حمید حکیم در گفتوگو با ایسنا در ارزیابی خود از عملکرد نشستهای سالانه سران بریکس، اظهار کرد: به طور کلی بریکس نهاد ضدهژمون است که علیرغم تفاوت اعضا، در یک چیز مشترک هستند و آن این است که طالب نظام تکقطبی و هژمونی ایلات متحده آمریکا نیستند و توانایی به چالش کشیدن یکجانبهگرایی این کشور را در خود دیدهاند، اما اینکه در نشستهایی که تا الان برگزار شده چقدر موفق عمل کردهاند، باید از سه مرحله عبور کرد که آن اراده، تفکر و اجرا است. اعضا در تفکر مشترک و پس زمینه ذهنی برای مقابله با تکقطبی آمریکا موفق عمل کردهاند.
وی با اشاره به اینکه اعضا در مرحله اراده کمتر از تفکر موفقاند، اضافه کرد: در این مرحله چالشهایی دارند که نشاتگرفته از ارتباطشان با آمریکا و کشورهای اروپای غربی است. در اینجا عملا برخی ملاحظات وارد است و بر اراده برای پیادهسازی تفکراتشان اثر دارد، اما در مقام اجرا ضعیفتر هستند، زیرا غیر از ملاحظات ارتباط با غرب، به لحاظ درونی نیز با چالشهایی مواجهاند که به عدم همسویی آنها معطوف است.
این تحلیلگر مسائل اوراسیا با بیان اینکه با این وجود، وزن مثبت بریکس بیشتر از منفی آن است، اظهار کرد: وقتی کشورهای بریکس بتوانند به تفاوتهایشان غلبه کنند، موفقیت حتمی است. در تمامی نشستها از جمله اجلاس اخیر، گامهای مثبت و رو به جلویی برای برجستهسازی مرحله اجرایی برداشته شده و با این موفقیتها انتظار میرود در مراحل بعد با سرعت بیشتری افکار و اراده این اعضا به منصه ظهور برسد. در این میان برخی نشستها از جمله نشست اخیر از جایگاه خاصی برخوردار هستند.
عضو هیات علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی، با اشاره به برگزاری اجلاس اخیر در هند، بیان کرد: نوع نگاه میزبان در عملکرد نهادها بسیار موثر است. معمولا زمانی که کشورهای موسس میزبان هستند، تصمیمات موثرتر و بهتری در راستای اجرای اهداف برداشته میشود. در کنار میزبانی میبایست به شرایط منطقه و بینالملل توجه داشت. تحولات و چالشهای اخیر در قاره اروپا و آسیا، از جنگ اوکراین تا منازعه هند و پاکستان و جنگهای ایران، به عنوان کاتالیزور اجرایی شدن اهداف عمل میکنند.
حکیم با بیان اینکه تغییر وزن بازیگران در این موفقیت سهیم خواهد بود، افزود: سربلند بیرون آمدن از دو جنگ توسط جمهوری اسلامی ایران در جایگاه و نقش ما میان اعضا بریکس موثر است. به همین نسبت عملکرد و نوع بازیگری هر عضو بریکس در صحنه بینالملل میتواند وزن و تاثیرگذاری آنها را در این نهاد تغییر دهد. در نتیجه تمام این عوامل باعث شده نشست اخیر نقش پررنگی در اجرای بهتر اهداف سازمان داشته باشد.
وی با بیان اینکه اعضای متفاوت بریکس حتی در میانه بحرانهای غرب آسیا و جنگ اوکراین میتوانند موضعی مشترک اتخاذ کنند، گفت: در بسیاری از سازمانها مخصوصا مواردی که اعضا از طیفهای وسیع و متفاوت سیاسی و اقتصادی هستند یا از اقصی نقاط دنیا عضو میپذیرند، وجود چالش طبیعی است، لذا از بریکس نمیتوان انتظار برآورد صددرصدی اهداف و همگرایی آنها را داشت. اما به نظرم میتواند کشورها را کنار یکدیگر جمع کند. اعضای اصلی و موسس این نهاد از قدرت خاصی برخوردارند که میتوانند دیدگاه کشورها را به یکدیگر نزدیک کرده و بستری برای مدیریت مناقشات فراهم آورند.
این تحلیلگر مسائل اوراسیا با اشاره به اینکه اگر بریکس نگاه آرمانگرایانه را کنار بگذارد و واقعبینانه بیندیشد از آزمون حوادث موفق بیرون میآید، اظهار کرد: شاید نقدهایی بر گسترش اعضا وارد باشد اما رویکرد آنها مشابه است. از طرف دیگر تمرکز بر اقتصاد میتواند راهگشا باشد. چالشها و اختلاف نظرات در عرصه سیاسی بیشتر است ولی اقتصاد حوزهای است که راحتتر میتوان در جهت همگرایی حرکت کرد. به نظرم بریکس با توجه و تاکید بر اقتصاد میتواند گامهای مثبتی در راستای مطالبات خود بردارد و از بیان صرف اظهارنظرات رهبران فراتر رود.
این تحلیلگر مسائل اوراسیا، در پاسخ به اینکه ایران تحت تحریم چه مطالباتی میتواند از این نهاد بینالمللی داشته باشد، بیان کرد: از زمانی که ایران به عضویت بریکس درآمده، خوشبختانه پیشنهادات خوبی از جمله دلارزدایی، ایجاد پول واحد مشترک و ارتقا ارزش پول ملی کشورهای عضو در این نهاد مطرح شده است. علاوه بر این بریکس پتانسیل ارتقا توانمندی ما برای دور زدن تحریمها را دارد. جایگاه اقتصادی و سیاسی اعضا به ویژه اعضاء موسس نشاندهنده توانمندی این سازمان است و ایران میتواند و باید مطالبه کند که در عرصه اقتصاد شاهد عملکرد فعالتری از این نهاد باشیم.
حکیم با بیان اینکه کشورهای عضو بریکس نهتنها در عرصه اقتصادی بلکه در عرصه سیاسی وزنه قدرتمندی هستند که میتوانند همسو با ایران عمل کنند، افزود: فقط دولتها باید اراده عملی برای اجرای اهداف را داشته باشند تا بیش از این شاهد اقدامات اجرایی در راستای منافع کشورمان باشیم. تاکنون به دلیل تفاوت در دیدگاه کشورها از تمام ظرفیتهای بریکس استفاده نکردیم. درست است برخی از فرصتسوزی جمهوری اسلامی ایران سخن میگویند، اما بخشی از موضوع به خود سازمان معطوف بوده که به دلیل ملاحظات ارتباط با آمریکا، اراده لازم همکاری را نداشته است.
وی با بیان اینکه اما خوشبختانه در اوج تحریمها موفقیت عضویت در سازمانهایی چون بریکس و شانگهای را به دست آوردیم، ادامه داد: ما زمانی به عضویت سازمانهایی همچون بریکس درآمدیم که در اوج تحریم در همه زمینهها از جمله کریدوری و ترانزیتی به سر میبردیم و تنها هدف، دور زدن ایران بود، اما ما در این شرایط موفق به پیوستن به سازمانهایی با پتانسیل بالای همکاری شدیم که هم خود سازمان و هم اعضای آن اهدافی همراستا با خواستههای ما داشتند. این خودش خط بطلانی بر تحریمهای ناجوانمردانه غرب بود اما کافی نیست و نیاز است پس از این عضویت دستاوردهای بیشتری در این قالب از آن خود کنیم.
این تحلیلگر مسائل اوراسیا، تعیین نوع و چگونگی تعامل ما با سازمان و اعضا بریکس را ضروری دانست و اظهار کرد: روسیه و چین اقدامات مشترک موثری در این سالها داشتهاند که بسیاری آن را منتسب به همکاری ایران با سازمانهایی همچون بریکس و شانگهای میدانند، اما اگر ایران در چنین نهادهایی هم عضویت نداشت، باز هم شاهد دستاوردهایی بر پایه منافع همراستای این کشورها بودیم. در نتیجه به نظرم پیوستن ما به این سازمانها خوب بوده، اما باید در آینده مشخص کنیم که چطور قصد داریم در آنها فعالیت و همکاری داشته باشیم و چه دستاوردهایی برای خود و طرفهای مقابل متصور شویم.
انتهای پیام
