دنیا نهضت در گفت‌وگو با ایسنا، گفت: مهدکودک را نباید صرفا محلی برای نگهداری کودک یا آماده‌سازی او برای مدرسه دانست. اگر محیط با کیفیت باشد، مهد می‌تواند یک محیط رشد اجتماعی، عاطفی، شناختی و حرکتی باشد که کودک در آن تجربه‌هایی متفاوت با خانه به‌دست می‌آورد. کودک در مهد با موقعیت‌هایی روبه‌رو می‌شود که نیازمند گفت‌وگو، منتظرماندن، نوبت گرفتن، حل تعارض، درخواست کمک، بیان خواسته‌ها و تنظیم هیجان است. این تجربه‌ها می‌توانند به تدریج مهارت‌هایی مانند خودتنظیمی و فعالیت‌های اجرایی را تقویت کنند و پیامدهای اجتماعی و رفتاری مثبتی به دنبال داشته باشند.

وی اضافه کرد: مهد باکیفیت می‌تواند فرصت رشد ایجاد کند و مهد نامناسب حتی ممکن است منبع استرس، ترس یا تجربه‌های ناخوشایند برای کودک باشد. کیفیت فرآیند مراقبت و آموزش در سال‌های اولیه زندگی با رشد اجتماعی ـ عاطفی کودک در طول زمان رابطه معناداری دارد، بنابراین شاید سوال کارآمد این نباشد که آیا مهد برای کودک خوب است یا بد؟، بلکه سوال اساسی‌تر این است که کودک در چه مهدی با چه مربی‌ و با چه کیفیتی از رابطه و تجربه روزانه قرار است مواجه شود.

بهترین معیارهای انتخاب مهدکودک

وی با بیان اینکه والدین هنگام انتخاب مهدکودک باید به چه معیارهای روان‌شناختی و تربیتی توجه کنند؟ اظهار کرد: والدین هنگام انتخاب مهدکودک معمولا به ساختمان، تمیزی، امکانات، دوربین یا برنامه‌های آموزشی توجه می‌کنند که مهم اما کافی نیستند. مهم‌ترین معیار، نحوه تعامل مربی با کودک است. والدین با مشاهده موارد دقیق‌تری همچون واکنش مربی به گریه کودک، آیا احساس کودک را می‌بیند یا او را ساکت می‌کند؟، استفاده از تهدید، تحقیر یا تنبیه؟، اجازه انتخاب و اظهارنظر به کودکان، وجود بازی آزاد و فعالیت بدنی، متناسب بودن برنامه با سن و تفاوت‌های فردی، نسبت تعداد کودکان به مربی، برخورد مهد با اشتباه، پرخاشگری و تعارض، ارتباط مهد با والدین و ... لازم است مهد مورد نظر را انتخاب کنند.

این روانشناس ادامه داد: والدین به‌جای پرسیدن «چه چیزهایی به بچه‌ها آموزش می‌دهید؟» بپرسند «وقتی یک کودک عصبانی، ترسیده یا مضطرب است، شما با او چگونه رفتاری می‌کنید؟» چون پاسخش اطلاعات زیادی درباره شیوه تربیتی مهد می‌دهد.

نهضت با بیان اینکه مهدکودک رفتن چه تاثیری بر رشد اجتماعی، عاطفی و استقلال کودک دارد، تصریح کرد: مهدکودک این فرصت را می‌دهد که کودک زندگی در اجتماع همسالان را تجربه کند، خواسته‌اش را بیان کند، «نه» بشنود، صبر کند، نوبتش را رعایت کند، با ناکامی کنار بیاید، کمک بگیرد و مساله‌ای را بدون حضور فوری والد حل کند. این تجربه‌ها احساس کفایت و استقلال را افزایش می‌دهند؛ البته استقلال به معنای «زود بزرگ شدن» یا «نیاز نداشتن به والد» نیست. البته استقلال سالم از دل رابطه امن شکل می‌گیرد. کیفیت بالاتر مراقبت و آموزش با مهارت اجتماعی بیشتر و مشکلات رفتاری و اجتماعی – عاطفی کمتر ارتباط دارد.

سن مناسب آموزش و جایگاه بازی آزاد

وی درباره بهترین سن برای شروع آموزش‌ها و کافی‌بودن بازی‌های آزاد برای رشد مغزی کودکان اظهار کرد: آمادگی رشدی از سن تقویمی مهم‌تر است؛ کودک سه یا چهار ساله می‌تواند از آموزش هدفمند بهره ببرد، اما این آموزش نباید به شکل رسمی و مدرسه‌وار باشد، بلکه در قالب داستان، بازی، هنر، موسیقی، حرکت، گفت‌وگو و حل مساله اتفاق می‌افتد. بازی آزاد نیز فرصت تمرین انتخاب، انعطاف‌پذیری، حل مساله، تخیل، تعامل اجتماعی و خودتنظیمی است، بنابراین کودک به ترکیبی از بازی آزاد، بازی هدایت‌شده و آموزش هدفمند متناسب با رشدش نیاز دارد.

مدیریت اضطراب جدایی

این روانشناس تاکید کرد: اگر مادر در زمان تحویل کودک چند بار برگردد، گریه کند، مدام بگوید «نکنه اذیتت‌ کنن؟» یا خودش نتواند از کودک جدا شود، ممکن است کودک این پیام را دریافت کند که «این محیط خطرناک است و مامان هم از رفتن من مطمئن نیست.» راهکار، سرکوب اضطراب والد نیست بلکه هدف مدیریت چنین رفتارهایی است. خداحافظی باید کوتاه، روشن و قابل پیش‌بینی، داشتن یک روتین ثابت، اعتماد به مربی و پرهیز از رفتن مخفیانه باشد. والد نباید کودک را مجبور کند «قوی باشد.» جمله‌ای مانند «می‌دونم جدا شدن سخته. تو می‌تونی ناراحت باشی و من هم مطمئنم که می‌تونی از پس این چند ساعت بربیای. بعد از ناهار میام دنبالت»، هم هیجان کودک را کننترل و هم به او احساس توانمندی می‌دهد.

وی در پایان بیان کرد: یکی از آسیب‌زننده‌ترین باورها این است که اگر کودک را به مهد می‌فرستم، یعنی مادر/پدر خوبی نیستم  اما باید دانست که رشد کودک حاصل یک رابطه چند ساعته یا یک فعالیت آموزشی خاص نیست؛ بلکه حاصل مجموعه‌ای از روابط، تجربه‌ها و تعاملات تکرارشونده است. کیفیت زمانی که والد در کنار کودک حضور دارد، پاسخ‌دهی عاطفی، امکان گفت‌وگو، بازی مشترک، توجه و احساس امنیت، اهمیت بسیار بیشتری از یک تصور ساده درباره «تعداد ساعت حضور مادر» دارد. بهتر است به جای پرسش «چند ساعت کنار بچه‌ام هستم؟» از خودتان بپرسید «وقتی کنار او هستم، آیا از نظر عاطفی در دسترسش هستم؟» والد شاغل نباید برای جبران احساس گناه، ساعات بعد از مهدکودک را با برنامه‌های آموزشی پر کند. گاهی کودک فقط به والدی نیاز دارد که کنارش بنشیند، بغلش کند، گوش بدهد و اجازه دهد مدتی کودک باشد.

انتهای پیام