به گزارش ایسنا، قیمت نفت خام برنت، روز چهارشنبه، در پی ادامه شرارت نظامی آمریکا در جنوب ایران و تجدید نگرانیها نسبت به اختلال عرضه، از ۱۰۰ دلار در هر بشکه فراتر رفت و صبح پنجشنبه ثابت ماند.
از اواسط فوریه، تقریبا به مدت هفت ماه، قیمت نفت برنت بالای ۷۰ دلار بوده است و از پایان سال ۲۰۲۵ که سال را با قیمت ۶۰ دلار و ۸۵ سنت به پایان رساند، ۶۵.۷ درصد افزایش یافته است.
اما این دیگر صرفا یک داستان بازار انرژی نیست.
گرانتر شدن نفت خام، هزینه دیزل، بنزین و سوخت جت را افزایش میدهد. این افزایشها سپس از طریق شبکههای حمل و نقل، زنجیرههای تامین و در نهایت قیمتهای مصرفکننده گسترش مییابد.
برای اروپا، زمانبندی از این بدتر نمیتوانست باشد. تورم منطقه یورو در ماه اوت ۳.۳ درصد بود که بالاترین میزان از سپتامبر ۲۰۲۳ بود. قیمت انرژی به تنهایی ۱۴.۳ درصد در طول سال افزایش یافت. به همین دلیل است که انتظار میرود بانک مرکزی اروپا نرخ سپرده خود را در روز پنجشنبه با یک چهارم واحد افزایش به ۲.۵۰ درصد برساند.
در آمریکا، معاملات آتی احتمال افزایش نرخ بهره فدرال رزرو در ۱۶ سپتامبر را حدود ۶۰ درصد تخمین میزنند. اما کدام کشورهای اروپایی بیشتر در معرض شوک قیمت نفت قرار دارند؟
وابستگی تقریبا کامل اروپا به نفت خارجی
آسیبپذیری اساسی اروپا در برابر سوختهای فسیلی به راحتی قابل مشاهده است.
اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۴، حدود ۴۷۱.۳ میلیون تن نفت خام وارد کرد، در حالی که تنها ۱۵.۵ میلیون تن در داخل تولید داشت.
طبق گزارش اداره آمار اتحادیه اروپا (یورواستات)، وابستگی کلی این منطقه به واردات نفت به ۹۶.۶ درصد رسید.
به عبارت دیگر، تقریبا هر بشکه اضافی مصرف شده در این بلوک باید عملا از خارج از منطقه تامین شود.
آمریکا، قزاقستان و نروژ، سه تامینکننده بزرگ نفت برای اروپا بودند. هر کدام بین ۱۲ تا ۱۵ درصد سهم از واردات به این منطقه داشتند. لیبی با بیش از ۹ درصد، عربستان سعودی با ۶.۸ درصد، نیجریه و عراق هر کدام با ۵.۸ درصد در رتبههای بعدی قرار گرفتند.
طبق گزارش شورای اتحادیه اروپا، تنها حدود هفت درصد از واردات نفت خام اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۵ از کشورهای شورای همکاری خلیج فارس بوده است.
بنابراین، اروپا نسبت به بسیاری از اقتصادهای آسیایی، وابستگی مستقیم کمتری به تولیدکنندگان خلیج فارس دارد. اما نفت در یک بازار جهانی معامله میشود. اختلال در تنگه هرمز، قیمت نفت خام آمریکا یا نروژ و همچنین بشکههای خاورمیانه را افزایش میدهد.
کدام کشورهای اروپایی بیشترین حجم را وارد میکنند؟
از نظر حجم، هلند با اختلاف زیادی بیشتر از هر کشور اروپایی دیگری نفت وارد میکند. طبق آمار یورواستات برای سال ۲۰۲۴ که آخرین سال کامل موجود است، نشان میدهد که این کشور ۱۳۸.۳ میلیون تن نفت و فرآوردههای نفتی وارد کرده است.
آلمان با ۱۱۷.۸ میلیون تن، اسپانیا با ۸۵.۸ میلیون تن، فرانسه با ۸۲.۴ میلیون تن، ایتالیا با ۷۳.۳ میلیون تن و بلژیک با ۵۶.۷ میلیون تن در رتبههای بعدی قرار دارند.
با این حال، این ارقام نیاز به کمی توضیح دارند. روتردام یکی از بزرگترین قطبهای انرژی جهان است. بخش عمدهای از نفت خام ورودی به بنادر هلند، پالایش شده یا به سایر کشورهای اروپایی منتقل میشود. هلند از ۱۳۸.۳ میلیون تنی که وارد کرده، ۱۰۱.۱ میلیون تن را صادر کرده است. بلژیک نیز بیش از نیمی از واردات خود را دوباره صادر کرده است.
آلمان به دلیل اندازه اقتصاد صنعتی، شبکه حمل و نقل و بخش پالایش خود، واردکننده اصلی واقعی است.
اسپانیا، فرانسه و ایتالیا نیز حجم قابل توجهی را برای تامین مصرف داخلی و پالایشگاههای بزرگ وارد میکنند.
دادههای یورواستات نشان میدهد که آلمان ۲۰.۱ درصد از مصرف نهایی نفت و فرآوردههای نفتی اتحادیه اروپا را در سال ۲۰۲۴ به خود اختصاص داده است. فرانسه با ۱۵.۳ درصد در رتبه دوم قرار دارد، در حالی که ایتالیا و اسپانیا هر کدام ۱۱.۱ درصد را تشکیل میدهند.
این چهار اقتصاد مجموعا تقریبا ۵۸ درصد از کل مصرف اتحادیه اروپا را مصرف کردهاند.
اقتصادهای کوچکتر ممکن است متحمل شوک نسبی بزرگتری شوند
حجمهای واردات نشان میدهند کدام کشور بیشتر خرید میکند. اما آنها به شما نمیگویند کدام اقتصادها بیشترین آسیب را میبینند. یک معیار مفیدتر برای آسیبپذیری، واردات خالص انرژی را با اندازه و ساختار اقتصاد داخلی مقایسه میکند.
یورواستات، تراز تجاری خالص محصولات انرژی را به عنوان سهمی از تولید ناخالص داخلی بررسی میکند. مالت بزرگترین کسری این بلوک را در سال ۲۰۲۵ ثبت کرد که معادل ۵.۴ درصد از تولید ناخالص داخلی آن بود.
بلغارستان با کسری ۳.۵ درصد از تولید ناخالص داخلی، کرواسی با ۳.۴ درصد، مجارستان با ۲.۹ درصد، بلژیک با ۲.۶ درصدی، لوکزامبورگ با ۲.۵ درصد و قبرس با ۲.۴ درصد در رتبههای بعدی قرار گرفتند.
اقتصادهای بزرگ نزدیکتر به میانه قرار گرفتند. کسری تجارت انرژی ایتالیا معادل ۱.۹ درصد از تولید ناخالص داخلی بود و پس از آن اسپانیا و لهستان با ۱.۷ درصد قرار داشتند. آلمان و فرانسه هر دو کسری ۱.۵ درصد را ثبت کردند.
کمترین کسری توسط دانمارک با ۰.۱ درصد از تولید ناخالص داخلی، سوئد با ۰.۵ درصد و هلند با ۰.۶ درصد ثبت شد.
دانمارک از تولید نفت و گاز داخلی سود میبرد، در حالی که موقعیت هلند نشان دهنده نقش آن به عنوان یک قطب اصلی پالایش و صادرات مجدد است.
کشورهای وابسته به گردشگری نیز به شدت آسیب دیدهاند
وابستگی اسپانیا به واردات نفت، که سهم مصرف تحت پوشش واردات خالص را اندازهگیری میکند، در سال ۲۰۲۴ به ۱۰۰.۳ درصد رسید. نرخ پرتغال ۹۹.۹ درصد بود، در حالی که ایرلند ۱۰۱ درصد را ثبت کرد. هر سه اقتصاد تقریبا برای کل تامین نفت خود به واردات نفت خام یا فرآوردههای پالایششده متکی هستند.
مالت در سال ۲۰۲۴، به میزان ۹۹.۶ درصد از نیازهای نفتی خود را وارد کرد. قبرس ۹۷.۳ درصد را وارد کرد.
اهمیت حمل و نقل، هوانوردی و گردشگری، آسیبپذیری این کشورها را تشدید میکند.
تقریبا دو سوم نفت مصرفی در اتحادیه اروپا صرف حمل و نقل میشود.
طبق گزارش شورای اتحادیه اروپا، حمل و نقل جادهای به تنهایی ۴۷.۷ درصد از کل مصرف در سال ۲۰۲۴ را تشکیل میدهد. هوانوردی ۹.۲ درصد دیگر را به خود اختصاص داده است، در حالی که حمل و نقل دریایی ۸.۴ درصد را به خود اختصاص داده است.
این ترکیب برای جنوب اروپا اهمیت دارد.
افزایش قیمت سوخت جت، هزینههای ایرلاینهای اسپانیا، پرتغال، یونان، قبرس و مالت را افزایش میدهد.
قیمتهای بالاتر دیزل، زنجیرههای تامین را گرانتر کرده و به این شکل، بر هتلها، رستورانها و خردهفروشان تاثیر میگذارد.
بر اساس گزارش یورونیوز، شرکتهای گردشگری ممکن است در ابتدا بخشی از این افزایش را جذب کنند. با این حال، اگر قیمت نفت بالای ۱۰۰ دلار باقی بماند، احتمالا هزینههای بالاتر از طریق بلیت هواپیما و قیمت اقامت به مصرفکنندگان منتقل میشود.
دانمارک با ۵۸.۱ درصد کمترین وابستگی را دارد و پس از آن رومانی با ۷۷ درصد و مجارستان با ۸۳.۵ درصد قرار دارند.
ایتالیا با ۸۹.۸ درصد، آلمان با ۹۶.۹ درصد و فرانسه با ۹۹.۸ درصد قرار دارند.
انتهای پیام
