مجید جعفری، در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به ظرفیت‌های کشاورزی و دانشگاهی استان اظهار کرد: خراسان رضوی یکی از بزرگ‌ترین قطب‌های کشاورزی و دانشگاهی کشور است، اما سهم شرکت‌های دانش‌بنیان در اقتصاد بخش کشاورزی استان بسیار کم برآورد می‌شود. با برنامه‌ریزی مدون انجام‌شده، دهکده فناوری و نوآوری استان از سال ۱۴۰۱ فعالیت خود را آغاز کرده و تاکنون از ۷۰ شرکت فناوری و دانش‌بنیان حمایت می‌کند.
وی افزود: تلاش شده است بر اساس نوع فعالیت شرکت‌ها، امکانات لازم از جمله زمین، آب، سوله و دفاتر کار در اختیار آنها قرار گیرد تا بتوانند پروژه‌های خود را اجرا کنند.
جعفری با اشاره به مهم‌ترین حوزه‌های فعال و کاربردی شرکت‌های دانش‌بنیان در بخش کشاورزی استان گفت: مدیریت هوشمند آبیاری، سنسورهای رطوبت‌سنجی خاک، سامانه‌های اتوماسیون ایستگاه‌های پمپاژ و آبیاری هوشمند زیرسطحی از جمله این حوزه‌هاست. در زمینه تولید بذور اصلاح‌شده و نهال‌های پایه‌رویشی و کشت‌بافتی نیز فعالیت‌هایی در حال انجام است و تمرکز این بخش بر تولید بذور مقاوم به شوری و خشکی و ارقام دیرگل باغی برای مقابله با سرمای بهاره است.
رئیس جهاد کشاورزی خراسان رضوی گفت: در حوزه کشاورزی حفاظتی و مکانیزاسیون نیز ادوات نوین خاک‌ورزی حفاظتی و پهپادهای کشاورزی برای سم‌پاشی، محلول‌پاشی و نقشه‌برداری چندطیفی در چند شرکت دانش‌بنیان به‌طور گسترده مورد استفاده قرار می‌گیرد. در حوزه زیست‌فناوری و نهاده‌های بیولوژیک نیز فرمولاسیون کودهای زیستی، پروبیوتیک‌های دام و طیور و آفت‌کش‌های غیرشیمیایی از جمله موارد مورد تاکید در این شرکت‌هاست.
وی با اشاره به فناوری‌های پس از برداشت اظهار کرد: در این حوزه نیز اقدامات خوبی در زمینه بسته‌بندی نوین، درجه‌بندی هوشمند و فرآوری محصولات صادراتی و راهبردی مانند زعفران و پسته در حال انجام است.
حرکت به سمت آبیاری هوشمند زیرسطحی برای کاهش تلفات آب
جعفری در ادامه با اشاره به برنامه‌های سازمان جهاد کشاورزی برای کاهش مصرف آب و ارتقای بهره‌وری گفت: با توجه به افت شدید سفره‌های آب زیرزمینی و بیلان منفی دشت‌های استان، اقدامات دانش‌بنیان سازمان در چند محور متمرکز شده است. یکی از این محورها، توسعه سامانه‌های نوین و زیرسطحی است و رویکرد سازمان از آبیاری قطره‌ای سنتی به سمت سامانه‌های هوشمند زیرسطحی، به‌ویژه در باغات پسته، در حال تغییر است.
وی بیان کرد: هدف از استفاده از این سامانه‌ها حذف تبخیر سطحی و کاهش تلفات آب است که می‌تواند میزان تلفات آب را بیش از ۳۵ درصد کاهش دهد.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی انتقال کشت از فضای باز به محیط‌های کنترل‌شده را از دیگر اقدامات در این زمینه دانست و گفت: توسعه گلخانه‌های هوشمند و هیدروپونیک با بهره‌گیری از سامانه‌های کنترل اقلیم بومی در دستور کار قرار دارد و این روش می‌تواند راندمان مصرف آب را تا ۱۰ برابر نسبت به فضای باز افزایش دهد.
وی ادامه داد: تغییر زمان کشت از کشت بهاره با مصرف آب بالا به کشت پاییزه با مصرف آب بسیار پایین نیز از دیگر راهکارهای مورد توجه است؛ برای نمونه، کشت چغندرقند پاییزه می‌تواند ضمن حفظ میزان تولید استان، در مصرف آب نیز صرفه‌جویی کند.
جعفری استفاده از مالچ‌ها و سوپرجاذب‌های پلیمری زیستی را از دیگر اقدامات عنوان کرد و افزود: به‌کارگیری نانومواد و جاذب‌های آب در پای بوته‌ها و درختان می‌تواند به حفظ رطوبت و افزایش فواصل آبیاری در اراضی بحرانی کمک کند.
وی درباره موانع فراگیر شدن محصولات و خدمات شرکت‌های دانش‌بنیان در میان کشاورزان استان اظهار کرد: خرده‌مالکی و ساختار اراضی، سن بالای بهره‌برداران و پایین بودن سواد فناورانه، ریسک‌پذیری پایین و کمبود سرمایه اولیه و همچنین شکاف ترویجی از مهم‌ترین موانع در این زمینه است. بیش از ۷۰ درصد بهره‌برداران استان دارای اراضی کوچک و پراکنده هستند و این موضوع توجیه اقتصادی سرمایه‌گذاری در تجهیزات گران‌قیمت و فناوری‌های پیشرفته را کاهش می‌دهد.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی بیان کرد: میانگین سنی بالای کشاورزان و پایبندی به روش‌های تجربی گذشته نیز مانعی برای پذیرش فناوری‌های دیجیتال محسوب می‌شود. ریسک بالای تغییر روش‌های موجود و فقدان تسهیلات ارزان‌قیمت و کم‌بهره نیز باعث شده است ورود تجهیزات گران‌قیمت مانند سنسورها یا پهپادها به بخش کشاورزی با محدودیت مواجه باشد. یکی دیگر از موانع، شکاف ترویجی و فاصله میان ادبیات دانشگاهی شرکت‌های دانش‌بنیان با نیازهای واقعی و زبان کف مزرعه است.
مزارع نمایشی برای افزایش پذیرش فناوری در میان کشاورزان ایجاد می‌شود
رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی درباره اقدامات انجام‌شده برای رفع این موانع اظهار کرد: ایجاد مزارع نمایشی و الگویی و طرح‌های الگویی ـ ترویجی در شهرستان‌های مختلف در دستور کار قرار گرفته است تا کشاورزان بتوانند اثر مستقیم فناوری بر افزایش عملکرد و کاهش مصرف نهاده‌ها را به صورت عینی مشاهده کنند.
وی افزود: تقویت شرکت‌های خدمات فنی ـ مهندسی و کشاورزی سفارشی نیز از دیگر اقدامات در این زمینه است؛ به این معنا که به جای خرید ادوات گران‌قیمت توسط تک‌تک کشاورزان، خدمات فناوری‌محور مانند سم‌پاشی پهپادی به صورت روزمزد یا پیمانکاری در اختیار آنها قرار گیرد.
جعفری ادامه داد: استفاده از تسهیلات تبصره‌ای و خطوط اعتباری اختصاصی نیز دنبال می‌شود و منابع حمایتی از محل تبصره‌های بودجه و صندوق پژوهش و نوآوری استان برای خریداران فناوری‌های دانش‌بنیان اختصاص خواهد یافت.
هوشمندسازی مزارع گندم، جو و دانه‌های روغنی در دستور کار است
وی درباره طرح‌ها و پروژه‌های شاخص سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی در سال جاری گفت: چند پروژه پیشران در حوزه فناوری و دانش‌بنیان در دستور کار سازمان قرار دارد که یکی از آنها طرح جهش هوشمندسازی مزارع گندم، جو و دانه‌های روغنی است. در این طرح، نصب پایلوت سنسورهای رطوبت، دما و EC خاک در قطب‌های کشت غلات و پایش ماهواره‌ای مزارع دنبال می‌شود.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی بیان کرد: استفاده از شاخص‌های NDVI برای زمان‌بندی دقیق مصرف کود سرک و آبیاری نیز در این طرح مورد توجه قرار گرفته است.
جعفری با اشاره به دیگر پروژه‌های تعریف‌شده گفت: عملیاتی‌سازی فازهای تکمیلی الگوی کشت استانی نیز در دستور کار قرار دارد و بر این اساس تلاش می‌شود حمایت‌ها و یارانه نهاده‌ها به سمت محصولات کم‌آب‌طلب و ارزش‌آفرین مانند گیاهان دارویی، ارقام جدید پنبه و دانه‌های روغنی متناسب با تنش شوری و خشکی هدایت شود.
توسعه کشاورزی دقیق با استفاده از پهپادها دنبال می‌شود
وی افزود: پروژه پایش و کشاورزی دقیق با ریزپرنده‌ها و پهپادها نیز از دیگر برنامه‌های سازمان است که در قالب آن توسعه اکیپ‌های پروازی برای محلول‌پاشی تغذیه‌ای هدفمند و رصد هوایی تنش‌های زیستی، بیماری‌ها و آفات قرنطینه‌ای در باغات عمده استان دنبال می‌شود. حمایت از راه‌اندازی شتاب‌دهنده‌ها و هسته‌های فناور در دهکده فناوری و نوآوری نیز در دستور کار قرار دارد.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی اظهار کرد: هدف از این اقدام، استقرار استارتاپ‌های بومی حوزه کشاورزی دقیق در مجاورت مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و ارائه خدمات تخصصی تجاری‌سازی‌شده به دشت‌های بحرانی استان از جمله نیشابور، مشهد، کاشمر و فریمان است.
انتهای پیام
