به گزارش ایسنا به نقل از سازمان محیط زیست بهروز ابطحی، استاد دانشکده علوم و فناوری زیستی طی گفتوگویی با اشاره به تأثیر تغییرات محیطی بر گونههای دریای خزر اظهار کرد: اگر منظور از تغییرات، تغییر در ذخایر ژنتیکی باشد، باید میان تغییرات ذخایر ژنتیکی و تغییرات ژنتیکی تفاوت قائل شد. به هر حال، وقتی تغییراتی در محیط زیست اتفاق میافتد، در بلندمدت تغییرات ژنتیکی در جهت تطابق با شرایط جدید محیطی شکل میگیرد.
ابطحی افزود: در چنین شرایطی، افراد یا گونههای مقاومتر میتوانند بیشتر شوند و در مقابل، جمعیت گونههای حساستر کاهش پیدا کند یا حتی از بین برود. به این معنا، تغییرات محیطی میتواند در ذخایر ژنتیکی گونههای مختلف اثرگذار باشد.
وی ادامه داد: گونههای گیاهی و جانوری موجود در دریای خزر و ذخایر ژنتیکی آنها تحت تأثیر تغییرات اقلیمی و تغییر شرایط محیطی قرار میگیرند. این فرآیند میتواند بهصورت طبیعی و بدون دخالت انسان در طبیعت رخ دهد، اما در شرایط کنونی، فعالیتهای انسانی در کنار عوامل طبیعی بر این روند اثرگذار است و میتواند آن را تشدید کند.
این استاد دانشکده علوم و فناوری زیستی تأکید کرد: بخشی از این تغییرات، فرآیندی طبیعی است که از گذشتههای دور و از زمان شکلگیری حیات و اکوسیستمها وجود داشته، اما حضور و نقش انسان در طبیعت میتواند این روند را تشدید کند یا بر مسیر آن اثر بگذارد. بنابراین، با توجه به تغییرات زیستمحیطی و اقلیمی، امکان تغییر در گونههای دریای خزر وجود دارد.
ابطحی در پاسخ به این پرسش که آیا ممکن است شدت تغییرات در دریای خزر به حدی برسد که نظام مدیریتی فعلی دیگر پاسخگوی شرایط جدید نباشد، گفت: پیشبینیها درباره آینده متفاوت هستند و طیفی از سناریوها، از خوشبینانه تا بدبینانه، وجود دارد. بنابراین ممکن است شرایط به جایی برسد که نظام مدیریتی فعلی پاسخگوی وضعیت جدید نباشد و حتی صدمات برگشتناپذیری به دریای خزر وارد شود.
وی افزود: در سناریوهای خوشبینانهتر ممکن است تغییرات در حدی باشد که قابل مدیریت و تا حدودی قابل برگشت باشد. بنابراین، نمیتوان درباره آینده با قطعیت صحبت کرد، چرا که پیشبینیها در حوزه مسائل زیستمحیطی و تغییرات اقلیمی همواره با میزان قابل توجهی از خطا همراه هستند.
این پژوهشگر با اشاره به تفاوت میان سناریوهای پیشبینی درباره آینده دریای خزر ادامه داد: همانطور که درباره تراز آب دریای خزر پیشبینیهای متفاوتی وجود دارد، درباره آینده این اکوسیستم نمیتوان تنها یک سناریوی قطعی را در نظر گرفت. برخی پیشبینیها شرایط بسیار نامطلوبی را ترسیم میکنند، در حالی که برخی دیگر احتمال میدهند روند تغییرات در سطحی قابل مدیریت باقی بماند.
ابطحی درباره نقش نهادهای علمی در تصمیمگیریهای مدیریتی گفت: اینطور نیست که مدیریت به پیشبینیها و نظرات نهادهای علمی توجه نکند. در جلسات و موارد مختلف دیدهام که مدیریت از نهادهای علمی پیشبینیهای آنها را درخواست میکند و طبیعتاً پیشبینیهای متفاوتی در اختیار مدیران قرار میگیرد که بر اساس آنها سناریوهای مدیریتی تدوین میشود.
وی تصریح کرد: البته مسئله این است که پیشبینیها دقیق و قطعی نیستند و زمانی که یک پیشبینی بیشتر مطرح میشود و احتمال وقوع آن بالاتر ارزیابی میشود، طبیعی است که تمرکز بیشتری بر آن قرار گیرد. بنابراین، باید انتظار واقعبینانهای از پیشبینیهای علمی و همچنین تصمیمات مدیریتی مبتنی بر این پیشبینیها داشت.
وی درباره نقش اجلاسهای منطقهای در موضوعات مرتبط با دریای خزر گفت: این اجلاسها به خودی خود مفید هستند، زیرا باعث میشوند افراد و متخصصان در کنار یکدیگر قرار بگیرند، یکدیگر را بشناسند و شبکهسازی علمی و تخصصی شکل بگیرد. چنین تعاملاتی میتواند به شبیهسازی و هماهنگیهای اجرایی کمک کند و در نهایت فرآیند مدیریت را تسهیل کند.
استاد دانشکده علوم و فناوری زیستی افزود: نمیتوان از این اجلاسها انتظار داشت که پیشبینیهای کاملاً قطعی و دقیقی درباره آینده ارائه دهند، اما ایجاد ارتباط میان متخصصان، تعامل و تفاهم میان افراد و مجموعههای مختلف، از دستاوردهای مهم چنین نشستهایی است و میتواند در آینده به مدیریت بهتر مسائل دریای خزر کمک کند.
انتهای پیام
