وحید شالچی امروز سهشنبه ۲۴ شهریورماه ۱۴۰۵، در آیین اختتامیه چهاردهمین جشنواره سراسری رسانه و نشریات دانشجویی «تیتر۱۴» که در سالن همایشهای علمی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان برگزار شد، ضمن گرامیداشت یاد شهدا بهویژه شهدای جنگ اخیر، اظهار کرد: رسانههای دانشگاهی و نشریات دانشجویی در چند دههای که سپری کردهایم، آثار بسیار ارزشمندی خلق کردهاند و بسیاری از فرهیختگان کشور از همین حوزه نشریات دانشگاهی، کار و اندیشهورزی را آغاز کردهاند و امروز سرمایه فکری ایران هستند.
وی افزود: با مطرح کردن این پرسش که «در تحولاتی که جهان، فناوری و ایران پشت سر میگذارند، جایگاه نشریات دانشجویی چیست؟»، میتوان به اهمیت نشریات دانشجویی در زمان حال و اینکه اکنون چه باید کرد، پرداخت.
معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با اشاره به گسترش رسانههای اجتماعی تصریح کرد: با ورود رسانههای اجتماعی، فاصله میان تولید و انتشار محتوا کوتاه شد که این موضوع مزیتی برای رسانههای اجتماعی ایجاد کرد.
شالچی ادامه داد: در چند سال اخیر نیز شاهد ورود هوشمصنوعی بودیم. یکی از برجستگیهای نشریات دانشجویی، تولید متنهای خوب بود، اما اکنون در عصر هوشمصنوعی میتوانیم راحتتر از گذشته، متنهای خوب، مستند و قابل قبول تولید کنیم.
وی با اشاره به گسترش رسانههای کلاسیک در کشور گفت: نسبت به دهههای ۶۰ و ۷۰، رسانههای کلاسیک کشور نیز بسیار گسترش پیدا کردهاند. آن زمان شبکههای تلویزیونی داشتیم که در ساعات محدودی فعالیت میکردند، اما اکنون شبکههای مختلفی مشغول فعالیت هستند. این ویژگی جدیدی است که ایجاد شده و در واقع رقبایی برای نشریات دانشجویی به وجود آورده است. برخی از وجوهی که در گذشته مزیت نشریات دانشجویی بود، امروز با چالش مواجه شده است.
معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری افزود: در ایران نیز در دوره خاصی قرار داریم. درگیر یک جنگ ناجوانمردانه هستیم. سال گذشته که این عزیزان تلاش کردند و این آثار را تولید کردند، درگیر جنگ بزرگی بودیم. همانطور که نسل من یاد شهدای هشتسال دفاع مقدس، از جمله شهید خرازی و شهید بهشتی، دو بزرگوار از این استان، و ۵۵ هزار شهید این استان را فراموش نمیکند، این خاطرات نیز از یاد ما نخواهد رفت. ما بعد از میناب دیگر مانند قبل از میناب نیستیم. پس از واقعه خصمانه میناب، کشور درگیر مسائل بسیار مهمی شد که یک بعد سنگین آن جنگ نظامی است؛ جنگی در مقابل قدرت برتر پوشالی نظامی دنیا و همپیمانان رژیم اشغالگر.
شالچی توضیح داد: نکته عجیب و در عین حال امیدبخش این است که در تاریخ جنگهای معاصر، ابرقدرتی به کشوری حمله میکند، اما در رسیدن به هیچیک از اهداف اصلی خود موفق نمیشود و ناکام میماند. این حماسه بزرگی است که نظامیان و البته همه مردم ایران در خلق آن، اثر داشتند.
وی با بیان اینکه همزمان جنگ اقتصادی نیز وجود دارد، اظهار کرد: ما همزمان درگیر جنگ دیگری نیز هستیم؛ یکی جنگ اقتصادی است. جنگی که از سالهای قبل، از اوایل دهه ۹۰، با وضع تحریمهای فلجکننده آغاز شد. این عنوان تبلیغی نبود، بلکه تحریمها دقیقاً برای فلج کردن اقتصاد ایران و زندگی روزمره ایرانیان طراحی شده بود.
معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ادامه داد: برخی از باهوشترین اقتصاددانان ایالات متحده برای طراحی این تحریمها به کار گرفته شدند و این تحریمها به گونهای طراحی شد که نهتنها توان اقتصادی دولت ایران را تضعیف کند، بلکه مردم ایران را نیز تحت تأثیر قرار دهد. خواندن اسناد و گفتههای خود طراحان اقتصادی این تحریمها، فارغ از مقامات سیاسی، بسیار سودمند است. در صحبتهای اخیر وزیر خزانهداری ایالات متحده و مشابه آن در رژیم اشغالگر، بهصراحت درباره هدف این تحریمها صحبت میشود.
شالچی گفت: هدف از این تحریمها افزایش فشارهای اقتصادی، افزایش بیکاری و به پایان رساندن طاقت مردم و کشاندن آنها به اعتراضات و خیابانهاست و در همین اسناد نیز ذکر شده که یک بُعد دیگر باید همراه این اقتصاد باشد و آن، سیاستهای تبلیغی و رسانهای و ترویج گفتمان ناکارآمدی دولت است؛ منظور از دولت نیز مجموعه حاکمیت است، نه این دولت یا آن دولت.
وی درباره علت نیاز پرداختن به نشریات دانشجویی در چنین شرایط دشوار جنگی و اقتصادی کشور افزود: یکی از ابعاد این موضوع، طراحی پیچیدهای است که دشمنان ایران انجام دادهاند؛ فعال کردن شکافهای اجتماعی درون جامعه ایران که در نهایت به ذهنها و مردم ختم میشود. اینکه دشمن توانست بخشی از فرزندان ما را با خود همراه کند مسئله دردناکی است.
معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تصریح کرد: اینجاست که نقطه کلیدی وجود دارد و نشان میدهد نقطه اصلی که نشریات دانشجویی میتوانند به آن بپردازند، کجاست. همه این دشمنیها در یک نقطه متمرکز میشود تا ضربه نهایی وارد شود؛ اینکه ما را دچار شکست کند و «ما» را تبدیل به «ماها»یی کند که مقابل یکدیگر قرار میگیریم و صفآرایی میکنیم. بخش مهمی از این موضوع معطوف به جوانان و دانشگاه است و به نظرم یکی از وجوه مهم، همینجاست که رسانههای دانشگاهی میتوانند نقش خود را ایفا کنند.
وی گفت: اگر بنا بر کار حرفهای باشد، رسانههای حرفهای با بودجههای خاص خود وجود دارند و اگر بنا بر نشریات علمی باشد، ژورنالهای تخصصی استادی وجود دارد، اما یک جای خالی کلیدی وجود دارد که نشریات دانشجویی میتوانند آن را پر کنند؛ اینجاست که نشریه از دل بدنه دانشجویی بیرون میآید و میتواند کمک کند «ما بودن» ایرانیها شکل بگیرد.
معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، یکی دیگر از نقشهای رسانههای دانشجویی را جان و غنا بخشیدن به حیات فرهنگی دانشگاه دانست و اظهار کرد: نشریات دانشجویی فقط مجموعهای از مقالهها و گزارشهایی نیستند که منتشر میشوند، بلکه به شکلگیری و غنای فرهنگی یک نسل کمک میکنند و این امر بسیار مهم است.
شالچی افزود: در نشریات دانشجویی میتوانیم فقط صحبت کنیم، اما حالت دیگری نیز وجود دارد؛ میتوانیم هم صحبت کنیم و هم بشنویم. یکی از نکات مهم این است که طراحی علمی و دقیقی از سوی دشمن صورت گرفته تا مردم ایران فقط صحبت کنند و صدای یکدیگر را نشنوند، گوشی برای شنیدن یکدیگر نداشته باشند و با نفرت با هم صحبت کنند.
وی تصریح کرد: وظیفه خطیر و راهبردی که هم برای ایران مهم است و هم برای جمهوری اسلامی اهمیت دارد، این است که نشریات دانشجویی جایی باشند که هم میگویند، هم میشنوند و هم کمک میکنند تا جامعه ایرانی توطئه بزرگ پارهپاره کردن آن را خنثی کند. این موضوع بسیار کلیدی است.
معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ادامه داد: هنگامی که ملتی در مقابل چنین قدرتی قرار دارد که هم ابزارهای سخت قدرت و هم ابزارهای نرم قدرت را در اختیار دارد و در بهکارگیری قدرت نیز هیچ حد و مرز اخلاقی را نمیشناسد، بسیار مهم است که رسانههای دانشگاهی، تقویتکننده وحدت و همبستگی جامعه ایرانی باشند، کمک کنند بخشهای مختلف جامعه یکدیگر را بفهمند و واقعیات پیچیده امروز را بشناسند.
شالچی با بیان اینکه واقعیت امروز، واقعیت سادهای نیست، گفت: همانطور که ایالات متحده در فناوریهای نظامی و پدافندهای نظامی قوی و پیچیده است و بیشترین بودجههای پژوهشی تاریخ را به خود اختصاص داده، در قدرت نرم نیز پیچیده است. اگر در این حوزه ضربه بخوریم، ضربه سختتری خواهد بود. اینکه دشمن توانسته بخشی از جامعه ایران را بهسمت رسانههای برونمرزی بکشاند، خطر فوقالعادهای است. خلائی که رسانههای رسمی کشور هنوز نتوانستهاند آن را پر کنند، به دست رسانههای دانشجویی حل خواهد شد؛ چراکه با همکلاسیهای خود صحبت میکنند و در کنار یکدیگر هستند.
معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تأکید کرد: این رسانهها میتوانند کمک کنند همه مردم ایران به رسانههای خود ایران گوش دهند و آنها میتوانند رسانههای دانشگاهی باشند. این مسئله برای امنیت کشور استراتژیک و برای هویت کشور راهبردی است که بتوانیم چنین فضایی ایجاد کنیم. رسانههای دانشجویی در این زمینه میتوانند نقش راهبردی داشته باشند.
شالچی ادامه داد: رسانههای دانشجویی میتوانند کمک کنند در کنار هم قرار بگیریم، با یکدیگر گفتوگو کنیم و مسائل را پیچیدهتر بفهمیم. شاید زمانی افشا کردن و سخن رادیکال گفتن خاص بود و همچنان نیز در جای خود لازم است، اما امروز که رسانههای اجتماعی و رسانههای دیگری وجود دارند، کارویژه رسانههای دانشگاهی نمیتواند صرفاً افشا کردن یا سخن رادیکال گفتن باشد.
وی با تأکید بر اهمیت آزادی مسئولانه اظهار کرد: در شرایط سختی که در آن قرار داریم، یک نکته مهم این است که آزادی باید با مسئولیتپذیری قرین باشد. شاید بسیاری از مسائل در شرایط عادی باید گفته شوند، اما باید توجه داشت که از آزادی مسئولانه حمایت کنیم. هنگامی که دشمن مترصد است و ما همچنان در میانه جنگ با او قرار داریم، استفاده مسئولانه از آزادی در نشریات دانشگاهی نیز اهمیت بسیاری دارد. باید فکر کنیم در چه شرایطی قدم میزنیم و متن منتشر میکنیم. مبادا اقدامات ما به اختلافات دامن بزند و «ما بودن» ایرانیها را زیر سؤال ببرد.
معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با اشاره به ضرورت پرداختن عمیقتر به مسائل کشور گفت: مشکلات فراوانی در کشور وجود دارد و همه ما از ابعاد آن مطلع هستیم، اما یک رسانه دانشگاهی که متعلق به قشر فرهیخته جامعه است، صرفاً با بیان مشکلات کارش تمام نشده و مسئولیتش به پایان نرسیده است. در حوزههای مختلف، از جمله حوزه اقتصادی، کشور با چالشهای بسیار جدی مواجه است و احتمالاً در آینده نزدیک نیز این مشکلات ادامه پیدا میکند. ما تحت تحریم و محاصره هستیم، البته قطعاً خواهیم ایستاد و آینده نیز اینگونه نخواهد بود.
شالچی اظهار کرد: نکتهای که میتواند رسانه دانشگاهی را به برخورد مسئولانه با مسائل وادارد، این است که پیچیدگی مسئله را نشان دهد و نقشی را که دشمن در شکلگیری مشکلات دارد، بیش از حد و کمتر از اندازهای که هست بیان نکند، بلکه به اندازهای که وجود دارد، مطرح کند و این یک رسالت مهم است.
وی گفت: بسیاری از مسائلی که امروز در ایران با آن روبهرو هستیم، ناشی از تهاجم اقتصادی است که به ما صورت میگیرد. تابآوری مردم ایران در مقابل این دشواریهای اقتصادی فوقالعاده است. در همه دنیا وقتی مشکلات اقتصادی زیاد میشود، مردم معترض میشوند و خیابانها را پر میکنند، اما مردم ایران بهدلیل برخورداری از میراث تمدنی چند هزار ساله خود، بسیار صبوری کردند و با همه مشکلات کنار آمدند.
وی افزود: رسانه دانشگاهی نیز باید در کنار این نجابت و صبوری مردم قرار بگیرد. نشریه دانشگاهی علاوهبر بیان مشکل، باید راهحل را نیز مطرح کند، پیچیدگی وضعیت را بیان کند و ما را به ورای افکاری ببرد که همه میدانند. باید این پرسش را مطرح کند که آیا پرسشی وجود دارد که ما مطرح نکردهایم؛ آیا ابعاد دیگری از قضیه وجود دارد که به آن نپرداختهایم و آیا میتوان پرسش عمیقتری مطرح کرد؟
معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در پایان خاطرنشان کرد: دانشجویان عزیز چشم و چراغ و آینده این کشور هستند، بهخصوص شما که در این عرصه قدم میزنید. شما بخشی از عزیزترین وقتهایتان را در بهترین سالهای عمرتان، که میتوانست صرف کارهای دیگری مانند کسب درآمد یا تفریح شود، بهدلیل مسئولیتی که احساس میکنید نسبتبه علم کشور و مردم دارید، برای ارتقای سطح رسانهها و نشریات دانشجویی صرف میکنید. امید داریم آیندهای که رقم میخورد، ناشی از این تلاشها و برکت خون شهدای عزیز باشد.
انتهای پیام
