نتایج پژوهش جدید روی حیوانات نشان میدهد دشواری در سازگار شدن با شرایط متغیر ممکن است پیش از بروز مشکلات آشکار حافظه ظاهر شود. این پژوهش به سرپرستی دانشمندان مرکز سلامت تگزاس اِیانداِم میتواند به پژوهشگران در درک مراحل اولیه بیماری آلزایمر و یافتن راههای جدید برای تشخیص زودتر آن کمک کند.
بیماری آلزایمر، شایعترین علت زوال عقل است. این بیماری بهتدریج به سلولهای مغز آسیب میزند و در نهایت میتواند حافظه، استدلال، قضاوت، ارتباط و توانایی انجام فعالیتهای روزمره را تحت تاثیر قرار دهد.
یکی از چالشهای اصلی این است که مشکلات قابلتوجه حافظه اغلب زمانی ظاهر میشوند که بیماری پیش از آن تغییرات چشمگیری در مغز ایجاد کرده است. به همین دلیل، دانشمندان به دنبال تغییرات ظریف در تفکر و رفتار هستند که ممکن است زودتر رخ دهند.
پژوهش جدید بر توانایی تغییر رفتار هنگام تغییر شرایط تمرکز داشت. این مهارت برای افراد این امکان را فراهم میکند استفاده از راهبرد قدیمی را متوقف کنند، قانون جدیدی را یاد بگیرند و هنگامی روشی که قبلا موثر بوده و اکنون دیگر کارایی ندارد، رفتار خود را با شرایط جدید تطبیق دهند.
پژوهشگران به سرپرستی جون وانگ، عصبشناس، موشهایی را بررسی کردند که معمولا در پژوهشهای مربوط به آلزایمر استفاده میشوند. این موشها که «۵xFAD» نام دارند، رسوبات غیرطبیعی پروتئین بتاآمیلوئید را در مغز ایجاد میکنند که یکی از ویژگیهای اصلی مرتبط با بیماری آلزایمر است.
دانشمندان به موشها وظیفهای دادند که در آن ابتدا انجام رفتار خاص باعث دریافت پاداش میشد. پس از آنکه حیوانات این قانون را یاد گرفتند، پژوهشگران قانون را تغییر دادند و دریافت پاداش را به انجام رفتار دیگری وابسته کردند. موشهای سالم توانستند قانون جدید را یاد بگیرند اما موشهای مدل آلزایمر بارها به رفتار قبلی خود بازگشتند، حتی با وجود اینکه آن رفتار دیگر پاداشی به همراه نداشت.
نکته قابلتوجه این بود که این موشها همچنان در آزمایشهای مربوط به حافظه مکانی عملکرد طبیعی داشتند. این موضوع نشان میدهد که دشواری آنها در سازگار شدن با شرایط جدید، پیش از بروز مشکلات آشکار در نوع حافظهای که پژوهشگران بررسی کرده بودند، ظاهر شده است.
سپس پژوهشگران فعالیت داخل مغز حیوانات را با دقت بررسی کردند. آنان فعالیت غیرعادی زیادی را در قشر پیشپیشانی میانی مشاهده کردند، ناحیهای نزدیک بخش جلویی مغز که در برنامهریزی، تصمیمگیری، توجه و تغییر رفتار نقش دارد. این فعالیت بیش از حد، بر ارتباط میان قشر پیشپیشانی و جسم مخطط نیز تاثیر گذاشته بود. جسم مخطط در یادگیری، شکلگیری عادتها، حرکت و انتخاب رفتارهای مناسب نقش دارد.
پژوهشگران همچنین کاهش فعالیت گروهی از سلولهای عصبی را مشاهده کردند که به تنظیم یادگیری و رفتار کمک میکنند. مجموع این تغییرات مغزی ممکن است باعث شده باشد حیوانات نتوانند پیروی از قانون قدیمی را متوقف کنند و به اطلاعات جدید واکنش نشان دهند.
دانشمندان در مرحله بعد بررسی کردند آیا کاهش فعالیت بیش از حد در این مسیر مغزی میتواند رفتار حیوانات را بهبود دهد یا خیر. آنان با استفاده از روش آزمایشی بسیار هدفمند، فعالیت این مدار تحت تاثیر را بهطور موقت کاهش دادند.
پس از این درمان، موشها توانایی بیشتری در سازگار شدن با قانون تغییر کرده، یافتند. فعالیت مغزی آنها نیز به الگوی طبیعیتری نزدیک شد و پژوهشگران کاهش تجمع بتاآمیلوئید را نیز مشاهده کردند.
برخی از بهبودها حتی پس از پایان درمان آزمایشی نیز ادامه داشت. این یافته احتمال آن را مطرح میکند که مدار مغزی آسیبدیده در آینده بتواند به یکی از اهداف درمانی تبدیل شود، هرچند به پژوهشهای بسیار بیشتری نیاز است.
این یافتهها به این معنی نیست، فردی که تغییر را دوست ندارد یا در سازگار شدن با شرایط جدید مشکل دارد، به بیماری آلزایمر مبتلا شده است. عوامل روزمره بسیاری ازجمله استرس، خستگی، خلقوخوی، شخصیت و سایر مشکلات سلامت میتوانند بر میزان سهولت واکنش فرد به شرایط متغیر تاثیر بگذارند.
این پژوهش همچنین روی موشها و نه انسانها انجام شده است. مدلهای حیوانی میتوانند سرنخهای زیستی مهمی ارائه دهند اما نمیتوانند تمام پیچیدگی روند ابتلا به آلزایمر در انسان را بازسازی کنند.
پژوهشگران آینده باید مشخص کنند که آیا تغییرات مشابه مغزی و مشکلات مربوط به انعطافپذیری در تفکر، در مراحل اولیه بیماری آلزایمر در انسان نیز رخ میدهند یا خیر. در صورت تایید این موضوع، آزمایشهایی که توانایی افراد برای سازگار شدن با قوانین متغیر را اندازهگیری میکنند، ممکن است به یکی از بخشهای غربالگری زودهنگام تبدیل شوند.
سایت نوریج گزارش کرد، تشخیص زودهنگام آلزایمر اهمیت فزایندهای دارد زیرا درمانها ممکن است زمانی که هنوز تعداد بیشتری از سلولهای مغزی فعال هستند، شانس بیشتری برای کمک داشته باشند. این پژوهش سرنخ جدیدی ارائه کرد و نشان میدهد نخستین نشانههای آلزایمر ممکن است نهتنها شامل ناتوانی در به یاد آوردن گذشته، بلکه ناتوانی در سازگار شدن با تغییر ناگهانی شرایط کنونی نیز باشد.
نتایج این پژوهش در نشریه Nature Communications منتشر شده است.
انتهای پیام
