در شرایطی که کشور همچنان درگیر پیامدهای جنگ و فشارهای اقتصادی ناشی از آن است، وضعیت تامین و توزیع کالاهای اساسی از اهمیت بیشتری برخوردار شده و حفظ ثبات بازار و جلوگیری از ایجاد کمبود، به یکی از دغدغههای اصلی مردم تبدیل شده است. با این حال، در لایههای زیرین بازار، ردپای تورم انتظاری و تغییرات قیمتی ناشی از هزینههای تولید همچنان به چشم میخورد که بر الگوی مصرف شهروندان اثرگذار است. در این گزارش، به سراغ متصدیان فروش و خریداران رفتهایم تا نبض دقیق بازار در شهریور ۱۴۰۵ را بسنجیم.
در همین راستا، در گام نخست با متصدیان، مدیران و دستاندرکاران فروشگاههای زنجیرهای جهت واکاوی وضعیت تامین، لجستیک و چالشهای عرضه کالا از نگاه افرادی که در صف اول مواجهه با بازار قرار دارند، به گفتوگو نشستیم. مدیر یک شعبه از فروشگاههای زنجیرهای مشهد در گفتوگو با ایسنا با اشاره به اینکه در حال حاضر وضعیت انبارهای استراتژیک در سطح بسیار مطلوبی قرار دارد و تمامی اقلام تنظیمبازاری از جمله برنج و شکر بدون وقفه شارژ میشوند، اظهار کرد: هماهنگی میان بخش تامین و توزیع باعث شده است که حتی در روزهای تعطیل نیز با کسری کالا مواجه نشویم و موجودی قفسهها همواره تکمیل باشد.
وی خاطرنشان کرد: البته نباید از نظر دور داشت که بهرغم فراوانی کالا، فرآیند تسویه حساب مشتریان پای صندوق نشاندهنده نوعی احتیاط در خرید است. اگرچه کالا به وفور در دسترس است، اما نوسان جزیی قیمت برخی برندهای شاخص باعث شده تا بخشی از مشتریان به سمت خرید برندهای اقتصادیتر سوق پیدا کنند.
سپس مسئول بخش پروتئین در شعبه دیگری از این فروشگاه زنجیرهای در گفتوگو با ایسنا با بیان اینکه خوشبختانه در بخش مرغ و گوشت قرمز، هیچگونه محدودیتی در عرضه نداریم و زنجیره تولید توانسته است نیاز بازار را به طور کامل پوشش دهد، بیان کرد: مرغ گرم و منجمد به صورت روزانه و با نظارت دقیق به دست ما میرسد و خریداران میتوانند بدون هیچگونه سهمیهبندی، نیاز خانوار خود را از میان محصولات متنوع موجود تامین کنند.
وی یادآور شد: تنها نکتهای که در هفتههای اخیر مشاهده میشود، کاهش جزیی حجم خریدهای حجیم توسط خانوارهاست که به نظر میرسد با قیمتهای جدید بیارتباط نباشد. مردم ترجیح میدهند به جای خرید انبوه، به صورت هفتگی و بر اساس نیاز مبرم خود خرید کنند تا مدیریت بهتری بر هزینههای جاری خانواده داشته باشند.
در ادامه متصدی بخش لبنیات و روغن در یکی دیگر از فروشگاههای زنجیرهای در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: موجودی انواع روغنهای خوراکی و محصولات لبنی در قفسهها به قدری است که مشتریان با تنوع بینظیری از برندها و بستهبندیها مواجه هستند. تمامی بخشنامههای مربوط به قیمتگذاری جدید ابلاغ شده و کارخانهها نیز تولیدات خود را با حداکثر ظرفیت روانه بازار کردهاند که این خود نشاندهنده پایداری در بخش تولید است.
وی ادامه داد: با این وجود، گلایههایی جزیی از سوی برخی خریداران درباره قیمت پنیرهای بستهبندی و خامه به گوش میرسد که نسبت به اواخر سال گذشته رشد اندکی داشته است. ما تلاش میکنیم با ارائه تخفیفهای دورهای، این فاصله قیمتی را جبران کنیم تا سبد لبنیات شهروندان با کوچکترین آسیبی مواجه نشود.
سپس صندوقدار شعبه دیگر این فروشگاه زنجیرهای در منطقه برخوردار مشهد در گفتوگو با ایسنا با بیان اینکه ترافیک مشتریان در راهروهای فروشگاه نشاندهنده اعتماد مردم به تداوم عرضه کالا در فروشگاههای زنجیرهای بزرگ است، اظهار کرد: روند فروش طبق روال عادی جریان دارد. سیستمهای فروش ما به صورت برخط با قیمتهای مصوب بهروزرسانی میشوند و هیچگونه مغایرتی میان قیمت درجشده بر روی قفسه و فاکتور نهایی مشتری وجود ندارد.
وی با تأکید بر اینکه نکته قابل تامل، صبوری و روحیه بالای مردم در مواجهه با چالشهای اقتصادی است، تصریح کرد: مردم با درک شرایط کشور، به جای رفتارهای هیجانی، با آرامش خرید میکنند و این فرهنگِ ایستادگی باعث شده تا نظم بازار حتی در روزهای پرتقاضا نیز به خوبی حفظ شود.
سپس انباردار یکی دیگر از فروشگاههای زنجیرهای در منطقه حاشیهنشین مشهد، در گفتوگو با ایسنا با تأکید بر اینکه سرعت تخلیه بار و جایگزینی اقلام در انبار ما به بالاترین حد خود در ماههای اخیر رسیده، اظهار کرد: هیچگونه انسدادی در مسیر ورود کالا وجود ندارد. شکر و حبوبات بستهبندی شده به میزان کافی در مخازن موجود است و ما حتی آمادگی مقابله با افزایش تقاضای ناگهانی در پایان ماه را نیز داریم.
وی افزود: علیرغم انباشت کالا، تقاضا برای برخی اقلام لوکستر غذایی نسبت به کالاهای استراتژیک با کاهش مواجه شده است. به نظر میرسد؛ اولویت اول مراجعان، تامین اقلام پایه است و سپس در صورت داشتن بودجه مازاد، به سراغ خریدهای تفننی یا برندهای گرانقیمت میروند.
در ادامه یکی دیگر از فروشندگان فروشگاه زنجیرهای در مرکز شهر مشهد نیز در گفتوگو با ایسنا با بیان اینکه تیم چیدمان ما هر شب حجم عظیمی از کالاهای جدید را در قفسهها جایگذاری میکند که نشان از پویایی زنجیره تامین کالا در سطح کشور دارد، عنوان کرد: کالاها به قدری است که گاهی با کمبود فضا در سطح فروش مواجه نشویم و این یعنی مردم نباید نگران نایاب شدن هیچ کالای اساسی باشند.
وی با اشاره به اینکه انتقاداتی گاهی از سوی مشتریان مطرح میشود، مربوط به حذف برخی بستهبندیهای اقتصادی و بزرگ است که پیشتر صرفه بیشتری داشت، بیان کرد: تغییر در سایز بستهبندیها توسط برخی شرکتهای تولیدی، باعث شده تا خریداران احساس کنند هزینه تمامشده هر واحد کالا برای آنها کمی گرانتر از قبل شده است.
در ادامه، برای تکمیل این پازل گزارشی و درک ملموستر از آنچه در سفرهی مردم میگذرد، با شهروندان و مراجعانِ این فروشگاهها به گفتوگو نشستیم؛ یک شهروند بازنشسته در گفتگو با ایسنا اظهار کرد: به نظر میرسد؛ تمام اقلام مورد نیازم در دسترس است و مثل سالهای قبل مجبور نیستم در صفهای طولانی منتظر بمانم. برنجهای ایرانی و خارجی در تنوع بالا موجود است و کیفیت کالاهای عرضهشده نیز نسبت به گذشته بهبود چشمگیری پیدا کرده که مایه دلگرمی است.
وی خاطرنشان کرد: البته به عنوان یک بازنشسته، تنظیم دخل و خرج با قیمتهای فعلی کمی دشوار شده است و باید با دقت بیشتری خرید کنیم. قیمت روغن و برنج اگرچه ثابت مانده است، اما همچنان بخش بزرگی از حقوق ما را به خود اختصاص میدهد که امیدواریم دولت فکری به حال آن کند.
سپس یک بانوی جوان خانهدار در گفتوگو با ایسنا با بیان اینکه تنوع مواد شوینده و بهداشتی در فروشگاههای زنجیرهای بسیار عالی است، اظهار کرد: همیشه میتوانم مواد شوینده مورد نیازم را در قفسهها پیدا کنم. خوشبختانه هیچ کمبودی در بخش پوشک بچه و پودرهای لباسشویی وجود ندارد و قفسهها همیشه پر است که این موضوع آرامش روانی میدهد.
وی یادآور شد: گلایه من بیشتر متوجه حذف برخی تخفیفهای دائمی است که قبلاً بر روی محصولات بهداشتی اعمال میشد و اکنون کمتر شده است. با توجه به افزایش هزینههای زندگی، انتظار داریم که فروشگاههای بزرگ با طرحهای تشویقی بیشتری به کمک خانوادههای پرجمعیت بیایند تا فشار مالی کمتری حس شود.
از قفسههای لبنیات تا امید به آینده؛ اینجا خبری از عقبنشینی نیست
در ادامه یک دانشجوی مقطع دکتری که از مشتریان ثابت شعبه مرکزی یک فروشگاه زنجیرهای در مشهد است، در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: به عنوان کسی که وضعیت بازار را با نگاهی علمی رصد میکند، باید بگویم وفور کالا در این سطح، نشاندهنده شکست تمامی تلاشها برای ایجاد بنبست در تامین معیشت مردم است. در قفسههای لبنیات، از محصولات نوین و غنیشده گرفته تا اقلام سنتی، همگی با بهترین کیفیت موجود هستند و این پایداریِ عرضه، تحسینبرانگیز است
وی اضافه کرد: معتقدیم که این امنیت غذایی ثمرهی تکیه بر توان داخلی است و در برابر هرگونه فشار اقتصادی، با همین الگوی مصرف هوشمندانه مقاومت خواهیم کرد. وقتی میبینم هیچ کمبودی در بازار وجود ندارد و چرخ اقتصاد علیرغم تمام فشارها میچرخد، به آینده امیدوارتر میشوم و این ثبات را نشانهای از اقتدار ملی میدانم.
سپس خریدار دیگر از جامعه کارمندان در گفتوگو با ایسنا با بیان اینکه همین که شکر، قند و روغن دولتی در دسترس است و ناچار نیستیم برای تهیه آنها به بازارهای غیررسمی برویم، جای تشکر دارد، اظهار کرد: فروشگاههای زنجیرهای با توزیع عادلانه این اقلام توانستهاند دست دلالان را کوتاه کنند و کالا را مستقیماً به دست مصرفکننده واقعی برسانند.
وی یادآور شد: مردمِ روزهای سخت هستیم و یاد گرفتهایم که چگونه با قناعت و مقاومت، از این گردنههای اقتصادی عبور کنیم. تا زمانی که کالاهای اساسی به وفور در بازار باشد، ما هم پشتِ تلاشهای مسئولان میایستیم؛ هرچند که انتظار داریم نظارتها بر قیمتهای آزاد هم بیشتر شود تا مزد زحمات شبانهروزیمان پاسخگوی تمام هزینهها باشد.
در ادامه یک شهروند میانسال در گفتوگو با ایسنا با بیان اینکه برای من که زمان کمی برای آشپزی دارم، فراوانی محصولات کنسروی و تخممرغ در این فروشگاهها یک امتیاز بزرگ محسوب میشود و دسترسی به آنها بسیار آسان است، اظهار کرد: سیستم توزیع تخممرغ به خوبی عمل میکند و محصولات به صورت تاریخدار و کاملاً تازه در دسترس مشتریان قرار میگیرند که رضایتبخش است.
وی افزود: تنها نکته منفی، افزایش قیمت تدریجی تن ماهی و انواع کنسروهاست که دیگر مثل گذشته یک غذای ارزانقیمت محسوب نمیشوند. به نظرم اگر قیمت این محصولات متناسب با درآمد جوانان باشد، استقبال از آنها بسیار بیشتر خواهد شد چون از لحاظ موجودی هیچ مشکلی در بازار نیست.
سپس یک معلم آموزش و پرورش که به قصد خرید حبوبات به فروشگاه آمده بود، در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: وضعیت تامین حبوبات و چای در بازار بسیار پایدار است و برندهای داخلی توانستهاند رقابت خوبی با نمونههای خارجی داشته باشند که این مایه افتخار است. نظم و انضباط در چیدمان و قیمتگذاری شفاف در این فروشگاهها باعث میشود که با اطمینان خاطر بیشتری سبد خرید خود را پر کنیم.
وی ادامه داد: اما واقعیت این است که قدرت خرید ما نسبت به سال گذشته کمی تحلیل رفته و مجبوریم برخی اقلام غیرضروری را از لیست خرید حذف کنیم. حبوبات به عنوان جایگزین پروتئین گوشتی اهمیت زیادی دارد و انتظار میرود قیمت آن در سطحی بماند که همه اقشار جامعه توان خرید آن را داشته باشند.
گزارش میدانی ایسنا از بازار مشهد و فروشگاههای زنجیرهای در شهریور ۱۴۰۵، گویای آن است که در شرایطی که کشور همچنان با تبعات جنگ و فشارهای اقتصادی دستوپنجه نرم میکند، تامین و توزیع کالاهای اساسی همچنان جریان دارد و قفسههای فروشگاهها از اقلام ضروری خالی نمانده است. در عین حال، تغییر الگوی خرید و احتیاط بیشتر بخشی از شهروندان نشان میدهد که مسئله بازار تنها به موجود بودن کالا محدود نمیشود و قدرت خرید خانوارها نیز نقشی تعیینکننده در وضعیت معیشتی مردم دارد.
با وجود تداوم عرضه کالا و آرامش نسبی در روند خرید، مطالبه برای ثبات بیشتر قیمتها و حفظ قدرت خرید همچنان پابرجاست. آنچه از میان صحبتهای شهروندان و متصدیان فروشگاهها به چشم میآید، تلاش مردم برای مدیریت هزینهها در کنار استمرار فعالیت زنجیره تامین است؛ موضوعی که در شرایط دشوار اقتصادی و در سایه تداوم جنگ، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
انتهای پیام
