به گزارش ایسنا، در جلسه کمیسیون تخصصی آموزش، موضوع «بررسی تبعات تعطیلی مدارس و دانشگاهها در سال تحصیلی گذشته و وضعیت شروع سال تحصیلی جدید» مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
در ابتدای این جلسه، علی محبی، دبیر کمیسیون تخصصی آموزش، گزارشی با عنوان «گذار از بحران تعطیلی مدارس به مدیریت بحران» ارائه کرد. این گزارش توسط پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش تهیه شده و پیش از این نیز در هیئت دولت ارائه شده بود.
وی با اشاره به تصویب سه پیشنهاد اصلی این گزارش در هیئت دولت اظهار کرد: بر اساس مصوبات انجامشده، مسئولیت تصمیمگیری درباره تعطیلی مدارس به وزارت آموزش و پرورش واگذار شده است. همچنین کارگروهی با حضور دستگاههای ذیربط برای تدوین پروتکلهای ملی تعطیلی مدارس، تعیین شاخصها و مشخص کردن مرجع تصمیمگیری تشکیل خواهد شد.
محبی همچنین بر جلوگیری از تصمیمگیریهای موردی و پراکنده و ضرورت عمل دستگاههای مختلف بر اساس پروتکلهای مصوب تأکید کرد.
پیامدهای آموزشی و اقتصادی تعطیلی مدارس
دبیر کمیسیون تخصصی آموزش با اشاره به اینکه در سالهای اخیر تعطیلی مدارس تحت تأثیر عوامل مختلفی از جمله آلودگی هوا، شرایط آبوهوایی و انرژی، بیماریهای واگیردار و شرایط جنگی قرار داشته است، گفت: بررسیهای انجامشده نشان میدهد تعطیلیهای مکرر، علاوه بر افت کیفیت و پیشرفت تحصیلی، پیامدهای اقتصادی و اجتماعی قابل توجهی نیز به دنبال دارد.
محبی با اشاره به ابعاد آموزشی و اقتصادی تعطیلی مدارس اظهار کرد: مطالعات بینالمللی نشان میدهد افزایش مدت تعطیلی مدارس با افت عملکرد تحصیلی دانشآموزان ارتباط دارد؛ بهگونهای که در یکی از مطالعات مورد اشاره، افت عملکرد دانشآموزان در فاصله سالهای ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۲ حدود ۱۴ درصد، معادل هفت ماه یادگیری برآورد شده است.
وی افزود: تعطیلی یکسوم سال تحصیلی میتواند با کاهش سهدرصدی درآمد مادامالعمر فرد و حدود ۱.۵ درصد کاهش تولید ناخالص داخلی در بلندمدت همراه باشد.
ضرورت تصمیمگیری مبتنی بر شاخصها در شرایط آلودگی هوا
دبیر کمیسیون آموزش عتف در ادامه با اشاره به نحوه مواجهه کشورها با آلودگی هوا گفت: در الگوهای مورد بررسی، در محدوده شاخص زیر ۲۰۰، مدارس بهصورت عادی فعالیت میکنند و در محدوده ۲۰۱ تا ۳۰۰ که در محدوده بسیار ناسالم قرار میگیرد، فعالیتهای بیرونی تعطیل میشود و تنها دورههای پیشدبستانی و دبستان، آن هم بهصورت موردی و محدود، در معرض تعطیلی قرار میگیرند.
وی ادامه داد: در شاخصهای بالاتر از ۳۰۰ نیز دستور تعطیلی فوری در منطقه موردنظر صادر میشود.
محبی افزود: در ایران، در مواردی مدارس در محدوده شاخص ۱۸۰ نیز تعطیل شدهاند؛ در حالی که در بسیاری از الگوهای مورد بررسی، در سطوح پایینتر آلودگی تلاش میشود به جای تعطیلی کامل، از راهکارهایی مانند رعایت پروتکلهای بهداشتی، محدودسازی فعالیتهای خارج از مدرسه، مدیریت حضور دانشآموزان و سایر اقدامات پیشگیرانه استفاده شود.
تجربه ۱۱ کشور در مدیریت تعطیلی مدارس
محبی با اشاره به بررسی تطبیقی تجربه ۱۱ کشور در این گزارش اظهار کرد: در این کشورها، دستگاههای تخصصی مانند وزارت بهداشت، سازمانهای محیط زیست و هواشناسی و مراجع امنیتی، دادهها و هشدارهای تخصصی را ارائه میکنند، اما تصمیمگیری نهایی درباره تعطیلی مدارس عمدتاً در اختیار نهادهای آموزشی قرار دارد.
به گفته وی، در ایران نیز لازم است ضمن استفاده از دادهها و نظرهای تخصصی دستگاههای مختلف، سازوکار تصمیمگیری نهایی در چارچوب پروتکلهای مشخص و از پیش تعیینشده شکل گیرد.
وی تأکید کرد: تجربه کشورهای مختلف نشان میدهد در شرایط بحران، اصل بر تداوم آموزش و استفاده از راهکارهایی مانند آموزش ترکیبی، آموزش غیرحضوری، محدودسازی فعالیتهای خاص و سایر شیوههای جایگزین است و تعطیلی کامل مدارس باید تنها در شرایط ضروری مورد استفاده قرار گیرد.
محبی تصریح کرد: هدف این است که به جای آنکه مدرسه و نظام آموزشی بخشی از بحران یا علت آن تلقی شوند، تداوم آموزش بهعنوان یک اصل مورد توجه قرار گیرد و برای شرایط مختلف، راهکارهای جایگزین از پیش طراحی شود.
دیدگاه اعضای کمیسیون درباره پیامدهای تعطیلی و تداوم آموزش
در ادامه جلسه، اعضای کمیسیون تخصصی آموزش شورای عالی عتف دیدگاهها و ملاحظات خود را درباره ابعاد مختلف موضوع مطرح کردند.
ایمانی بر ضرورت بررسی آثار اقتصادی تعطیلیهای گسترده تاکید کرد و مطالعه تأثیر این تعطیلیها بر تولید، هزینههای اقتصادی و متغیرهایی مانند سطح عمومی قیمتها را خواستار شد.
وی همچنین بر اهمیت تبیین نتایج مطالعات برای افکار عمومی و استفاده از ظرفیت رسانه ملی برای ایجاد درک مشترک درباره آثار تعطیلی مدارس تأکید کرد و هماهنگی میان تصمیمهای مربوط به مدارس و دانشگاهها را ضروری دانست.
چنگیز نیز با اشاره به الزامات قانونی موجود در حوزه آلودگی هوا، بر ضرورت توجه به قانون هوای پاک و آییننامههای اجرایی آن در هرگونه تغییر در آستانهها و سازوکار تصمیمگیری تأکید کرد.
وی همچنین با تشریح سطوح مختلف شاخص کیفیت هوا، بر ضرورت توجه به نوع آلاینده، منشأ آن، شرایط جوی و ماندگاری آلایندهها در تصمیمگیری تأکید کرد و وجود سازوکار کارشناسی برای بررسی شرایط و ارائه پیشنهادهای تخصصی را ضروری دانست.
چنگیز همچنین بر اهمیت اقدامات پیشگیرانه و نقش نظام آموزشی در آموزش و نهادینهسازی فرهنگ حفاظت از محیط زیست تأکید کرد.
در ادامه، جوادیپور با اشاره به وضعیت آموزش عالی در آغاز سال تحصیلی جدید، گفت: آموزش دانشگاهها از هفته آینده بهصورت حضوری آغاز خواهد شد و در عین حال، امکان استفاده محدود از آموزش ترکیبی در مناطقی که زیرساختهای لازم را دارند، با تصویب کمیته استانی فراهم شده است.
وی آمادگی آموزش عالی برای همکاری در تدوین سازوکارها و پروتکلهای مرتبط با تداوم آموزش در شرایط بحرانی را اعلام کرد.
طاهرینیا نیز گزارش ارائهشده را نمونهای از پژوهش کاربردی و منجر به سیاستگذاری دانست و بر ضرورت توجه به تفاوت شرایط کشورها در مطالعات تطبیقی تأکید کرد.
وی فراهمسازی الزامات اجرای سیاستهای جدید، از جمله محیط آموزشی سالم و زیرساختهای مورد نیاز و همچنین محاسبه آثار اقتصادی تعطیلی در حوزه آموزش عالی را مورد تأکید قرار داد و ادامه مسیر پژوهشی و تبیین نتایج برای مدیران و عموم جامعه را خواستار شد.
امیری نیز بر ضرورت مشارکت ذینفعان در فرآیند تصمیمگیری تأکید کرد و پیشنهاد داد: وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیز با توجه به آثار تعطیلی مدارس بر خانوادهها، اشتغال والدین، بهرهوری نیروی کار و وضعیت مراکز آموزش فنی و حرفهای، در این فرآیند مشارکت داشته باشد.
سلیمانی نیز با تأکید بر ضرورت نگاه کلان و چندبعدی به موضوع، شناسایی دقیق عوامل مؤثر بر بحرانهایی مانند آلودگی هوا، ناترازی انرژی و بیماریهای واگیردار و تعیین سهم هر عامل در ایجاد یا تشدید مسئله را خواستار شد.
وی همچنین بر ضرورت استفاده بیشتر از دادههای داخلی برای سنجش آثار تعطیلی مدارس و آموزش مجازی و توجه به تفاوت میان آموزشهای نظری و مهارتی تأکید کرد و فراهمسازی زیرساختهای لازم برای آموزش همزمان حضوری و غیرحضوری را ضروری دانست.
ظهور نیز ضمن تأکید بر اهمیت گزارش، پیشنهاد کرد: میزان تعطیلیهای غیرضروری یا قابل اجتناب بهصورت مشخص بررسی شود و در کنار مطالعات بینالمللی، شواهد و مطالعات داخلی بیشتری برای تحلیل آثار تعطیلی مدارس مورد استفاده قرار گیرد.
وی همچنین بر ضرورت اخذ نظر دانشگاهها پیش از تصمیمگیری درباره آموزش عالی و طرح موضوع در نشست رؤسای دانشگاههای وزارت علوم و وزارت بهداشت تأکید کرد.
موسوی نیز با تأکید بر ضرورت طراحی نظام تصمیمگیری مبتنی بر شاخصهای مشخص، پیشنهاد کرد: به جای تمرکز صرف بر تعیین یک مرجع دارای اختیار تصمیمگیری، مسئولیتها و اختیارات سطوح مختلف بر اساس شاخصهای از پیش تعیینشده مشخص شود.
وی همچنین بر ضرورت تقویت زیرساختهای آموزش ترکیبی و مجازی و توجه به آموزش و توانمندسازی معلمان برای استفاده از این ظرفیتها تأکید کرد.
تورانی نیز این گزارش را نمونهای از پژوهش منجر به سیاستگذاری دانست و با تأکید بر ضرورت تداوم آموزش، نسبت به عادیشدن تعطیلی، دورکاری و آموزش غیرحضوری هشدار داد.
وی همچنین بر اهمیت فرهنگسازی برای بازگشت به آموزش حضوری، استفاده از راهکارهای متنوع متناسب با شرایط مناطق مختلف و توجه به آثار اجتماعی استمرار فعالیت مدارس و دانشگاهها تأکید کرد.
تأکید کمیسیون بر تداوم آموزش و مدیریت مبتنی بر داده
در جمعبندی این جلسه، اعضای کمیسیون بر ضرورت تداوم آموزش بهعنوان یک اصل، تصمیمگیری مبتنی بر داده و شاخصهای مشخص، تدوین پروتکلهای ملی برای شرایط مختلف بحران، تقویت زیرساختهای آموزش ترکیبی و غیرحضوری، مشارکت دستگاههای تخصصی و ذینفعان و توجه به الزامات اجرایی تصمیمها تأکید کردند.
بر این اساس، مدیریت شرایط بحرانی در نظام آموزشی نیازمند سازوکاری است که ضمن توجه به الزامات سلامت، ایمنی و شرایط محیطی، امکان تداوم فرآیند آموزش و کاهش پیامدهای آموزشی، اقتصادی و اجتماعی تعطیلی مدارس و دانشگاهها را فراهم کند.
انتهای پیام
