دکتر علی بیت اللهی در گفتوگو با ایسنا، ضمن هشدار نسبت به مستحدثات زیرسطحی، تاکید کرد: با توجه به تراکم جمعیتی تهران، مشکلات عدیده زیست محیطی این گستره کوچک، مشخصات مورفولوژیکی، زمین شناختی و هیدروژئولوژیکی پهنه تهران، اجتناب جدی از هرگونه ساخت و سازهای زیر سطحی در پایتخت ضروری است؛ چرا که تجربه نشان میدهد در نتیجه فعالیتهای عمرانی زیر سطحی، آثار و بناهای تاریخی تهران نیز تحت تاثیر قرار میگیرد و حوادث بحرانزا قابل انتظار است.
وی یکی از نمونههای این آثار تخریبی را خشک شدن «چشمه علی» دانست که در نتیجه احداث خط و ایستگاه مترو در زیر زمین تهران رخ داده است و افزود: یکی از فاخرترین آثار تاریخی کشور ایران بدون شک چشمه علی یا به نام قدیمی آن «سورنا» در شهر ری است که دیرینگی آن به ۸ هزار سال میرسد. این میراث ارزشمند که در سال ۱۳۱۳ به شماره ۲۰۲ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است، در مجاورت خود میزبان آثار دیگری از جمله «باروی ری» یا همان «دیوار دفاعی» در زمان جنگ و «کتیبه فتحعلی شاه قاجار» است که البته به صورت جداگانه واجد ارزش شناخته شده و در سال ۱۳۷۸ با شماره ۲۲۸۴ به ثبت رسیده است.
بیتاللهی خاطر نشان کرد: خشک شدن چشمه علی با احداث خط ۶ مترو و ایستگاه ۱-A۶ آن در غرب میدان صفائیه و شمال کارخانه قدیمی سیمان تهران مرتبط است. احتمال بالا میرود که «رگاب» عبوری از میان لایههای ارتفاعی «بیبی شهر بانو» و منتهی به مظهر چشمه علی با احداث خط و ایستگاه مترو قطع و منجر به خشکی کامل چشمه علی شهر ری شده است.
عضو هیات علمی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، «قطع شدگی قناتها و رگابها» در نتیجه احداث بناها در زیر زمین تهران را نمونه دیگری از این آثار تخریبی نام برد و یادآور شد: در محدوده مرکزی تهران، به دلیل پوشش ساختمانی حتی در دهههای ۳۰ و ۴۰ شمسی که سری عکسهای هوایی گرفته شده در آن ایام برای تشخیص میله و رشته قنوات مورد استفاده قرار گرفته، این عوارض قابل شناسایی نبوده است، اما گودبرداریهای نواحی مرکزی و وجود مظهر قنات و رشته قناتهای قدیمی شناسایی شده میدانی، نشان میدهد که زیر ساختگاه تهران پوشیده از رشته قناتهای با امتداد شمال به جنوب و به ویژه به سمت محدوده ری و جنوب آن است.
وی اظهار کرد: در مقطع شرق – به غرب در نیمه شمالی تهران، نشان داده میشود که به طور متوسط هر ۵۰۰ متر یک رشته قنات شناسایی شده وجود دارد، رگابها و قنوات شناسایی شده متعددی علاوه بر آنها نیز در زیر سطح زمین تهران گسترش دارند که گاه در گودبرداریها، بیرونزدگی آبی با دبی قابل ملاحظه از آنها، مستند شده است.
به گفته این محقق حوزه مخاطرات ساخت و ساز در زیر زمین چنین گسترهای به احتمال زیاد موجب انقطاع مسیر قنوات، پشته کردن آب، آب شستگیهای متعدد و فروریزشهای بحرانزا خواهد شد.
بیتاللهی با اشاره به حادثه فروریزش زمین در خیابان پیامبر در غرب تهران در سال ۹۵، اظهار کرد: این حادثه در امتداد و مجاورت دو رشته قنات قطع شده در احداث بنای ساختمان بزرگ با چندین طبقه زیر زمین رخ داد. قطع جریان آب در مسیر قنات، پشته کردن آب، انحراف مسیر و آب شستگیهای ناشی از آن احتمال اثر احداث بنای زیر سطحی بر بروز پدیده فروریزش زمین در این ناحیه از تهران را تقویت میکند.
به گفته وی، در این حادثه یک خودرو به داخل فروچاله سقوط کرد و یک خودروی دیگر در آستانه واژگونی قرار گرفت.
وی فروریزش زمین در منطقه شهران تهران را نمونه دیگری ذکر و اظهار کرد: در اثر فروریزش به وجود آمده در منطقه شهران تهران، گسیختگی در خط لوله گاز اصلی ۸ اینچی در محل حفر تونل مترو در تقاطع بلوار کوهسار، خیابان یکم شهران رخ داد که موجب ایجاد حریق وسیعی در محل شد. این آتش سوزی حدود ساعت ۳ و ۴ دقیقه بامداد در سال ۱۳۹۵ به وقوع پیوست که تا ساعت ۶ و ۲ دقیقه همان روز مهار شد.
بیتاللهی اضافه کرد: لوله گاز ۸ اینچی ورودی ایستگاه تقلیل فشار غرب تهران و خط گاز تغذیه مناطق شهران، کوهسار، کن و سولقان که در عمق ۲.۵متری سطح زمین قرار داشت، دچار گسیختگی شد که این امر موجب آسیب کامل این خطوط لوله و قطع گاز مشترکین در این مناطق (بیش از ۱۰هزار مشترک گاز) شد، همچنین بر طبق گفته مسئولان، مشابه این پدیده در مورد لولههای آب این منطقه در اثر فروریزش زمین و ایجاد گودال در محل عبور لولهها رخ داده که طی آن لولههای آب هم دچار گسیختگی و موجب ریزش مقدار قابل توجهی آب به درون حفره شد.
عضو هیات علمی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی ادامه داد: علاوه بر حوادث مورد اشاره فوق، فروریزشهای زمین در میدان محمدیه، میدان قیام، چهارراه مولوی، سه راه خیام، ابتدای کارگر شمالی، حوالی میدان ونک نمونههای دیگر ناشی از تشکیل حفرات زیر سطحی در اثر آب شستگیها، قطع قنوات و رگابها است که سیمای با ریسک بالای زیرزمین گستره تهران را نشان میدهد، از این رو تاکید میشود احداث بنا در زیر زمین تهران، به احتمال بسیار زیاد، موجب بروز حوادث بحرانزا شده که امکان دارد با تلفات جانی نیز همراه باشد.
انتهای پیام
