به گزارش ایسنا، دکتر شینا انصاری امروز در اختتامیه سومین جشنواره ملی برهان که در دانشگاه شهید بهشتی برگزار شد، اظهار کرد: اینکه در حوزه تقویت فرهنگ گفتوگو و عقلانیت جمعی فضایی فراهم شود تا دانشجویان بتوانند گفتوگو کنند، بسیار ارزشمند است.
انصاری همچنین یاد شهدای گرانقدر کشور، بهویژه رهبر شهید و شهدای گرانقدر دانشگاه را گرامی داشت.
کرسیهای آزاداندیشی میتوانند به حل مسائل جامعه کمک کنند
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به جایگاه کرسیهای آزاداندیشی در محیطهای دانشگاهی گفت: امروز کرسیهای آزاداندیشی بهعنوان یکی از مهمترین سازوکارهای نهادی برای تقویت فرهنگ گفتوگو و عقلانیت جمعی در محیطهای دانشگاهی از جایگاه ویژهای برخوردار هستند.
وی افزود: در گفتمان سیاستگذاری علمی و فرهنگی و در شرایطی که جامعه ما با چالشهای متعدد فکری، فرهنگی و اجتماعی مواجه است، بازخوانی نظری و عملی این گفتمان میتواند به حل مسائل و مشکلاتی که با آنها مواجه هستیم، کمک کند.
انصاری با اشاره به جایگاه محیط زیست در حکمرانی کشور، خاطرنشان کرد: محیط زیست امروز صرفاً یک موضوع تخصصی نیست، بلکه مجموعهای از معضلات و مشکلات مدیریتی کشور است که به یکی از مهمترین عرصههای حکمرانی، توسعه، امنیت و بهبود کیفیت زیست مردم بدل شده است.
حل مسائل محیط زیست نیازمند عقلانیت گفتوگویی است
وی ادامه داد: مسائل محیط زیست، از آلودگی هوا گرفته تا تغییر اقلیم، بحران آب، فرونشست زمین، کاهش تنوع زیستی، تخریب زیستبومها، آلودگی سواحل و دریاها و تعارض بین حفاظت و توسعه، مسائلی چندبعدی و پیچیده هستند که با یک دستگاه، یعنی سازمان حفاظت محیط زیست یا با یک تخصص و یا با یک تصمیم منفرد قابل حل نیستند.
معاون رئیسجمهور تأکید کرد: در چنین شرایطی ما در حوزه محیط زیست، بیش از هر چیز به عقلانیت، گفتوگو و مسئلهمندی نیازمندیم.
انصاری درباره مفهوم عقلانیت در حوزه محیط زیست، گفت: عقلانیت در حوزه محیط زیست یعنی اینکه تصمیمها را بر پایه دانش، تجربه، شواهد، منافع عمومی و پیامدهای بلندمدت بگیریم. عقلانیت البته به معنای نفی ارزشها، آرمانها و دغدغههای اجتماعی نیست، بلکه به معنای تبدیل این ارزشها به تصمیمات سنجیده، امکانپذیر و واقعبینانه است.
استفاده از مازوت باید با راهکارهای کاهش آلودگی همراه باشد
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به موضوع مازوتسوزی، اظهار کرد: در شرایطی که کشور با ناترازی سوخت و محدودیت منابع انرژی مواجه است، طبیعتاً باید به دنبال راهکارهایی واقعبینانه باشیم.
وی افزود: اینکه ناگزیر هستیم در مقاطعی از سال از مازوت در نیروگاهها استفاده کنیم، بهعنوان یکی از راهکارها مطرح است، اما باید تمهیداتی نیز در این زمینه پیشبینی کنیم.
انصاری ادامه داد: برای مثال، باید بتوانیم مازوتی تولید کنیم که محتوای گوگرد آن کاهش پیدا کند یا به راهکارهایی بیندیشیم که بتوانند باعث کاهش میزان آلودگی هوا شوند.
وی با اشاره به اهمیت نحوه توزیع سوختهای سنگین، گفت: حتی در حوزه توزیع سوخت نیز باید توجه کنیم که سوختهای سنگینی مانند مازوت در صنایع و نیروگاههایی استفاده شوند که فاصله لازم را از محدودههای سکونتگاهی داشته باشند. اینها راهکارهایی است که میتواند در شرایطی که کشور در آن به سر میبرد، به ما کمک کند.
باید از موضوعمحوری به مسئلهمحوری حرکت کنیم
انصاری با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه به مسائل محیط زیستی، گفت: موضوعات ما میتواند آلودگی هوا، خشکسالی، تالاب یا پسماند باشد، اما مسئله این است که از موضوعمحوری به مسئلهمحوری حرکت کنیم و متن این رویداد نیز بر همین پایه بوده است.
وی توضیح داد: مسئله زمانی شکل میگیرد که بتوانیم دقیقاً مشخص کنیم چه چیزی، در کجا، برای چه کسانی، با چه علتی و با چه پیامدی رخ داده است و چه گزینههایی بهصورت واقعبینانه و در دسترس برای مواجهه با آن، بهخصوص در شرایطی که کشور با آن مواجه است، پیش روی ما قرار دارد.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست خاطرنشان کرد: به عبارت دیگر، مسئلهمندی یعنی پرسیدن سؤالهای درست، پیش از آنکه برای آنها پاسخ ارائه کنیم.
مسئله آب فقط کمبود منابع نیست
انصاری با اشاره به موضوع محدودیت منابع آب در کشور، گفت: یکی دیگر از مشکلات ما در کشور، موضوع محدودیت منابع آب است. اگر صرفاً موضوع را کمبود آب لحاظ کنیم، ممکن است راهحل صرفاً در افزایش عرضه، احداث زیرساختهای جدید یا انتقال آب بینحوزهای باشد.
وی افزود: اما اگر این مسئله را فراتر ببینیم و در قالبی جامعتر به موضوع کمبود آب نگاه کنیم، آن وقت باید به حکمرانی منابع آب، الگوی کشت، بارگذاریهای صنعتی و جمعیتی و ظرفیت بومشناختی مناطق خود توجه کنیم و درباره اقتصاد آب نیز بیندیشیم.
معاون رئیسجمهور تأکید کرد: در واقع، موضوع کرسی آزاداندیشی میتواند محل تولید سؤالهای درست، بیش از پاسخهای سریع باشد.
کرسی آزاداندیشی؛ سازوکاری برای نقد سیاستها و آشکار کردن تعارض منافع
انصاری با بیان اینکه کرسی آزاداندیشی صرفاً جلسهای برای بیان دیدگاههای متفاوت نیست، گفت: کرسی آزاداندیشی میتواند یک سازوکار برای صورتبندی مسئله، نقد سیاستها، آشکار کردن تعارض منافع، آزمون فرضیات و کمک به تصمیمسازی باشد.
وی درباره اهمیت کرسیهای آزاداندیشی برای حوزه محیط زیست، اظهار کرد: چرا این کرسیهای آزاداندیشی برای حوزه محیط زیست که ما در کشور با ابرچالشهای متعدد در آن مواجه هستیم، اهمیت دارد؟ به خاطر اینکه محیط زیست اتفاقاً عرصهای است که در آن تعارض منافع وجود دارد.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: در حوزه محیط زیست با تعارض میان منافع کوتاهمدت و بلندمدت، منافع محلی و ملی، توسعه و حفاظت و بخشهای مختلف اقتصادی مواجه هستیم و حتی تعارض میان نسل فعلی و نسل آینده نیز وجود دارد.
انصاری با تأکید بر ضرورت فراهم کردن امکان گفتوگوی علمی و آزاد درباره تعارضهای موجود در حوزه محیط زیست، گفت: اگر امکان گفتوگوی علمی و آزاد را درباره این تعارضها فراهم نکنیم، اختلاف دیدگاهها میتواند به تقابل اجتماعی، تصمیمات یکجانبه یا سیاستهای ناپایدار منجر شود. بنابراین، کرسیهای آزاداندیشی میتوانند این تعارضها را از یک تقابل فرسایشی به گفتوگوهای سازنده تبدیل کنند.
شنیدن دیدگاههای مختلف پیش از تصمیمگیری ضروری است
وی افزود: کرسیهای آزاداندیشی، همانطور که تا امروز نیز در این جشنواره مشخص شده است، فضایی را فراهم میکنند که پیش از تصمیمگیری، دیدگاههای مختلف شنیده شود، شواهد مورد بررسی قرار گیرد و نقاط ضعف و قوت گزینهها آشکار شود. صورتبندی مسئله از این حیث بسیار مهم است.
انصاری با اشاره به تجربه حکمرانی محیط زیست کشور، اظهار کرد: تجربهنگاری حکمرانی محیط زیست کشور نشان داده است که یکی از ضعفهای تاریخی ما در مواجهه با مسائل محیط زیست، نگاه جزیرهای و بخشی به این مسائل است.
وی ادامه داد: مسئله محیط زیست نه صرفاً مسئله طبیعت است و نه صرفاً مسئله یک سازمان، یعنی سازمان حفاظت محیط زیست. وقتی از آلودگی هوا صحبت میکنیم، در حقیقت نسبت آن را با حملونقل، انرژی، صنعت، شهرسازی و اقتصاد داریم.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست افزود: وقتی درباره بحران کمآبی صحبت میکنیم، باز ارتباط و پیوند آن را با کشاورزی، واگذاریهای جمعیتی و الگوی سکونت داریم. حفاظت از تنوع زیستی نیز با معیشت محلی، گردشگری، کشاورزی، برنامهریزی صنعتی و برنامهریزی سرزمین ارتباط دارد.
کرسیهای آزاداندیشی باید بینرشتهای و بینبخشی باشند
انصاری تأکید کرد: بنابراین، کرسیهای آزاداندیشی میتوانند به حل مسئله کمک کنند و اگر قرار است چنین کمکی داشته باشند، باید بینرشتهای، بینبخشی و تا حد امکان بیننسلی باشند.
وی گفت: ما در کنار استاد دانشگاه و پژوهشگر، باید صدای مدیر اجرایی، صنعتگر، کشاورز، جامعه محلی و ذینفعان محلی، تشکلهای مردمنهاد، زنان و جوانان را بشنویم.
معاون رئیسجمهور با تأکید بر نقش نسل جوان در این گفتوگوها خاطرنشان کرد: نسل جوان، بهویژه، باید در این گفتوگوها حضور جدی داشته باشد، چراکه بسیاری از پیامدهای تصمیماتی که امروز ما میگیریم، میتواند برای زندگی فردا و نسل آینده تبعات و پیامدهایی داشته باشد.
ضرورت حرکت به سمت پرسشگری مسئولانه
انصاری با تأکید بر ضرورت تقویت فرهنگ پرسشگری، گفت: ما باید از فرهنگ پرسشگری به فرهنگ پاسخگویی و از آنجا به فرهنگ پرسشگری مسئولانه حرکت کنیم.
وی در ادامه پیشنهاد کرد: کرسیهای آزاداندیشی محیط زیست از سطح نشستهای مناسبتی فراتر بروند و یک فرایند مستمر مسئلهمحور شکل بگیرد.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست توضیح داد: برای هر کرسی باید یک مسئله واقعی و مشخص انتخاب شود و پیش از نشست نیز دادهها، مطالبات و مطالعات موجود گردآوری شود و در اختیار مشارکتکنندگان قرار گیرد.
وی افزود: باید امکان ارائه دیدگاههای موافق و مخالف فراهم باشد و در نهایت نیز یک گزارش مسئله و یک گزارش سیاستی تهیه شود.
بهرهگیری از ظرفیت فکری دانشجویان برای حل چالشهای محیط زیستی
انصاری با قدردانی از برگزارکنندگان این برنامه گفت: باز هم از همه برگزارکنندگان این برنامه و همه شما عزیزانی که طی چندین سال، همانطور که اشاره شد، در این رویداد شرکت کردهاید، تشکر میکنم.
وی ادامه داد: امیدوارم فضایی که توسط وزارت علوم و مشخصاً معاونت فرهنگی و اجتماعی برای دانشجویان سراسر کشور فراهم شده است و همچنین زحماتی که دانشگاه شهید بهشتی برای این رویداد متقبل شده، بتواند بستری فراهم کند تا در حوزه گفتوگومحوری و مسئلهمندی، درباره چالشها، مسائل و بحرانهایی که در حوزههای مختلف، از جمله حوزه محیط زیست، با آنها مواجه هستیم، از نقطهنظرات، دیدگاهها و پیشنهادات شما بهره ببریم.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست افزود: باید امکان ارائه دیدگاههای موافق و مخالف فراهم باشد و در نهایت نیز یک گزارش مسئله و یک گزارش سیاستی تهیه شود.
انتهای پیام
