علی ربیعی چهارشنبه ۲۰ آبان در شانزدهمین رویداد گفت‌وگوی اجتماعی شورای راهبردی و رؤسای کمیته‌های مجمع مشورتی لرستان، با اشاره به تحولات اجتماعی و سیاسی کشور و اهمیت انسجام ملی در عبور از بحران‌ها اظهار کرد: امنیت ملی، ثبات کشور و خوشبختی جامعه همواره از دغدغه‌های اصلی بوده و حضور دولت و شخص رئیس جمهوری در شرایط دشوار اخیر، به‌ویژه در جریان جنگ، در تقویت همبستگی اجتماعی و حفظ پیوند میان مردم و حاکمیت نقش داشته است.
وی با اشاره به ضرورت حمایت دولت از توان دفاعی کشور افزود: دولت در کنار پشتیبانی از میدان دفاعی و نظامی، باید به همان اندازه به میدان اجتماعی نیز توجه داشته باشد و بتواند این دو عرصه را همزمان پیش ببرد.
دستیار اجتماعی رئیس جمهوری با بیان اینکه عملکرد دولت در شرایط جنگی بدرستی روایت نشده است، گفت: بخشی از رفتارهای فردی رئیس جمهوری در مواجهه با جامعه و همچنین اقدامات ساختار دولت در آن دوران، خود نوعی کنش دفاعی و میدانی بود که باید در روایت عملکرد دولت مورد توجه قرار گیرد.
ربیعی با اشاره به اهمیت قدرت معنایی و تمدنی ایران در تحولات اخیر ادامه داد: برخی جریان‌های رسانه‌ای فارسی‌زبان در سال‌های گذشته با تمرکز بر افکار عمومی تلاش داشتند تصویری از پایان ظرفیت اجتماعی ایران و فروپاشی انسجام ملی ایجاد کنند، اما تحولات نشان داد این برداشت‌ها با واقعیت جامعه ایران و قدرت معنایی و فرهنگی کشور فاصله داشته است.
وی افزود: حتی برخی تحلیلگران امنیتی رژیم صهیونیستی نیز بعدها به اشتباه بودن ارزیابی‌های خود اذعان کردند؛ چراکه ظرفیت‌های فرهنگی، تمدنی و روحیه ملی ایرانیان بدرستی دیده نشده بود.
نگاه اجتماعی، شرط حل مسائل کشور
دستیار اجتماعی رئیس جمهوری با تأکید بر اینکه مسائل امروز کشور دیگر صرفاً فنی و مهندسی نیستند، بیان کرد: موضوعاتی مانند ناترازی انرژی، برق، محیط زیست، انتقال آب و حتی مسائل اقتصادی، ابعاد اجتماعی گسترده‌ای دارند و بدون شناخت جامعه و مشارکت مردم نمی‌توان برای آنها راه‌حل پایدار پیدا کرد.
ربیعی با بیان اینکه باید آستانه تحمل جامعه، میزان رضایت عمومی و ظرفیت‌های اجتماعی را جدی گرفت، تصریح کرد: هرگونه شکنندگی در این حوزه می‌تواند به مسئله‌ای مرتبط با امنیت ملی تبدیل شود.
وی با اشاره به سه ضلع دولت، بازار و جامعه اظهار کرد: در شرایطی که اقتصاد و بازار با محدودیت‌ها و فشارهایی مواجه هستند، دولت نیز نمی‌تواند به‌تنهایی همه ظرفیت‌های لازم برای حل مشکلات را فراهم کند؛ بنابراین باید ظرفیت جامعه را مورد توجه قرار داد.
ربیعی با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه به جامعه افزود: باید جامعه را از یک مسئله به یک راه‌حل تبدیل کنیم. تحقق این رویکرد مستلزم تقویت نهادهای مدنی، گروه‌های اجتماعی، انجمن‌ها، اتحادیه‌ها و تشکل‌هایی است که می‌توانند میان مردم و ساختارهای تصمیم‌گیری ارتباط برقرار کنند.
فعالیت ۲۵۰ تشکل مدنی در لرستان کافی نیست
دستیار اجتماعی رئیس جمهوری با اشاره به ظرفیت نهادهای مدنی در لرستان گفت: براساس آمارهای موجود، حدود ۲۵۰ تشکل و نهاد مدنی در استان فعالیت دارند که با توجه به جمعیت یک میلیون و ۷۰۰ هزار نفری لرستان، این میزان ظرفیت کافی نیست و باید برای افزایش توانمندی و گسترش فعالیت این نهادها برنامه‌ریزی شود.
وی با بیان اینکه توانمندسازی نهادهای مدنی از برنامه‌های دولت است، افزود: دولت در کنار برنامه‌های اجرایی دستگاه‌ها، تقویت نهادهای اجتماعی و مدنی را دنبال می‌کند و این موضوع در ساختارهای مشورتی و برنامه‌های اجتماعی دولت نیز مورد توجه قرار گرفته است.
ربیعی اضافه کرد: هرچه لایه‌های میانی جامعه، از انجمن‌ها و اتحادیه‌ها تا گروه‌های هنری، تخصصی و مشورتی تقویت شوند، امکان ارتباط مؤثرتر میان ساختار دولت و مردم فراهم می‌شود و ثبات اجتماعی نیز افزایش می‌یابد.
وی با اشاره به اهمیت نقش شوراهای مشورتی استان‌ها بیان کرد: یکی از مهم‌ترین کارکردهای این جلسات، شناخت دقیق مسائل اجتماعی و حرکت از مرحله آسیب‌شناسی به سمت مسئله‌شناسی و حل مسئله است.
دستیار اجتماعی رئیس جمهوری با تأکید بر اینکه بیان مکرر آسیب‌ها و مشکلات به‌تنهایی نتیجه‌بخش نیست، اظهار کرد: مسائلی مانند بیکاری، حاشیه‌نشینی، مهاجرت نخبگان، آسیب‌های اجتماعی و دیگر مشکلات جامعه برای همه شناخته شده‌اند و آنچه اهمیت دارد، شناسایی راهکارها و تبدیل این شناخت به برنامه‌های عملیاتی است.
شوراهای مشورتی، حلقه ارتباط جامعه و دولت
ربیعی یکی از مأموریت‌های مهم شورای مشاوران اجتماعی را ایجاد نظام مشاوره مبتنی بر حل مسئله دانست و گفت: این شورا باید بتواند تجربه‌های اجتماعی را شناسایی کند، راهکارها را از دل جامعه استخراج کند و موانع اجرای آنها را به ساختار تصمیم‌گیری منتقل کند.
وی با تأکید بر ضرورت تقویت قدرت اقناع اجتماعی تصریح کرد: در سال‌های گذشته به دلایل مختلف، قدرت اقناع و مرجعیت رسانه‌ای کشور تضعیف شده و بخشی از مرجعیت خبری، فرهنگی و حتی حوزه سرگرمی و تولیدات نمایشی به خارج از کشور منتقل شده است؛ از این‌رو باید برای جبران این خلأ، ظرفیت‌های اجتماعی و فرهنگی را فعال کنیم.
دستیار اجتماعی رئیس جمهوری با اشاره به پیشنهاد تشکیل هشت گروه میانجی اجتماعی در ساختار مشورتی استان اظهار کرد: این گروه‌ها باید نقش واسطه و پیونددهنده میان جامعه و دولت را بر عهده بگیرند؛ به این معنا که مسائل و مطالبات گروه‌های مختلف را به ساختار قدرت منتقل کنند و در مقابل، راه‌حل‌ها و برنامه‌های دولت را نیز به جامعه بازگردانند.
ربیعی افزود: اگر این الگو در لرستان به شکل موفق اجرا شود، می‌تواند به تجربه‌ای قابل تعمیم در سطح کشور تبدیل شود و حتی زمینه تدوین یک الگوی آموزشی و اجرایی برای سایر استان‌ها را فراهم کند.
تفویض اختیار و محله‌گرایی؛ دو محور تقویت مشارکت اجتماعی
وی با اشاره به سه محور مهم برنامه دولت در حوزه اجتماعی اظهار کرد: گسترش نهادهای مدنی، تقویت محله‌گرایی و تفویض اختیار به استانداران، سه رویکرد مهمی است که می‌توانند ظرفیت مشارکت اجتماعی را افزایش دهند.
ربیعی با بیان اینکه محله‌گرایی به معنای تقویت نقش اجتماعات محلی و نهادهای مدنی در حل مسائل است، افزود: این رویکرد در کنار تفویض اختیار به مدیران استانی می‌تواند تصمیم‌گیری‌ها را به نیازها و واقعیت‌های هر منطقه نزدیک‌تر کند.
وی با تأکید بر اینکه تفویض اختیار به استان‌ها با هدف حفظ انسجام و تقویت ظرفیت‌های ملی دنبال می‌شود، گفت: این رویکرد به معنای تضعیف وحدت ملی یا حرکت به سمت تجزیه ساختار کشور نیست، بلکه اقدامی برای استفاده بهتر از ظرفیت‌های محلی و افزایش کارآمدی نظام تصمیم‌گیری است.
سیاست‌گذاری اجتماعی با صدور بخشنامه محقق نمی‌شود
دستیار اجتماعی رئیس جمهوری با انتقاد از غلبه نگاه بخشنامه‌ای در برخی حوزه‌های اجتماعی و فرهنگی اظهار کرد: در بسیاری از موارد به جای سیاست‌گذاری اجتماعی، بخشنامه اجتماعی و فرهنگی صادر کرده‌ایم؛ در حالی که سیاست‌گذاری واقعی باید ظرفیت‌های نهفته در جامعه را شناسایی کند و با برنامه‌ریزی، سازماندهی و مشارکت ذی‌نفعان، آنها را در مسیر حل مسائل قرار دهد.
ربیعی با اشاره به تفاوت پروژه‌های فنی و اجتماعی بیان کرد: پروژه‌های فنی معمولاً با سازوکارهای مهندسی و اجرایی مشخص پیش می‌روند، اما پروژه‌های اجتماعی دارای ذی‌نفعان متعدد، دیدگاه‌های متفاوت و پیچیدگی‌های خاص هستند و اگر این گروه‌ها در فرآیند سیاست‌گذاری دیده نشوند، اجرای برنامه‌ها با مشکل مواجه خواهد شد.
وی مدیریت تغییر را یکی دیگر از ضرورت‌های اصلاح ساختارهای اجتماعی و اداری دانست و افزود: گاهی ساختارهای اداری به جای آنکه در خدمت حل مسئله باشند، خود به هدف تبدیل می‌شوند؛ بنابراین باید ساختارها متناسب با مسائل روز جامعه تغییر کنند و شوراهای مشورتی می‌توانند در شناخت این ضرورت‌ها نقش مؤثری داشته باشند.
نسل جدید را باید شناخت و خواسته‌های آن را جدی گرفت
دستیار اجتماعی رئیس جمهوری با اشاره به تحولات نسلی و تغییر ارزش‌های اجتماعی اظهار کرد: تغییرات ارزشی نسل جدید را نباید صرفاً به‌عنوان یک توطئه یا مسئله منفی تلقی کرد؛ این نسل می‌خواهد انتخاب کند، تصمیم بگیرد و در تعیین مسیر زندگی خود نقش داشته باشد و لزوماً به الگوهای سنتی تشکل‌یابی و نظم اداری تن نمی‌دهد.
ربیعی افزود: نسل جدید در کنار دغدغه‌های معیشتی، ارزش‌ها و خواسته‌های دیگری نیز دارد و برای شناخت دقیق این تحولات باید مطالعات اجتماعی و نسلی را جدی بگیریم.
وی با اشاره به تفاوت زمینه‌های اجتماعی اعتراضات و تحولات سال‌های ۱۳۹۶، ۱۳۹۸ و ۱۴۰۱ ادامه داد: هر یک از این رخدادها زمینه‌ها و ویژگی‌های متفاوتی داشتند و نمی‌توان همه آنها را با یک تحلیل واحد بررسی کرد.
دستیار اجتماعی رئیس جمهوری توضیح داد: در برخی شهرهایی که در گذشته زمینه‌های روستایی داشتند و به‌سرعت شهرنشین شده بودند، کمبود فضاهای فرهنگی، سینما و امکانات اجتماعی، در کنار فاصله میان آرزوها و واقعیت زندگی جوانان، از عوامل مؤثر در شکل‌گیری نارضایتی بود. باید اجازه دهیم آرزوهای جامعه و به‌ویژه نسل جوان دیده شود و زمینه تحقق آنها فراهم شود؛ چراکه جامعه بدون امید و آرزو نمی‌تواند به سمت توسعه حرکت کند.
امید اجتماعی، پیشران توسعه لرستان است
وی با تأکید بر ضرورت تقویت امید در جامعه لرستان یادآور شد: هیچ استانی بدون امید و اعتماد به آینده نمی‌تواند به توسعه پایدار برسد و نباید در فضای عمومی فقط بر کمبودها و ناتوانی‌ها تأکید کنیم.
ربیعی با اشاره به ظرفیت‌های مدیریتی و اجتماعی استان اظهار کرد: در لرستان ظرفیت‌های ارزشمندی برای تحول وجود دارد و من به آینده این استان امیدوارم. اگر عوامل و ظرفیت‌های توسعه در کنار یکدیگر قرار گیرند، تغییر و تحول در استان امری دست‌یافتنی خواهد بود.
دستیار اجتماعی رئیس جمهوری افزود: باید به جای تکرار اینکه چه مشکلاتی داریم، این پرسش را در جامعه تقویت کنیم که هر فرد و هر گروه چه کاری می‌تواند برای بهتر شدن شرایط منطقه و استان خود انجام دهد.
وی با اشاره به مفهوم هر ایرانی یک بسیجی در پیام رهبر انقلاب به مناسبت روز بسیج گفت: این تعبیر را باید با توجه به تنوع جامعه ایرانی درک کرد؛ همه ایرانیان قرار نیست یک شکل و یکسان باشند، بلکه مفهوم اصلی آن مشارکت در دفاع از میهن، حفظ ایران و تلاش برای توسعه کشور است. ساختارهای مشورتی و گروه‌های اجتماعی می‌توانند زمینه‌ای برای حفظ این تنوع و تبدیل آن به ظرفیت مشترک ملی فراهم کنند.
توسعه باید به شادی و نشاط اجتماعی منجر شود
دستیار اجتماعی رئیس جمهوری با تأکید بر اینکه برنامه‌های توسعه‌ای بدون همراهی جامعه به نتیجه مطلوب نمی‌رسند، اظهار کرد: اگر برنامه‌های توسعه استان به شکل اجتماعی دنبال نشوند و مردم در فرآیند تصمیم‌گیری و اجرای آنها مشارکت نداشته باشند، بسیاری از اهداف در حد آرزو باقی خواهند ماند.
وی احساس عدالت در جامعه را یکی از الزامات موفقیت برنامه‌های توسعه دانست و افزود: مردم باید احساس کنند در ساختار مدیریتی و تصمیم‌گیری دیده می‌شوند و فرصت مشارکت و اثرگذاری دارند؛ در این مسیر، گروه‌های اجتماعی و نسل‌های جوان‌تر می‌توانند نقش مهمی ایفا کنند.
ربیعی با اشاره به ضرورت توجه به کیفیت زندگی مردم بیان کرد: توسعه فقط افزایش آمارها و اجرای پروژه‌های عمرانی نیست، بلکه باید به بهبود زندگی، افزایش امید، نشاط و رضایت اجتماعی منجر شود.
وی تأکید کرد: باید به سمت توسعه‌ای حرکت کنیم که در کنار رشد اقتصادی و زیرساختی، شادی و نشاط اجتماعی را نیز برای مردم به ارمغان بیاورد؛ چراکه مردم باید در نتیجه توسعه، بهبود شرایط زندگی و احساس خوشبختی را تجربه کنند.
انتهای پیام
