سالمندان علاوه بر نیازهای درمانی و معیشتی، نیازهایی دارند که شاید کمتر دیده شود؛ از حفظ ارتباط با جامعه و خانواده گرفته تا داشتن هدف، یادگیری، مشارکت و احساس مفید بودن.
حشمتالله کوهی، پژوهشگر، مشاور و مدرس توانمندسازی بازنشستگان و فرزانگان در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: فلسفه شکلگیری بنیاد فرزانگان این است که نگاه ما از «سالمند نیازمند خدمت» به فردی توانمند و صاحب تجربه تغییر کند.
وی افزود: بازنشستگی نباید پایان نقش اجتماعی انسان باشد؛ فرد بعد از بازنشستگی همچنان میتواند یاد بگیرد، تجربههایش را در اختیار دیگران قرار دهد، ارتباطات اجتماعی خود را حفظ کند و در فعالیتهای اقتصادی، اجتماعی یا داوطلبانه حضور داشته باشد.
کوهی با بیان اینکه فعالیت در حوزه سالمندی نباید فقط به برنامههای تفریحی محدود شود، گفت: هدف این است که فرد برای مرحله دوم زندگی خود دوباره هدف، ارتباط اجتماعی و فرصت یادگیری داشته باشد.
وی ادامه داد: در بنیاد فرزانگان موضوعاتی مانند آموزش، سلامت و سبک زندگی، نشاط و گردشگری، مهارتهای کاربردی، فناوری، مشارکت اجتماعی و توانمندسازی زنان سالمند دنبال میشود و در کنار آن، استفاده از ظرفیتهای حرفهای و اقتصادی بازنشستگان نیز مورد توجه قرار دارد.
سالمندان فقط به خدمات نیاز ندارند
کوهی، یکی از نیازهای کمتر دیدهشده سالمندان را احساس مفید بودن و داشتن نقش در جامعه عنوان کرد و گفت: مسائل اقتصادی، درمانی و معیشتی اهمیت زیادی دارند، اما نباید نیازهای اجتماعی سالمندان را فراموش کنیم.
وی توضیح داد: فردی که سالها از طریق شغل، همکاران و محیط کاری خود ارتباطات اجتماعی داشته، ممکن است پس از بازنشستگی بخش مهمی از این ارتباطات و نقشها را از دست بدهد. اگر برای این دوره برنامهای وجود نداشته باشد، ممکن است فرد به تدریج از جامعه فاصله بگیرد.
بنیانگذار بنیاد فرزانگان قروه افزود: یک بازنشسته باسابقه، معلم، کارمند، کشاورز، صنعتگر، هنرمند یا متخصص بعد از پایان دوران اشتغال رسمی همچنان تجربه و تواناییهایی دارد که میتوان از آنها استفاده کرد.
به گفته وی، ایجاد فرصت برای یادگیری، فعالیت جسمانی، مشارکت اجتماعی، کار داوطلبانه، انتقال تجربه و استفاده از فناوری میتواند به سالمندان کمک کند تا همچنان در جامعه حضور فعال داشته باشند.
تغییر نگاه به سالمندی؛ از ناتوانی به توانمندی
کوهی درباره نگاه جامعه به سالمندی نیز گفت: خوشبختانه این نگاه در حال تغییر است، اما هنوز با شرایط مطلوب فاصله داریم.
وی در ادامه افزود: در گذشته سالمندی در بسیاری از موارد با بیماری، وابستگی و نیاز به مراقبت همراه دانسته میشد و سالمند بیشتر به عنوان دریافتکننده خدمات دیده میشد.
وی افزود: امروز باید بین سن تقویمی افراد و توانمندی و ظرفیت عملکردی آنها تفاوت قائل شویم؛ چراکه ممکن است دو فرد همسن از نظر جسمی، اجتماعی و تواناییهای فردی شرایط کاملاً متفاوتی داشته باشند.
کوهی با اشاره به برخی نگاههای کلیشهای به سالمندان اظهار کرد: گاهی خانوادهها با مراقبت بیش از اندازه، ناخواسته استقلال سالمند را کاهش میدهند و گاهی نیز خود فرد بعد از بازنشستگی تصور میکند دیگر نمیتواند نقش مؤثری داشته باشد.
وی تأکید کرد: سالمندی میتواند دورهای برای یادگیری، مشارکت و استفاده از تجربه باشد، نه اینکه فرد صرفاً منتظر دریافت خدمات بماند.
تجربه سالمندان را نباید کنار گذاشت
بنیانگذار بنیاد فرزانگان قروه معتقد است که تغییر نگاه به سالمندی فقط با تغییر واژهها اتفاق نمیافتد و باید در برنامهریزیها نیز دیده شود.
کوهی گفت: اگر سالمند را ناتوان ببینیم، برنامهها بیشتر به سمت ارائه خدمات حمایتی میرود، اما اگر او را فردی توانمند و صاحب تجربه بدانیم، باید فرصتهایی برای مشارکت، یادگیری، انتقال تجربه و حتی فعالیت اقتصادی متناسب با توانایی او ایجاد کنیم.
وی در پایان خاطرنشان کرد: هدف فقط اضافه کردن سال به زندگی نیست؛ مهم این است که به سالهای زندگی، کیفیت، معنا، استقلال و مشارکت اجتماعی نیز اضافه کنیم.
انتهای پیام
