شرایط اقتصادی، تغییر الگوی مصرف، توسعه فناوریهای نوین و پیامدهای بحرانهای اخیر، اهمیت مشاغل مهارتی را بیش از گذشته نمایان کرده است. در چنین شرایطی، بسیاری از کارشناسان معتقدند آموزشهای فنی و حرفهای و مهارتآموزی میتواند یکی از مسیرهای مؤثر برای کاهش بیکاری و ایجاد اشتغال پایدار باشد.
بیکاری در سالهای اخیر فقط به نبود فرصت شغلی محدود نمانده و فاصله میان مهارتهای افراد و نیاز واقعی بازار کار نیز به یکی از چالشهای مهم اشتغال تبدیل شده است. بسیاری از فارغالتحصیلان دانشگاهی پس از پایان تحصیل، با وجود برخورداری از دانش نظری، برای ورود به بازار کار با مشکل مواجه میشوند، موضوعی که اهمیت آموزشهای عملی و مهارتمحور را بیش از گذشته نشان میدهد.
به گفته مسئولان، استان زنجان در سالهای اخیر توانسته است بخشی از شاخصهای بازار کار خود را بهبود دهد، بهطوری که سیدمحسن صادقی، استاندار زنجان اعلام کرده، نرخ بیکاری جمعیت ۱۵ ساله و بیشتر استان در بهار ۱۴۰۵ به پنج درصد کاهش یافته و زنجان از این نظر رتبه دوم کشور را به دست آورده است.
وی با اشاره به نرخ مشارکت اقتصادی استان اظهار میکند که زنجان در سال ۱۴۰۴ با ثبت نرخ مشارکت اقتصادی ۵۰ درصدی، رتبه نخست کشور را در این شاخص کسب کرده و در بهار ۱۴۰۵ نیز نرخ مشارکت اقتصادی استان ۴۸.۹ درصد بوده است.
با وجود این آمارها، همچنان موضوع اشتغال جوانان، بهویژه فارغالتحصیلان دانشگاهی، یکی از دغدغههای اصلی جامعه است؛ چراکه بخشی از مشکل بازار کار نه نبود تحصیلات، بلکه نبود مهارتهای متناسب با نیاز کارفرمایان است.
آموزشهای مهارتی باید به سمت اشتغال واقعی حرکت کنند
مدیرکل آموزش فنی و حرفهای استان زنجان در گفتوگو با ایسنا، با اشاره به اجرای آموزشهای محلهمحور و اشتغالمحور میگوید: این طرح با هدف پاسخگویی به نیازهای مهارتی کارجویان، جوانان، زنان و ساکنان مناطق کمبرخوردار و سکونتگاههای غیررسمی اجرا میشود تا افرادی که دسترسی کمتری به مراکز آموزشی دارند، بتوانند از خدمات مهارتآموزی بهرهمند شوند.
محمدرضا انصاری میافزاید: آموزشها با مشارکت کانونهای فرهنگی و هنری مساجد و سایر دستگاههای مرتبط در محلات برگزار میشود و تمرکز این دورهها بر مهارتهایی است که بتواند زمینه اشتغالهای کمسرمایه، زودبازده و خانگی را فراهم کند.
او با بیان اینکه مربیان فنی و حرفهای در قالب تیمهای سیار در محلات حضور پیدا میکنند، ادامه میدهد: رشتههای آموزشی براساس نیازسنجی، رغبتسنجی و مشاوره شغلی انتخاب میشوند تا آموزشها متناسب با ظرفیت هر منطقه و نیاز بازار کار باشد.
مدیرکل آموزش فنی و حرفهای استان زنجان همچنین میگوید: صنایع دستی، برق، کامپیوتر، مکانیک و سایر مهارتهای مورد نیاز بازار از جمله رشتههایی هستند که در این دورهها مورد توجه قرار دارند.
وی ادامه میدهد: ماهیت آموزشهای مهارتی، تقاضامحور بوده و هدف این است که افراد پس از پایان دوره بتوانند در مدت کوتاهی وارد بازار کار شوند و مهارت کسب شده را به یک فرصت اقتصادی تبدیل کنند.
انصاری تأکید میکند: جوانان نباید تنها به استخدام دولتی فکر کنند، بلکه با کسب مهارت میتوانند بهعنوان نیروی متخصص یا کارآفرین وارد چرخه اقتصادی شوند.
مهارتآموزی؛ مسیر توانمندسازی جامعه هدف بهزیستی
توانمندسازی گروههای هدف و ایجاد استقلال اقتصادی برای مددجویان نیز یکی از محورهایی است که در سالهای اخیر مورد توجه دستگاههای حمایتی قرار گرفته است.
مریم کرمی در گفتوگو با ایسنا، با اشاره به اجرای طرح آموزشی اشتغالمحور میگوید: توانمندسازی مددجویان یکی از وظایف اصلی سازمان بهزیستی است و برنامهریزیها به گونهای انجام میشود که افراد با کسب توانمندیهای لازم، در نهایت از چرخه حمایتی خارج شوند.
مدیرکل بهزیستی استان زنجان میافزاید: یکی از مهمترین ابعاد توانمندسازی، ایجاد اشتغال پایدار برای جامعه هدف است و به همین منظور برنامههای مختلفی در حوزه اشتغال و مهارتآموزی اجرا میشود.
وی ادامه میدهد: در همین راستا تفاهمنامهای سهجانبه میان ادارهکل بهزیستی استان، ادارهکل آموزش فنی و حرفهای و کانونهای فرهنگی هنری مساجد منعقد شده تا آموزشهای مهارتی با تأکید بر جامعه هدف بهزیستی در محلات اجرا شود. رویکرد این طرح، محلهمحور است تا خدمات آموزشی در محل سکونت افراد ارائه شود و جامعه هدف بتواند آسانتر از ظرفیتهای موجود استفاده کند.
وی خاطرنشان میکند: پس از پایان دورههای آموزشی، افراد میتوانند از خدمات حمایتی حوزه اشتغال بهزیستی از جمله تسهیلات اشتغال بهرهمند شوند تا زمینه ایجاد شغل و استقلال اقتصادی آنان فراهم شود.
زنان، ظرفیت مهم در توسعه مشاغل مهارتی
در کنار جوانان، زنان نیز یکی از گروههایی هستند که مهارتآموزی میتواند نقش مهمی در افزایش مشارکت اقتصادی آنان داشته باشد.
مدیرکل امور زنان و خانواده استانداری زنجان با اشاره به وضعیت اشتغال زنان استان اعلام کرده است که نرخ اشتغال زنان استان ۸۷.۵ درصد بوده و سهم زنان از مشاغل خانگی ۷۹ درصد است.
بر اساس اعلام زهرا علیمحمدی، ۲۴ درصد زنان شاغل استان در بخش کشاورزی، ۳۰ درصد در بخش صنعت و ۴۷ درصد در بخش خدمات فعالیت دارند.
همچنین سهم زنان در هیأت علمی دانشگاههای استان ۳۱.۶ درصد و نرخ باسوادی بانوان بالای ۶ سال استان ۹۳.۳ درصد اعلام شده است.
این آمارها نشان میدهد زنان استان ظرفیت قابل توجهی برای حضور در عرصههای اقتصادی دارند و توسعه آموزشهای مهارتی، بهویژه در حوزه مشاغل خانگی، خدماتی و فناوریمحور، میتواند به افزایش این مشارکت کمک کند.
بازار کار جدید؛ از تعمیرات تا هوش مصنوعی
کارشناسان بازار کار معتقدند در شرایط فعلی اقتصادی، برخی مشاغل مهارتی نهتنها از بین نرفتهاند، بلکه اهمیت بیشتری پیدا کردهاند. تغییر الگوی مصرف خانوارها و افزایش هزینههای خرید کالا موجب شده بسیاری از افراد به جای تعویض، به سمت تعمیر و استفاده دوباره از تجهیزات و کالاها حرکت کنند؛ موضوعی که فرصتهای شغلی جدیدی در حوزههایی مانند تعمیر لوازم خانگی، موبایل، خودرو، تجهیزات الکترونیکی و خدمات فنی ایجاد کرده است.
از سوی دیگر، ورود فناوریهایی مانند هوش مصنوعی و توسعه کسبوکارهای دیجیتال، نیاز به مهارتهای جدید را افزایش داده است؛ از برنامهنویسی و طراحی دیجیتال گرفته تا خدمات آنلاین و مشاغل مبتنی بر فناوری.
در این میان، آموزش مهارتهای عملی در کنار دانش نظری اهمیت ویژهای دارد؛ چراکه بسیاری از افراد علاوه بر مسیر دانشگاهی، از طریق تجربه، کارآموزی و آموزشهای عملی توانستهاند به تخصصهای ارزشمندی دست پیدا کنند.
شرایط اقتصادی سالهای اخیر نشان داده است مشاغل کوچک، مهارتی و دانشبنیان میتوانند نقش مهمی در افزایش تابآوری اقتصادی افراد داشته باشند. مهارتهایی که با سرمایه اولیه کمتر قابل آغاز هستند و در صورت آموزش صحیح، میتوانند به مسیر درآمدزایی پایدار تبدیل شوند.
به نظر میرسد در شرایطی که اقتصاد کشور با چالشهای مختلفی مواجه است، سرمایهگذاری روی مهارتآموزی میتواند یکی از مسیرهای مؤثر برای تبدیل ظرفیتهای انسانی به فرصتهای اقتصادی باشد؛ مسیری که نیازمند پیوند جدیتر میان مراکز آموزشی، بازار کار، تسهیلات اشتغال و نیازهای واقعی جامعه است.
انتهای پیام
