در آستانه بازگشایی مدارس، یکی از دغدغههای خانوادههای ایرانی سبد هزینههایی است که کمتر کسی از آن حرف میزند. یکی از هزینههای جانبی مدارس، لباسهای فرم گرانی است که بعضاً کیفیت مناسبی هم ندارند. هر سال در پایان سال تحصیلی و هنگام ارائه کارنامه، فیش لباس فرم برای سال تحصیلی آتی به والدین ارائه میشود. برخی مدارس هر ساله با اعلام طرح، رنگ و مدل لباس فرم، اولیاء را به تکاپو میاندازند تا لباسی جدید مورد تأیید مدرسه را تهیه کنند. آنچه این مسئله را به معضلی فراگیر تبدیل کرده، نه اصل داشتن لباس متحدالشکل، بلکه تعویض هر ساله رنگ و طرح لباس، هزینههای بالای آن، بیتوجهی به شرایط اقتصادی خانوادهها و از سوی دیگر بیکیفیتی این لباسها است. بررسیهای میدانی نشان میدهد قیمت لباس فرم نسبت به سال گذشته جهش قابل توجهی داشته است. تولیدیها افزایش قیمت پارچه و افزایش هزینههای جانبی تولیدی را عامل اصلی این رشد میدانند.
مهسا عزیزی، مدیر یکی از کارگاههای تولیدی لباس مدارس در گفتوگو با ایسنا میگوید: پارچه لباس فرم اغلب مدارس ترگال است. هر متر از این پارچه که سال گذشته حدود ۲۰۰ هزار تومان بود، امسال به بیش از ۳۵۰ تا ۴۰۰ هزار تومان رسیده و در برخی رنگها حتی بیش از این افزایش یافته است، نتیجه این افزایش، رشد نزدیک به ۱۰۰ درصدی قیمت نهایی لباس است. قیمت تمام شده برای یک دست روپوش، مقنعه و شلوار که سال گذشته حدود یک میلیون و ۱۰۰ هزار تومان بود، امسال به حدود ۲ میلیون تومان یا حتی بیشتر رسیده است. البته لباسهای برخی مدارس هم بهدلیل تفاوت در نوع پارچه، ارزانتر است. در خصوص برخی مدارس غیردولتی که لباسهای شکیلتری دارند، قیمت لباس فرم کامل حدود ۳ میلیون تومان یا بیشتر هم هست.
لباسهای گران، اما بیکیفیت
گرانی لباس فرم، تنها مشکل خانوادهها نیست، بلکه شکایت اصلی والدین از کیفیت پارچه و دوخت است. زیور خاتونی، یکی از اولیای دانشآموزان در گفتوگو با ایسنا میگوید: پارچه مانتویی که سال قبل از سوی مدرسه تأیید شده بود، بعد از دو بار شستوشو دیگر آن حالت اولیه را نداشت. با این قیمتهای بالا انتظار داریم لباسی باکیفیت و ماندگار تحویل بگیریم، نه محصولی که بعد از یک یا دو ماه غیرقابل استفاده و بد فرم شود.
لیلا باجلان، یکی دیگر از مادران در گفتوگو با ایسنا بیان میکند: پارچههای استفاده شده برای لباس مدارس، اغلب دارای پلیاستر فراوان و مصنوعی هستند که باعث تعریق بیش از حد بچهها میشود. دوختهای شتابزده نیز مزید بر علت شده است. استفاده از نخهای بیکیفیت، بیتوجهی به استحکام دوخت در قسمتهای پرفشار مانند زانو، آرنج و جیب، و بخیههای کج یا نامنظم در بخشهایی همچون سجاف و یقه از جمله ایرادهای تکراری هستند. این بیدقتیها نهتنها ظاهر لباس را خراب میکند، بلکه خانوادهها را مجبور به پرداخت هزینههای اضافی جهت تعمیر یا خرید مجدد لباس در میانه سال تحصیلی میکند.
تغییر سالانه رنگ و طرح لباس؛ تصمیمی که به نفع جیب خانوادهها نیست
یکی از مهمترین گلایههای والدین، تغییر مکرر طرح و رنگ لباس فرم از سوی مدارس است. این موضوع به لحاظ اقتصادی ضرر مستقیم به خانوادهها وارد میکند. والدین باید هر سال لباس جدیدی بخرند، در حالی که شاید لباس قبلی هنوز قابل استفاده باشد.
سعید کوچکزاده، پدر یکی از دانشآموزان در گفتوگو با ایسنا میگوید: اصلاً چرا باید هر سال رنگ و طرح لباس فرم را عوض کنند تا اولیای دانشآموزان مجبور شوند لباس تازه تهیه کنند؟ آموزشوپرورش میگوید مدارس نباید هر سال لباس فرم را عوض کنند، اما وقتی مدرسه لباس فرم را تغییر میدهد، مگر میشود لباس جدید برای فرزندمان تهیه نکنیم؟ مگر میشود در یک کلاس ۳۵ نفره، ۳۰ نفر لباس جدید بپوشند، و ۵ نفر دیگر لباس سال قبل را که طرح و رنگ دیگری دارد، استفاده کنند و انگشتنما شوند؟
زهرا اصغری، یکی دیگر از مادران که سه دانشآموز دارد، در گفتوگو با ایسنا عنوان میکند: من تجربه خرید مکرر لباس فرم را دارم، اگر مدارس لباسی ثابت، باکیفیت و با دوخت عالی انتخاب کنند، هم به لحاظ اقتصادی به نفع خانوادههاست و هم اینکه اگر لباسی از فرزندان دیگر خانواده سالم باشد، افراد دیگر میتوانند از آن استفاده کنند.
وی ادامه میدهد: بر اساس دستورالعمل ساماندهی و نظارت بر تهیه و توزیع لباس دانشآموزی که به مدارس کشور ابلاغ شده، مدیران مدارس موظفند حداقل تا سه سال طرح و رنگ لباس دانشآموزی را تغییر ندهند، از سوی دیگر آموزشوپرورش هر ساله اعلام میکند چنانچه لباسهای سال گذشته قابلیت استفاده داشته باشند، میتوانند در سال تحصیلی جدید نیز مورد استفاده قرار گیرند و مدارس نباید دانشآموزان را ملزم به خرید لباس جدید کنند، با این حال میبینیم که این توصیهها در بسیاری از مدارس آنطور که باید اجرا نمیشود و والدین هر سال با مطالبات متفاوت مدارس مواجهاند.
سرویس مدارس؛ پرداخت هزینه برای روزهایی که مدرسه تعطیل است
با نزدیک شدن به ماه مهر، شاید وقت آن رسیده که مسئولان نه فقط با بخشنامه، بلکه با نظارت واقعی و مکانیزمهای عملی، فکری به حال سبد هزینههای جانبی دانشآموزان در مدارس کنند. خانوادههایی که هر سال با تورم دستوپنجه نرم میکنند، دیگر توان تحمل هزینههای غیرضروری را ندارند. یکی از هزینههای سنگین سبد خانوادهها، سرویس مدارس است. در سالهای اخیر، سرویس مدرسه سهم بیشتری از بودجه خانواده را به خود اختصاص داده و به یکی از پرچالشترین بخشهای هزینه خانوار تبدیل شده است.
محمدرضا وثوقنیا، مدیرعامل تاکسیرانی قزوین از افزایش ۵۰ درصدی نرخ کرایه سرویس مدارس برای سال تحصیلی جدید خبر داده است. وی ضمن اشاره به غیرحضوری بودن چند ماه از مدارس در سال گذشته، عنوان کرده است: حدود ۹۷ تا ۹۸ درصد از هزینههای روزهای تعطیل به اولیاء بازگردانده شده است، باقیمانده اولیاء هم مبلغ کرایه را برای امسال در کیف پول الکترونیک خود ذخیره کردهاند.
وثوقنیا بیان کرده است: عدم ثبتنام به موقع توسط اولیاء، عدم استقبال رانندگان بهدلیل افزایش ناچیز حقالزحمه سرویس و افزایش هزینههای بسیار بالای خودرو از جمله چالشهای حوزه سرویس مدارس است. از سوی دیگر پافشاری برخی از اولیاء یا مدارس برای همکاری با راننده یا پیمانکار خاص، عدم همکاری برخی از مدارس با پیمانکاری که برای آن مدرسه در نظر گرفته شده و انتظارات نابهجای برخی از اولیاء از رانندگان مانند پارک کردن خودرو دقیقاً مقابل درب خانه یا ساعتی خاص برای رفتوآمد دانشآموز از دیگر چالشهای این حوزه است.
قاسم اللهیاری، رئیس کمیسیون املاک شورای اسلامی شهر قزوین نیز اعلام کرده است: دریافت وجه بیش از نرخ مصوب سرویس مدارس از خانوادهها ممنوع است.
وی اظهار کرده است: نرخ سرویس مدارس بر اساس مسافت و نوع خودرو تعیین شده است. نرخ کرایه خودروهای سواری از مبدأ تا ۳ کیلومتر ماهیانه یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان، تا ۶ کیلومتر یک میلیون و ۸۰۰ هزار تومان و تا ۹ کیلومتر ۲ میلیون و ۱۰۰ هزار تومان است. نرخ خودروی ون از مبدأ تا ۳ کیلومتر ماهیانه یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان، تا ۶ کیلومتر یک میلیون و ۴۰۰ هزار تومان و تا ۹ کیلومتر یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان است. نرخ مینیبوس و اتوبوس نیز از مبدأ تا ۱۲ کیلومتر ماهیانه یک میلیون و ۲۵۰ هزار تومان است.
این عضو شورای اسلامی شهر قزوین همچنین تأکید کرده است: نباید تحت عناوین مختلف، هزینه اضافی از خانوادهها دریافت شود. مدیریت شهری و دستگاههای مسئول باید بر اجرای دقیق این نرخها نظارت کنند تا حقوق دانشآموزان و والدین رعایت شود.
اما به نظر میرسد مشکل اصلی فراتر از نرخ مصوب کرایه است. بسیاری از والدین از فاصله میان نرخهای مصوب و مبالغی که در عمل از آنان دریافت میشود گلایه دارند. از سوی دیگر، کیفیت پایین خدمات، نبود نظارت مؤثر و فعالیت سرویسهای غیرمجاز نیز بر مشکلات افزوده است. یکی از مشکلات جدی، رعایت نشدن ظرفیت مجاز خودروهاست؛ بهگونهای که در برخی موارد، بهجای جابهجایی ۴ دانشآموز با یک خودروی سواری، ۷ یا حتی ۸ دانشآموز مقطع ابتدایی سوار یک خودرو میشوند. نکته قابل تأمل دیگر، پرداخت هزینه سرویس برای روزهایی است که مدارس بهدلیل بارشها، آلودگی هوا، اپیدمی ویروسها یا مسائل دیگر تعطیل است. اگرچه همواره اعلام میشود اگر به هر دلیل، تعداد روزهای تعطیلی مدارس از تعطیلات رسمی تقویم بیشتر شود، هزینه مربوطه از مبلغ دریافتی کسر و به والدین بازگردانده خواهد شد، اما این موضوع در عمل با پیچیدگیهای اداری همراه است. بسیاری از والدین از فرآیندهای پیچیده برای دریافت وجه خود ناراضیاند و ترجیح میدهند از ابتدا هزینه کمتری پرداخت کنند، نه اینکه بعداً درگیر فرآیندهای اداری شوند.
اردوها و جشنها؛ هزینههایی که اختیاری به نظر میرسند، اما گویا اجباریاند
اردوها و جشنهای مدرسه نیز بخش دیگری از هزینههای جانبی را تشکیل میدهند که اگر چه به ظاهر اختیاری هستند، اما در عمل والدین چارهای جز پرداخت آنها ندارند. رصدهای میدانی نشان میدهد مدارس مبالغی را به بهانههای مختلف از والدین اخذ میکنند؛ بهانههایی همچون برگزاری جشن به مناسبتهای مختلف و تهیه فیلم و عکس علیالخصوص در مقطع ابتدایی، اردوهای تفریحی و آموزشی و برنامههای دیگر.
معصومه بهرامی، یکی از والدین دانشآموزان در گفتوگو با ایسنا میگوید: دختر من امسال پایه سوم ابتدایی است، مدرسهای که دخترم در آن تحصیل میکند در هر سال تحصیلی چندین نوبت به بهانه برگزاری اردوهای دانشآموزی داخل شهری از ما درخواست پول میکند. وقتی اغلب دانشآموزان برای شرکت در این اردوها موافقت میکنند، من چطور فرزندم را راضی کنم به اردو نرود؟ در حالی که به نظر من اصلاً شرکت در این اردوها، آن هم چندین بار در سال ضرورت ندارد.
همتا موسوی، مادر یکی دیگر از دانشآموزان در گفتوگو با ایسنا عنوان میکند: سال گذشته مدیریت مدرسه از ما درخواست کرد تا مبلغ ۲۰۰ هزار تومان برای برگزاری یک جشن دانشآموزی در داخل مدرسه پرداخت کنیم. هر چقدر حساب و کتاب میکردیم، به این نتیجه میرسیدیم که نصف این مبلغ هم برای جشن هزینه نمیشود، اما برخی اوقات چارهای جز پرداخت این مبالغ نیست، چون بچهها از والدین انتظار دارند برای شرکت داده شدن در جشن یا اردو، این هزینهها را پرداخت کنند.
نکته قابل توجه این است که در مدارس غیردولتی، در صورتی که فعالیتهایی از قبیل اردو و جشن برگزار نشده باشد، مقرر شده بخشی از مبالغ پرداختی به خانوادهها بازگردانده شود، اما این رویه در مدارس هیئتامنایی چندان رایج نیست و والدین معمولاً هیچ سازوکاری برای بازپسگیری هزینههای پرداختی ندارند.
مطالباتی که شنیده نمیشود
به گزارش ایسنا، مشاهدات میدانی و رصدهای صورت گرفته نشان میدهد هزینههای جانبی مدارس به یکی از دغدغههای اصلی خانوادهها تبدیل شده است. لباس فرمی که گران است و بیکیفیت، هر سال با رنگ و طرحی جدید خانوادهها را به خرید مجدد مجبور میکند. سرویسی که هزینهاش برای روزهای تعطیل هم دریافت میشود و کیفیت پایینی دارد. اردوها و جشنهای غیرضروری که به بهانه آنها از والدین پول میگیرند، اما گاهی شفافیتی درباره نحوه هزینهکرد آنها وجود ندارد. همه این موارد در حالی است که آموزشوپرورش تأکید دارد مدارس نباید هر سال لباس فرم را تغییر دهند و والدین میتوانند از لباس سالم سال قبل استفاده کنند، اما تجربه میدانی چیز دیگری میگوید. درست است که سامانهها و شمارههای پیامکی برای ثبت شکایت وجود دارد، اما به نظر میرسد این ابزارها نیز نتوانستهاند جلوی گلایههای تکرارشونده والدین و دانشآموزان را بگیرند.
انتهای پیام
