علیرضا سیفی در گفتوگو با ایسنا با اشاره به اینکه در خصوص پدیده ویرایش ژن، نکات و اطلاعات جدیدی وجود دارد که باید به آن پرداخته شود، اظهار کرد: فناوری ویرایش ژن، جدیدترین فناوری موجود در حوزه مهندسی ژنتیک است که در رشتههای مختلف بیولوژی از جمله پزشکی، علوم جانوری و کشاورزی تحولات بزرگی ایجاد کرده است. به طور مشخص در پزشکی، دانشمندان در درمان بسیاری از بیماریها مانند سرطانها، اچآیوی، بیماریهای ویروسی و به طور کلی در فناوری ژندرمانی توفیقات بزرگی به دست آوردهاند.
وی افزود: در عرصه کشاورزی نیز کارهایی با این فناوری انجام میشود که با فناوریهای قدیمیتر اساساً امکانپذیر نبوده یا سالیان سال به درازا میکشیده است. یکی از موارد کاربرد این فناوری در کشاورزی، پدیدهای به نام اهلیسازی مولکولی است. گیاهان عمده تأمینکننده غذای بشر اعم از گندم، ذرت و برنج، در طول حدود ده تا یازده هزار سال توسط انسان به مرحله کنونی رسیدهاند تا چنین کیفیت و کمیتی از نظر عملکرد داشته باشند.
سیفی با بیان اینکه با روشهای مهندسی ژنوم میشود این فرایند دههزارساله را در بازه زمانی چهار تا پنج ساله طی کرد، گفت: این یکی از مهمترین و امیدبخشترین کاربردهای این تکنولوژی است. برای مثال، اگر گیاهی در کشور دارای تحمل بالا به شوری، خشکی و تنشها باشد ولی صفت نامطلوبی بازارپسندی آن را کاهش دهد، میتوان با این فناوری آن را به گیاهی با مطلوبیت کافی برای بازار تبدیل کرد. این فناوریها برای تحولات سریع و تحولاتی که با ابزارهای دیگر قابل جایگزینی نیستند، بسیار امیدبخش هستند.
این استاد دانشگاه در ادامه با تاکید بر اینکه تفاوت اصلی بین ویرایش ژن در سلولهای بدن و ویرایش ژن در سلولهای تولیدمثلی، موضوعی مهم در حوزه پزشکی است، تصریح کرد: مقامات عالی کشور بر این تأکید دارند که از فناوریهایی مانند هوش مصنوعی و کوانتوم عقب نمانیم. چه بسا فردا روزی کشورها همانطور که آژانسی برای انرژی هستهای ایجاد کردند، برای هوش مصنوعی و کوانتوم نیز سازمانهایی ایجاد کنند تا دسترسی سایر کشورها را به فناوریها محدود کنند.
سیفی خاطرنشان کرد: ویرایش ژنوم چه بسا از این دو نیز مهمتر باشد، به دلیل فعالیتی که عمدتاً چینیها در حوزه بهرهبرداری از این تکنولوژیها در پزشکی و علوم انسانی انجام میدهند. ملاحظات اخلاقی و مباحث ایمنی سر جای خود قابل بحث است، ولی چین در این حوزه کارهای پیشرفتهای انجام دادهاند که ممکن است مخاطراتی نیز داشته باشد. اگر مخاطرات را فعلاً نادیده بگیریم، پیشرفتهایی که در پزشکی ایجاد میشود، آینده پزشکی را کاملاً متحول خواهد کرد.
این استاد دانشگاه ادامه داد: تحقیقاتی که روی افزایش طول عمر انجام میشود و اینکه سلولهای انسان با این فناوریها دستورزی شوند تا طول عمرهای محدود کنونی را نداشته باشیم، در آینده قابل تحقق خواهد بود، لذا لازم است در کشور برای ویرایش ژنوم فکر جداگانهای شود. متأسفانه آنچه اکنون داریم، محدودیت بیشتری ایجاد میکند و این محدودیتها باید برطرف شود تا این فناوری به عنوان یکی از پیشرانهای علم و فناوری در کشور در نظر گرفته شود و خود را جز ابرقدرتها در این زمینه بدانیم.
وی همچنین با بیان اینکه آنچه میتوان در سلولهای تولیدمثلی انجام داد، فناوریای است که در تراپی راحتتر قابل تحقق است، عنوان کرد: اگر بخواهیم در یک انسان بالغ در سلولهای سوماتیک ویرایش ژن انجام دهیم، به راحتی قابل تحقق نیست. به دلیل اینکه غیر از بیماریهای مربوط به خون یا بیماریهایی مثل اچآیوی که سلولهای ایمنی خون را تحت تأثیر قرار میدهد و با استخراج خون از بدن فرد میتوان سلولها را مهندسی کرد و به بدن فرد برگرداند، در سایر موارد کار کردن با این فناوریها روی انسان بالغ محدودیت دارد.
عضو هیأت علمی دانشگاه فردوسی مشهد تصریح کرد: اگر روی گامتها پیاده شود، با فناوریهای آیویاف و لقاح آزمایشگاهی، قابلیت تحقق این فناوریها تأمین میشود. تفاوت عمده این است که در عالم گیاهی محدودیت کمتری وجود دارد، چون با گیاه میشود به روشهای مختلف کار کرد، ولی این موضوع بیشتر در ژنتراپی انسان اهمیت دارد. این فناوری روز دنیا است و بسیار بیشتر از آنچه اکنون در اخبار شنیده میشود، در آینده در عمل شنیده خواهد شد. در داخل کشور نیز در حوزه پزشکی خوب کار شده و در علوم جانوری و کشاورزی نیز به همین ترتیب است. ولی مشکل بزرگی که در کشور داریم، بحث خودتحریمی است.
انتهای پیام
