشانههای پوشیده شده و پنهان را افزایش میدهد. لازم به ذکر است دقت نهایی همچنان به بررسی میدانی و تأیید باستانشناس وابسته است.
کامرانزاد درباره چشمانداز استفاده از تصویربرداری ماهوارهای و پهپادها در کشف و شناسایی محوطههای باستانی، گفت: به نظر من در آینده این فناوریها به یکی از ابزارهای اصلی باستانشناسان برای شناسایی و مستندسازی محوطهها تبدیل خواهند شد. ترکیب تصاویر ماهوارهای و پهپادی با هوش مصنوعی و پردازش دادهها میتواند امکان بررسی مناطق بسیار وسیع و حتی نقاط صعبالعبور را فراهم کند.
وی افزود: استفاده از تصاویر ماهوارهای و پهپادی به ویژه در کشوری مانند ایران که محوطههای تاریخی فراوان و بخشهای ناشناخته زیادی دارد، میتواند دامنه کشفیات را به شکل چشمگیری گسترش دهد. لازم به ذکر است که کشف واقعی همچنان نیازمند تأیید و بررسی علمی در محلهای باستانی است و نتیجه نهایی مستلزم دریافتهای میدانی توسط افراد متحصص در این حوزه است.
انتهای ییام
