یوسف امینی ۲۷ شهریورماه، در مراسم بزرگداشت روز شعر و ادب فارسی که در آرامگاه فردوسی برگزار شد، اظهار کرد: جلساتی از این جنس، جلسات درس هستند. در این جلسه به خصوصیات اخلاقی استاد احمد کمالپور، ازجمله ادب، متانت و استغنا، اشاره شد و ما نیز شمههایی از این ویژگیها را در رفتار حاضران دیدیم.
وی ادامه داد: چیزی که از جلسات انجمنهای ادبی ماندگار میشود، همین رفتارهاست. خیلیها میآیند، شعر میخوانند و میروند، اما آنچه نام نیک را به یادگار میگذارد، رفتار انسانهاست.
امینی با اشاره به ثبت انجمنهای ادبی کشور بیان کرد: خوشبختانه پس از سالها، ثبت انجمنهای ادبی و صدور شناسه برای آنها شکل گرفته است تا انجمنها از نظر حقوقی جایگاه مشخصی داشته باشند. انجمنهای ادبی میتوانند برای ثبت اطلاعات خود به سامانه «anjoman.ketab.ir» خانه کتاب و ادبیات ایران مراجعه کنند. از انجمنهای ادبی درخواست میکنم نسبت به ثبت خود در این سامانه اقدام کنند تا شکل و ساختار مشخصتری پیدا کنند و در آینده نیز امکان اجرای برنامهها و حمایتهای مختلف از طریق این بستر فراهم شود.
جانشین مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی با اشاره به برنامههای بزرگداشت روز شعر و ادب فارسی در استان اضافه کرد: فردا، ۲۸ شهریورماه، ساعت ۱۵:۳۰ در هنرستان پسرانه ارشاد، برنامه بزرگداشت شعر و ادب با رویکرد تجلیل از انجمنهای ادبی، بهویژه انجمنهای شهرستانها، برگزار میشود.
وی افزود: در این برنامه از برخی افرادی که سال گذشته در سطح کشور و استانهای دیگر مقام کسب کردهاند، اما در استان به آنها پرداخته نشده است، تجلیل خواهد شد. همچنین بیستوششمین سالگرد درگذشت استاد احمد کمالپور، صدمین سال تولد استاد غلامرضا قدسی و رونمایی از یک کتاب از دیگر برنامههای این مراسم است و خانواده استاد قدسی نیز حضور خواهند داشت.
بزرگداشتها فرصتی برای معرفی شاعران به نسل جوان است
در ادامه، جانشین مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: نامگذاری روزها معمولاً بهانهای برای پرداختن به یک مناسبت و برجسته کردن موضوعات مرتبط با آن است. ۲۷ شهریورماه نیز که به عنوان روز بزرگداشت شعر و ادب فارسی نامگذاری شده، فرصتی برای پرداختن به حوزه شعر و شاعری، معرفی استاد شهریار و دیگر موضوعات مرتبط با ادبیات فارسی است.
وی ادامه داد: یکی از اهداف اصلی این مناسبتها، معرفی شخصیتهای برجسته حوزه شعر و ادب و شناساندن آثار و جایگاه آنان به نسل جوان است. این شخصیتها میتوانند به عنوان الگوهایی برای نسلهای جدید مطرح شوند و چنین برنامههایی فرصتی برای آشنایی جوانان با میراث ادبی کشور فراهم میکند.
جانشین مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی با بیان اینکه برجستهسازی موضوعات ادبی در فضای رسانهای و عمومی جامعه نیز اهمیت دارد، افزود: در این ایام تلاش میشود شخصیتهایی مانند استاد شهریار و دیگر شاعران برجسته بیشتر معرفی شوند و موضوع شعر و ادب حضور پررنگتری در فضای عمومی داشته باشد.
وی با اشاره به برنامههای برگزارشده در خراسان رضوی گفت: بزرگداشت روز شعر و ادب فارسی در استان طی تقریباً سه روز برگزار شد. روز گذشته جمعی از شاعران استان در حرم مطهر رضوی حضور پیدا کردند و در این برنامه شعرخوانی انجام شد. حضور اهالی شعر و ادب در فضای عمومی حرم برای مردم جذاب بود و فرصتی ایجاد کرد تا پیوند میان شعر، فرهنگ و فضای معنوی حرم رضوی بیشتر مورد توجه قرار گیرد.
امینی اضافه کرد: امروز نیز در محضر حکیم ابوالقاسم فردوسی و در مقبرهالشعرای توس حضور پیدا کردیم. تعدادی از شاعران بزرگ و صاحبنام خراسان در کنار آرامگاه فردوسی به خاک سپرده شدهاند و این برنامه فرصتی برای زیارت و پرداختن به شخصیت و جایگاه این بزرگان بود. فردا نیز برنامه رسمی بزرگداشت روز شعر و ادب فارسی با تجلیل از انجمنهای ادبی استان برگزار میشود.
وی در پاسخ به پرسشی درباره استعدادیابی و حمایت از شاعرانی که فعالیت خود را در فضای مجازی دنبال میکنند، اظهار کرد: یکی از راهکارهای سنتی که همچنان بسیار اثربخش است، جلسات انجمنهای ادبی است. محور فعالیت ما نیز حمایت از این انجمنهاست و تلاش میکنیم شرایطی فراهم شود تا انجمنها به صورت رسمی و قانونی فعالیت کنند.
امینی بیان کرد: انجمنهای ادبی میتوانند در زمینه استعدادیابی و پرورش شاعران فعالیت کنند. معمولاً هر انجمن یک استاد، منتقد یا جمعی از استادان را در اختیار دارد که بر اساس تخصص و شیوه فعالیت خود، در زمینه آموزش و شناسایی استعدادها فعالیت میکنند.
وی تأکید کرد: در انجمنهای ادبی صرفاً به دنبال شناسایی استعداد نیستیم و بحث تربیت و آموزش نیز اهمیت دارد. جوانترها میتوانند از رفتار، تجربه و شیوه فعالیت شاعران و استادان باسابقه استفاده کنند و این ارتباط میان نسلها در پرورش استعدادهای جدید مؤثر است.
جانشین مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی با اشاره به سابقه انجمنهای ادبی در پرورش شاعران گفت: بسیاری از افرادی که امروز از استادان بزرگ حوزه شعر و ادب کشور هستند، محصول همین انجمنها بودهاند. جلسات این انجمنها فضایی برای آموزش، نقد، تبادل نظر و آشنایی شاعران جوان با تجربه استادان فراهم میکند و میتواند به تقویت جریان شعر در استان کمک کند.
امینی خاطرنشان کرد: برای اینکه فعالیت انجمنهای ادبی به صورت رسمی شکل بگیرد و جایگاه حقوقی آنها محکم باشد، سامانه ثبت انجمنهای ادبی به نشانی «anjoman.ketab.ir» و زیرمجموعه خانه کتاب و ادبیات ایران فعال شده است. ثبت انجمنها موجب میشود فعالیت آنها جایگاه مشخصتری پیدا کند و در صورت ارائه کمکها و حمایتها، امکان برنامهریزی در چارچوبی رسمیتر فراهم شود.
وی افزود: اگر قرار باشد حمایتی از انجمنهای ادبی انجام شود، این موضوع میتواند از طریق همین بستر دنبال شود. همچنین بحث آموزش انجمنها نیز در این سامانه به صورت متمرکز انجام خواهد گرفت.
پرونده ثبت جهانی توس در آستانه ارسال به یونسکو
حمید حلاجمقدم، معاون میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی خراسان رضوی، در ادامه با اشاره به ظرفیتهای فرهنگی و تاریخی توس اظهار کرد: آمادگی داریم در سایر مناسبتهای ادبی و فرهنگی تقویم ملی کشور نیز میزبان فعالان و اهالی فرهنگ و ادب باشیم.
وی افزود: باید با همفکری و هماهنگی مجموعههای مرتبط، ظرفیتهای فرهنگی و تاریخی این منطقه بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد و برای پویایی و آبادانی آن تلاش شود. آرامگاه فردوسی و آرامگاه مهدی اخوان ثالث از ظرفیتهای مهم فرهنگی توس هستند و لازم است با همکاری دستگاههای مرتبط، زمینه معرفی و بهرهمندی بیشتر از این ظرفیتها فراهم شود.
حلاجمقدم از تکمیل پرونده ثبت جهانی توس خبر داد و گفت: پرونده ثبت جهانی توس در آرامگاه فردوسی تکمیل شده و در فرآیند ارسال به سازمان یونسکو قرار گرفته است. امیدواریم در سالهای آینده در جلسات یونسکو مورد بررسی قرار گیرد.
معاون میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی خراسان رضوی خاطرنشان کرد: با هماهنگی، تلاش و همافزایی میان مدیریت استان و دستگاههای اجرایی، امیدواریم بتوانیم شهر توس و آرامگاه فردوسی را در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت برسانیم.
شهریار یکی از ستارههای پرفروغ آسمان شعر ایران است
در ادامه عباس ساعی، شاعر و منتقد ادبی، اظهار کرد: مدتهاست به این باور رسیدهام که مناسبترین روزی که میشد برای شعر انتخاب کرد، همین روزی است که به نام استاد شهریار ثبت شده است.
وی ادامه داد: شهریار یک اقیانوس است و در این اقیانوس جزیرههای بسیار زیبا و فراوانی وجود دارد؛ شعر ترکی، شعر مذهبی، اخوانیات، ارادت شهریار به امیرالمؤمنین(ع) و دیگر ائمه(ع) و بسیاری موضوعات دیگر، هرکدام میتواند ساعتها مخاطب جدی ادبیات را به خود مشغول کند.
این شاعر افزود: هرچه مخاطب جدی شعر بیشتر با آثار شهریار آشنا شود، مقام و منزلت او در شعر معاصر را بهتر خواهد شناخت. شهریار حدود ۱۲ شعر اخوانی در قالب نیمایی سروده که یکی از آنها شعری خطاب به سهند و بالغ بر ۲۰ صفحه است. شعر نو شهریار نیز آثار متعدد و دلنشینی دارد.
ساعی با اشاره به شکلگیری روایتهایی پیرامون زندگی بزرگان ادبیات گفت: درباره بسیاری از بزرگان ادبیات فارسی، از مولوی و سنایی و فردوسی تا حافظ، داستانها و حکایتهایی در حاشیه زندگیشان شکل گرفته است. درباره شهریار نیز از سال ۱۳۶۷ که از میان ما رفت، روایتها و داستانهای شیرینی درباره زندگی او بر سر زبانهاست و خوب است تلاش نکنیم همه آنها را کالبدشکافی کرده و درباره صحت تکتکشان اظهارنظر کنیم.
وی با اشاره به علاقه شهریار به حافظ بیان کرد: علاقه شهریار به حافظ بسیار عمیق بود و بنا بر روایت مشهور، او تخلص «شهریار» را از حافظ گرفت. بیش از ۷۰ شعر از شهریار در استقبال، تضمین و بیان علاقه و شیفتگی او نسبت به حافظ سروده شده است.
ساعی با تأکید بر گستردگی و ژرفای شعر شهریار تصریح کرد: گستردگی شعر شهریار، ژرفای آثار او و ریشهدار بودن شعرش، انتساب روز شعر و ادب فارسی به نام او را توجیه میکند. شهریار یکی از ستارههای پرفروغ آسمان شعر است و خواهد بود. هرچند زبان مادری او ترکی بود، توانایی کمنظیرش در سرودن شعر فارسی موجب شد به چهرهای برجسته در شعر معاصر ایران تبدیل شود.
شعر و یاد احمد کمال همچنان در میان اهل ادب خراسان زنده است
فرشید شاهسونپور، پژوهشگر فرهنگی، اظهار کرد: دوستداران فرهنگ و ادب خراسان گرد هم آمدهاند تا یاد و نام یکی از چهرههای ماندگار شعر این دیار را گرامی بدارند؛ شاعری که اگرچه سالها از خاموشی جسم او میگذرد، آثار و یادش همچنان در میان اهل ادب حضور دارد.
وی با اشاره به ویژگیهای شخصیتی احمد کمال افزود: کمال تنها شاعر نبود، بلکه برای دوستی و همراهی با اهالی شعر و هنر ارزش قائل بود و با آنان انس و الفت داشت. بخشی از زندگی ادبی او نیز در کنار یاران و شاعران همروزگارش سپری شد.
شاهسونپور ادامه داد: شایسته است در کنار نام استاد کمال، یاد همه شاعران، نویسندگان و هنرمندانی را نیز گرامی بداریم که روزگاری در میان ما حضور داشتند، شعر گفتند و هنر آفریدند، اما آثار و یادشان همچنان باقی است. چه بسیار دوستانی که از میان ما رفتهاند، اما هرگاه شعری از آنان میخوانیم، احساس میکنیم دوباره در کنار ما نشستهاند.
شاعران خراسان برای دیدهشدن ناگزیر از رفتن به تهران بودند
در ادامه محمد نیک، پیشکسوت و راوی شعر خراسان، اظهار کرد: پیش از انقلاب، بخش قابل توجهی از جریان غزلسرایی و فعالیتهای ادبی و هنری در تهران متمرکز بود و این تصور وجود داشت که هر شاعری برای رسیدن به شهرت باید به پایتخت برود؛ با این حال، شاعران خراسانی که به تهران رفتند، صرفاً در حاشیه این جریان قرار نگرفتند و در بسیاری موارد به رقیبی جدی برای چهرههای مطرح پایتخت تبدیل شدند.
وی با اشاره به جایگاه عماد خراسانی در شعر معاصر ادامه داد: عماد خراسانی از شاعران عاشقانهسرای مشهد بود که برای ادامه فعالیت ادبی به تهران رفت و در کنار شاعرانی همچون شهریار مطرح شد. در آن دوره رقابت نزدیکی میان این دو شاعر در عرصه شعر عاشقانه وجود داشت و آثارشان در رسانههایی مانند رادیو و تلویزیون مورد توجه قرار میگرفت.
نیک با اشاره به حضور هنرمندان خراسانی در عرصه ملی گفت: وقتی محمدرضا شجریان از مشهد به تهران رفت، حضور او نیز فضای موسیقی کشور را تحت تأثیر قرار داد و به یکی از چهرههای مهم موسیقی تبدیل شد. در حوزه شعر نو نیز اخوان ثالث پس از رفتن به تهران توانست در کنار شاعران مطرح آن دوره قرار گیرد و به یکی از چهرههای اثرگذار شعر معاصر تبدیل شود.
وی تصریح کرد: بنابراین حضور شاعران و هنرمندان خراسان در تهران را نمیتوان صرفاً مهاجرت برای کسب شهرت دانست؛ بسیاری از آنان با توانایی و پشتوانه ادبی و هنری خود وارد عرصهای شدند که رقبای قدرتمندی در آن حضور داشتند و توانستند جایگاه مستقلی برای خود ایجاد کنند.
انتهای پیام
