در خراسان رضوی برای ورزش سالمندان از پارک‌های مشهد و ایستگاه‌های ورزش همگانی تا مراکز روزانه و شبانه‌روزی نگهداری از سالمندان بهزیستی، برنامه‌هایی در نظر گرفته شده است. با این حال، گستره این برنامه‌ها، میزان مشارکت سالمندان و امکاناتی که برای حضور مستمر آنان فراهم شده، تصویری دقیق‌تر از وضعیت توجه به ورزش این گروه ارائه می‌کند. ایسنا در گفت‌وگو با رئیس هیات ورزش‌های همگانی و معاون امور توانبخشی بهزیستی خراسان رضوی، وضعیت برنامه‌های ورزشی سالمندان در مشهد و سطح استان، میزان مشارکت، امکانات و موانع پیش‌روی این حوزه را بررسی کرده است.
پارک فعال؛ پارکی با برنامه‌های متنوع و امکانات ورزشی
رضا آذریان، رئیس هیأت ورزش‌های همگانی خراسان رضوی با اشاره به اینکه اجرای برنامه‌های ورزشی ویژه سالمندان در مشهد از حدود دو سال گذشته آغاز شده، به ایسنا گفت: برنامه‌های متناسب با شرایط جسمی سالمندان در فعالیت‌های این هیأت قرار گرفته است. در مراکز نگهداری سالمندان نیز برنامه‌های ورزشی و حرکات اصلاحی متناسب با شرایط و نیازهای آنان برگزار می‌شود. همچنین برای مربیانی که با سالمندان کار می‌کنند نیز دوره‌های آموزشی ویژه در حال برگزاری است.
وی افزود: بخشی از سالمندانی که در مراکز توانبخشی و نگهداری حضور ندارند، از ایستگاه‌های ورزش صبحگاهی و عصرگاهی در پارک‌های سطح شهر استفاده می‌کنند و مربیان ورزش همگانی در این فضاها حرکات اصلاحی را متناسب با شرایط آنان آموزش می‌دهند.
آذریان با اشاره به بازدیدهایی که از برنامه‌های ورزشی سالمندان در پارک ملت انجام شده، بیان کرد: سالمندانی با شرایط جسمی متفاوت در این فعالیت‌ها حضور داشته‌اند و خانواده‌های برخی از آنان نیز از اجرای حرکات اصلاحی و آثار آن بر وضعیت جسمی و روحی سالمندان ابراز رضایت کرده‌اند.
فعالیت ۲۰۰ ایستگاه ورزش همگانی در خراسان رضوی
رئیس هیأت ورزش‌های همگانی خراسان رضوی با اشاره به ظرفیت موجود ورزش همگانی در استان گفت: نزدیک به ۲۰۰ ایستگاه ورزش همگانی در خراسان رضوی فعال است که بیش از ۱۰۰ ایستگاه آن در مشهد قرار دارد و حدود ۳۰ ایستگاه نیز در پارک ملت مشهد فعالیت می‌کند.
وی افزود: یکی از برنامه‌های هیأت، ارزیابی گروه‌های ورزش صبحگاهی و عصرگاهی در پارک‌های سطح استان در قالب طرح «پارک فعال» است. این ارزیابی از سطح استانی آغاز می‌شود و در نهایت می‌تواند به ارزیابی‌های ملی برسد. در این چارچوب، پارک ملت مشهد به عنوان یکی از پارک‌های دارای برنامه‌های متنوع ورزش همگانی و امکانات ورزشی، در ارزیابی «پارک فعال» قرار گرفته و امیدواریم بتوانیم در سطح کشور نیز جایگاه مناسبی کسب کنیم. چنین برنامه‌هایی می‌تواند موجب افزایش مشارکت مردم در ورزش‌های همگانی و فعالیت‌های ورزشی شود.
آذریان با تأکید بر اینکه هدف از فعالیت‌های ورزش همگانی افزایش مشارکت مردم و نشاط اجتماعی است، تصریح کرد: فعالیت‌های ورزش همگانی به صورت رایگان انجام می‌شود و هدف، خدمت به مردم، افزایش مشارکت، ترویج فرهنگ ورزش‌دوستی و کمک به افزایش نشاط و امید در جامعه است.
وی درباره توسعه برنامه‌های ورزش سالمندان نیز بر همکاری دستگاه‌های مرتبط تأکید کرد و گفت: اداره‌کل ورزش و جوانان، شهرداری‌ها و سازمان بهزیستی می‌توانند در فراهم کردن امکانات مورد نیاز و توسعه این برنامه‌ها برای ورزش سالمندان همکاری داشته باشند.
اجرای فعالیت‌های ورزشی متناسب با شرایط جسمی سالمندان
در کنار فعالیت‌های ورزش همگانی در پارک‌ها، فعالیت جسمانی سالمندان در مراکز تحت پوشش بهزیستی خراسان رضوی نیز متناسب با شرایط و میزان توانایی حرکتی آنان انجام می‌شود.
نرگس ژیان عابد، معاون امور توانبخشی بهزیستی خراسان رضوی در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: در حال حاضر ۱۶۹۳ سالمند در مراکز شبانه‌روزی نگهداری سالمندان در خراسان رضوی خدمات دریافت می‌کنند که ۸۰۹ نفر از آنان در مراکز مشهد حضور دارند.
وی افزود: در این مراکز خدمات مددکاری، روانشناسی، پزشکی، پرستاری، کاردرمانی و فیزیوتراپی ارائه می‌شود و بخشی از فعالیت‌های کاردرمانی نیز به تحرک و فعالیت‌های جسمانی سالمندان اختصاص دارد.
عابد با اشاره به محدودیت حرکتی برخی سالمندان حاضر در مراکز شبانه‌روزی، تأکید کرد: فعالیت‌های جسمانی متناسب با توانایی آنان انجام می‌شود و پرتاب توپ، بازی‌های ساده، فعالیت‌های مهارت‌ورزی دست و حرکات مختلف از جمله فعالیت‌هایی است که به حفظ توانایی جسمی سالمندان کمک می‌کند. سالمندانی که توانایی تحرک بیشتری دارند نیز در برنامه‌های نرمش صبحگاهی و فعالیت‌های گروهی شرکت می‌کنند.
معاون امور توانبخشی بهزیستی خراسان رضوی با بیان اینکه هدف از این فعالیت‌ها جلوگیری از کاهش بیشتر تحرک و ضعف جسمانی سالمندان است، تصریح کرد: فیزیوتراپی و کاردرمانی نیز در حفظ توانایی‌های جسمی سالمندان نقش دارد و حتی حرکات ساده دست و پا با کمک مراقبان یا درمانگران می‌تواند به حفظ توانایی حرکتی آنان کمک کند.
عابد با بیان اینکه برنامه‌های ورزشی سالمندان در مراکز روزانه نیز در کنار خدمات تخصصی توانبخشی و آموزشی اجرا می‌شود، گفت: در مراکز روزانه خدماتی مانند فیزیوتراپی، کاردرمانی، خدمات پزشکی، پرستاری و در صورت نیاز گفتاردرمانی و روانشناسی ارائه می‌شود و در کنار این خدمات، برنامه‌های هنری و ورزشی نیز برای سالمندان در نظر گرفته شده است.
وی افزود: حرکات اصلاحی، یوگا و ورزش‌های هوازی متناسب با شرایط سالمندان از جمله برنامه‌های ورزشی این مراکز است و سالمندان در فعالیت‌هایی مانند شطرنج، منچ، دارت و دیگر بازی‌های فکری و حرکتی نیز شرکت می‌کنند.
معاون امور توانبخشی بهزیستی خراسان رضوی ادامه داد: در حال حاضر ۲۸۹ سالمند در مراکز روزانه خدمات دریافت می‌کنند و در سطح استان نیز ۶ مرکز روزانه جامع و آموزشی ویژه سالمندان فعال است.
عابد تأکید کرد: خدمات ورزشی با هدف حفظ توانایی سالمندان، پیشگیری از کم‌توانی، کاهش نیاز آنان به پذیرش در مراکز شبانه‌روزی و همچنین حفظ ارتباطات اجتماعی و افزایش نشاط اجتماعی ارائه می‌شود.
وی با بیان اینکه تفاوت در شرایط جسمی سالمندان، نوع فعالیت‌های ورزشی و حرکتی آنان را نیز متفاوت می‌کند، گفت: سالمندانی که توانایی حرکتی بیشتری دارند می‌توانند در برنامه‌های گروهی و ورزش‌های همگانی شرکت کنند و برای افرادی که با محدودیت حرکتی مواجه‌اند، فعالیت‌های ساده‌تر و تمرین‌های توانبخشی در نظر گرفته می‌شود.
عابد در مورد مهم‌ترین موانع حضور مستمر سالمندان در برنامه‌های ورزشی، تصریح کرد: یکی از موضوعات مهم در افزایش مشارکت سالمندان، فراهم بودن امکان دسترسی آنان به فضاهای مناسب است و بسیاری از سالمندان در مراکز ما به دلیل مشکلات جسمی یا نداشتن فردی برای همراهی و جابه‌جایی، امکان حضور منظم در مراکز ورزشی را ندارند. ایجاد فضاهای ویژه سالمندان نیز اهمیت دارد، چراکه بسیاری از سالمندان از فضاهای عمومی مانند پارک‌ها استفاده می‌کنند و فضاهای اختصاصی متناسب با نیاز آنان محدود است.
وی با اشاره به فعالیت‌های ورزشی سالمندان در پارک‌ها، بیان کرد: در این فضاها معمولاً افراد در سنین مختلف در برنامه‌های حرکات اصلاحی شرکت می‌کنند، در حالی که سالمندان به برنامه‌های متناسب با شرایط جسمی خود نیاز دارند. پیشنهاد می‌شود فضای مشخصی در پارک‌ها برای اجرای ورزش‌های اصلاحی ویژه سالمندان اختصاص پیدا کند. در عین حال باید در نظر داشت که سالمندان تمایل دارند در کنار سایر مردم و در فضای اجتماعی حضور داشته باشند.
ورزش سالمندان؛ تحرک در کنار حضور اجتماعی
بررسی برنامه‌های اجراشده نشان می‌دهد ورزش سالمندان در خراسان رضوی از برنامه‌های مشخص در حوزه ورزش همگانی و توانبخشی بهزیستی برخوردار است و برای سالمندان با توانایی‌های جسمی متفاوت نیز فعالیت‌های متناسب در نظر گرفته شده است. در کنار این ظرفیت، محدودیت فضاهای اختصاصی، مشکلات جابه‌جایی و نبود آمار دقیق از مشارکت مستمر سالمندان نشان می‌دهد توجه به ورزش این گروه، علاوه بر اجرای برنامه‌ها، به توسعه دسترسی و امکانات مناسب نیز نیاز دارد.
انتهای پیام
