رضا جمالی در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به دغدغه شکل‌گیری فیلم سینمایی «او نمی‌خوابد» اظهار کرد: دغدغه‌های من از یک پرسش ساده شروع شد؛ جنگ که تمام می‌شود، آیا برای کسانی که در آن حضور داشته‌اند نیز تمام می‌شود؟ بی‌خوابی پیرمردی به نام فضائیل استعاره‌ای از همان چیزی است که سال‌ها پس از جنگ در ذهن و بدن آدم‌ها ادامه دارد. می‌خواستم درباره زخمی حرف بزنم که صدا ندارد و کسی نامی از آن نمی‌برد.

وی با بیان اینکه سینما برای او از دل بوم، جغرافیا و آدم‌های پیرامونش شکل می‌گیرد، افزود: دغدغه اصلی من همیشه انسان و مسائل بنیادین زندگی او بوده است؛ انسان‌هایی که در ظاهر ساده‌اند اما در لایه‌های زیرین زندگی‌شان با پرسش‌های بزرگی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. در این اثر نیز تلاش کردم روایتی از دل همین دغدغه‌ها خلق کنم؛ داستانی که شاید در جغرافیایی خاص شکل بگیرد اما لحنی انسانی و جهانی داشته باشد و مخاطب را با زوایای پنهان و تناقض‌های دنیای آدم‌ها روبه‌رو کند.

فیلم سینمایی «او نمی‌خوابد» سومین اثر بلند سینمایی رضا جمالی است که داستان آن در منطقه مرزی ایران و جمهوری آذربایجان روایت می‌شود و به زندگی پیرمردی می‌پردازد که پس از مجروح شدن در جنگ، سال‌هاست از بی‌خوابی رنج می‌برد. این فیلم به نویسندگی و کارگردانی رضا جمالی و تهیه‌کنندگی بهرام عزیزی و علی نوری اسکویی تولید شده و پخش بین‌المللی آن را شرکت مینروا فیلم بر عهده دارد.

صداقت در روایت، نقطه قوت فیلم بود

این فیلمساز اردبیلی درباره ویژگی‌هایی که به انتخاب فیلم در جشنواره بین‌المللی Thurrock انگلستان منجر شد، بیان کرد: فکر می‌کنم صداقت در روایت و نگاه بومی اما فراگیر فیلم، کلید اصلی ارتباط با داوران بود. وقتی یک اثر سینمایی از دل ریشه‌های فرهنگی و واقعیت‌های زیسته یک منطقه برمی‌خیزد و فرم و زبان سینمایی درستی برای بیان آن انتخاب می‌شود، می‌تواند مرزهای جغرافیایی را پشت سر بگذارد.

جمالی ادامه داد: داوران جشنواره معمولاً به دنبال صداهای تازه، فرم‌های مستقل و نگاه‌های اصیل هستند و فکر می‌کنم این فیلم توانسته چنین تجربه‌ای را به آنها منتقل کند. بی‌خوابی، انتظار، سوگ و تنهایی مرز نمی‌شناسند. تماشاگر خارجی شاید جبهه مرزی ما را ندیده باشد اما حس کسی را که شب‌ها بیدار می‌ماند، می‌شناسد. به نظرم فیلم به جای شعار دادن، بر آدم‌ها و سکوتشان تأکید کرده است.

وی حضور در جشنواره‌های بین‌المللی را فرصتی برای محک زدن زبان سینما دانست و گفت: حضور در چنین میدان‌هایی بیشتر از اینکه مایه غرور شخصی باشد، فرصتی برای سنجیدن زبان سینماست. وقتی می‌بینی مخاطبی از نقطه‌ای کاملاً دور از دنیای تو با شخصیت‌ها همذات‌پنداری می‌کند، می‌خندد یا به فکر فرو می‌رود، نشان می‌دهد سینما زبان مشترک انسان‌هاست. بازخوردهایی که از داوران و مخاطبان جهانی دریافت کردیم، این امیدواری را به من داد که مسیر طی‌شده در فرم و روایت درست بوده است.

«او نمی‌خوابد» در ادامه حضورهای بین‌المللی خود تاکنون در ۱۲ رویداد سینمایی حضور داشته و علاوه بر جایزه بهترین فیلم بلند هشتمین دوره جشنواره بین‌المللی Thurrock انگلستان، جایزه بهترین فیلم داستانی جشنواره Southern Cone شیلی و تقدیر ویژه هیئت داوران جشنواره Rainbow لندن را نیز کسب کرده است. این فیلم همچنین در بخش مسابقه بین‌الملل چهل‌وسومین جشنواره جهانی فیلم فجر به نمایش درآمده است.

«او نمی‌خوابد»؛ استعاره‌ای از بیداری اجباری

این کارگردان درباره انتخاب عنوان فیلم نیز توضیح داد: عنوان یک فیلم همیشه دریچه‌ای برای ورود به جهان اثر است و می‌تواند هم واقعیت باشد و هم استعاره. در این فیلم نیز نام اثر بازتاب‌دهنده حال‌وهوای درونی شخصیت فضائیل و وضعیت جاری در روایت است؛ نوعی بیداری اجباری، دغدغه‌های حل‌نشده و چرخه‌ای مداوم که او در آن گرفتار شده و اجازه نمی‌دهد ذهنش آرام بگیرد. این عنوان در بستر درام معنای عمیق‌تری پیدا می‌کند که تماشاگر با همراهی داستان آن را کشف می‌کند.

جمالی با اشاره به نقش هویت بومی در شکل‌گیری این اثر اظهار کرد: اردبیل سرزمینی غنی با فرهنگی ژرف و عمیق است. در این فیلم نخواستم اردبیل را به‌عنوان یک کارت‌پستال توریستی یا دکور نشان دهم، بلکه تلاش کردم زیست، زبان، ضرب‌آهنگ زندگی و لحن آدم‌های این خطه را به رگ‌های درام تزریق کنم. اصالت فرهنگی هر منطقه بهترین ملات برای ساخت آثار سینمایی معتبر است.

سینمای مستقل در شهرستان‌ها؛ کوه کندن با قاشق

وی در ادامه با اشاره به دشواری‌های تولید آثار سینمایی در خارج از پایتخت گفت: سینمای مستقل در شهرستان‌ها مصداق بارز کوه کندن با قاشق است. از کمبود امکانات فنی و تولیدی گرفته تا نبود تهیه‌کنندگان ریسک‌پذیر و حمایت‌های مالی مؤثر، همگی از چالش‌های جدی فیلمسازان هستند. ما با بودجه‌های بسیار ناچیز و بر اساس عشق و تعهد عوامل کار می‌کنیم. بسیاری از ایده‌ها به دلیل همین موانع مالی یا در مرحله پیش‌تولید متوقف می‌شوند یا با فداکاری گروهی به مرحله تولید می‌رسند.

این فیلمساز با قدردانی از افرادی که در تولید این اثر همراهی‌اش کردند، افزود: در این فیلم لازم می‌دانم از آقایان علیرضا حسن‌زاده و بهرام عزیزی تشکر کنم که همچون دوستان و حامیانی دلسوز در تولید و به سرانجام رساندن آن مرا یاری کردند. اگر کمک این دو عزیز نبود، ساخت این فیلم محقق نمی‌شد.

موفقیت بین‌المللی فیلمسازان اردبیلی؛ فرصتی برای دیده‌شدن ظرفیت‌های استان

جمالی سینما را یکی از مؤثرترین ابزارهای معرفی فرهنگ و هویت مناطق دانست و تصریح کرد: سینما مؤثرترین سفیر فرهنگی است، چون بدون واسطه و ترجمه حرف می‌زند. این موفقیت‌ها ویترین درخشانی از توانمندی‌های فرهنگی این خطه هستند. وقتی فیلمی از اردبیل در جهان دیده می‌شود، به نوعی پنجره‌ای به سوی فرهنگ، هنر و ظرفیت‌های انسانی این استان گشوده می‌شود.

وی تأکید کرد: البته نباید تنها به این افتخارات دلخوش باشیم؛ امیدوارم موفقیت‌هایی از این دست باعث شود مدیران فرهنگی بهای بیشتری به آثار فیلمسازان موفق بدهند.

این کارگردان در ارزیابی وضعیت زیرساخت‌های سینمایی استان نیز گفت: واقعیت این است که وضعیت زیرساخت‌ها در استان اصلاً متناسب با ظرفیت بالای نیروی انسانی و هنرمندان اردبیل نیست. نهادهای فرهنگی بیشتر شعار حمایت می‌دهند تا اینکه حمایت مؤثری انجام دهند. اگر موفقیتی شکل می‌گیرد، حاصل همت فردی، دغدغه شخصی و رفاقت‌های اهالی هنر است، نه نتیجه حمایت‌های منسجم دولتی یا منطقه‌ای. هنرمندان ما از بستر حرفه‌ای مناسبی برای فعالیت برخوردار نیستند.

جمالی متمرکز بودن امکانات، سرمایه و شبکه‌های توزیع در تهران را از دیگر موانع پیش روی فیلمسازان شهرستانی عنوان کرد و افزود: فیلمساز شهرستانی برای دیده شدن باید انرژی بسیار بیشتری نسبت به همکار تهرانی خود صرف کند و مدام اثبات کند که در شهرستان هم می‌توان فیلم استاندارد ساخت.

«او نمی‌خوابد» به‌زودی اکران عمومی می‌شود

وی درباره وضعیت اکران عمومی این فیلم نیز گفت: در حال انجام اقدامات و آماده‌سازی مقدمات لازم برای اکران عمومی فیلم هستیم و مانع خاصی در این مسیر وجود ندارد. صرفاً برخی کارها و مراحل اجرایی باقی مانده که باید پیش از اکران انجام شود و در حال آماده‌سازی آنها هستیم.

این فیلمساز با اشاره به مشغله خود برای آماده‌سازی آثار جدید و برنامه‌ریزی برای حضور در جشنواره فیلم فجر افزود: به همین دلیل در حال حاضر مقداری درگیر فعالیت‌های جدید هستیم، اما هیچ مانعی برای اکران عمومی «او نمی‌خوابد» وجود ندارد و این فیلم به‌زودی به نمایش عمومی درمی‌آید.

ادامه مسیر با طرح‌های تازه سینمایی

جمالی درباره برنامه‌های آینده خود پس از کسب این موفقیت بین‌المللی نیز اظهار کرد: سینما برای من توقف‌ناپذیر است. اکنون نیز روی طرح‌های جدید کار می‌کنم و دغدغه‌های تازه‌ای در ذهنم پرورش پیدا می‌کند. هدفم این است که با تمرکز بر نگاه شخصی خود و رویکردهای نوین سینمایی، آثار بعدی‌ام را جلوی دوربین ببرم و قطعاً مسیر حضور در عرصه‌های بین‌المللی را با تجربه‌هایی پخته‌تر ادامه خواهم داد.

این فیلمساز در پایان با اشاره به تأثیر ارتباط مخاطبان با آثار سینمایی گفت: درست است که کسب جوایز ملی و بین‌المللی برای من افتخار به ارمغان می‌آورد اما آنچه فراتر از این افتخارات است، این است که تماشاگر در کشوری دور، پس از تماشای فیلمم چند دقیقه سکوت می‌کند یا برای چند ثانیه فیلم را ایستاده تشویق می‌کند. همین لحظات است که خستگی را از تن من درمی‌آورد و مرا وامی‌دارد با انگیزه‌ای مضاعف به سراغ ساخت فیلم‌های بعدی بروم.

انتهای پیام