حمید نظام‌دوست در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به سابقه فعالیت انجمن غار و غارشناسی و اجرای برنامه‌های پاکسازی غارها و دره‌های خراسان رضوی، اظهار کرد: انجمن غار و غارشناسی کشور حدود سال‌های ۱۳۸۸ تا ۱۳۸۹ در تهران تأسیس شد و پس از آن فعالیت خود را در سایر استان‌ها گسترش داد. از همان سال‌های ابتدایی، فعالان این انجمن تصمیم گرفتند هر سال در اوایل مهرماه برنامه پاکسازی غارها را برگزار کنند؛ اقدامی که به‌تدریج به یک حرکت ملی تبدیل شد و نخستین جمعه مهرماه به این برنامه اختصاص داشت.
وی با بیان اینکه غارها از منابع مهم آب‌های زیرزمینی و دارای اکوسیستم‌های حساس و ارزشمند هستند، ادامه داد: حفاظت از غارها تنها به حفظ یک فضای طبیعی محدود نمی‌شود، بلکه با صیانت از منابع آبی و چرخه‌های طبیعی ارتباط مستقیم دارد. آب از ارتفاعات و محیط‌های طبیعی سرچشمه می‌گیرد و از طریق حوزه‌های آبریز به منابع زیرزمینی و دیگر بخش‌های چرخه آب مرتبط می‌شود، به همین دلیل حفاظت از این مناطق اهمیت ویژه‌ای دارد.
مدیر انجمن غار و غارشناسی خراسان رضوی با اشاره به سابقه پاکسازی غارها در خراسان رضوی، اضافه کرد: امسال هفدهمین سال فعالیت پاکسازی در سطح استان و پانزدهمین سال اجرای این برنامه در چارچوب حرکت سراسری انجمن بوده است. همچنین برنامه پاکسازی دره‌ها نیز برای دوازدهمین سال متوالی در استان اجرا شده است.
نظام دوست با بیان اینکه تاکنون حدود ۲۰ تا ۲۲ تن زباله تنها از غارهای استان جمع‌آوری شده است، تصریح کرد: انباشت زباله در این مناطق تا حد زیادی ناشی از بیان ناپایدار، بی‌توجهی به اهمیت منابع آب زیرزمینی و نبود نظارت و حضور مؤثر برخی دستگاه‌های مسئول است. این میزان زباله نشان می‌دهد که پاکسازی‌های مقطعی به‌تنهایی کافی نیست و باید اقدامات پیشگیرانه و فرهنگ‌سازی نیز به‌طور جدی دنبال شود.
وی درباره جزئیات برنامه امسال، خاطرنشان کرد: در پویش پاکسازی که روز جمعه سوم مهرماه برگزار شد، حدود ۱۵۰ نفر از اعضای انجمن غار و غارشناسی، باشگاه تخصصی کاوشگران، سمن‌های زیست‌محیطی و باشگاه‌های کوهنوردی مشارکت داشتند. در این برنامه، غارهای مغان و سرسنگان، دره اجنه و رودخانه اخلمد و دره داغستان در محدوده طرقبه پاکسازی شدند و در مجموع حدود یک تن زباله از این مناطق جمع‌آوری و از طبیعت خارج شد.
مدیر انجمن غار و غارشناسی خراسان رضوی با تأکید بر نقش مشارکت‌های مردمی در اجرای این برنامه‌ها، ادامه داد: بخش عمده فعالیت‌های پاکسازی با انگیزه شخصی، علاقه و دغدغه محیط‌زیستی اعضای انجمن، مربیان، مدرسان و گروه‌های داوطلب انجام می‌شود. این افراد بدون چشم‌داشت مالی و با احساس مسئولیت نسبت به طبیعت در چنین برنامه‌هایی حضور پیدا می‌کنند و همراهی سمن‌ها و گروه‌های ورزشی نیز به گسترش این اقدامات کمک کرده است.
نظام دوست با انتقاد از مشارکت ناکافی برخی دستگاه‌های متولی در برنامه‌های حفاظت از غارها و مناطق طبیعی استان، اضافه کرد: اداره کل حفاظت محیط زیست و اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ازجمله دستگاه‌هایی هستند که در این حوزه مسئولیت دارند. شهرداری‌ها و فرمانداری‌ها نیز می‌توانند در پشتیبانی از برنامه‌های پاکسازی و مدیریت پسماند نقش‌آفرینی کنند، اما در سال‌های گذشته همراهی لازم از سوی برخی از این نهادها صورت نگرفته است. البته امسال شرکت آب منطقه‌ای در این زمینه همکاری داشته و به حمایت از برنامه‌ها پرداخته است.
وی با اشاره به تشکیل کارگروه غارشناسی در استان‌ها، بیان کرد: این کارگروه در ساختار استانداری نیز پیش‌بینی شده است، اما با وجود اهمیت موضوع، توجه و پیگیری کافی نسبت به ظرفیت‌های آن صورت نمی‌گیرد. درحالی‌که فعال شدن این کارگروه می‌تواند زمینه هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول، گروه‌های تخصصی و تشکل‌های مردمی را فراهم کند و به برنامه‌ریزی منسجم‌تری برای حفاظت از غارها بینجامد.
مدیر انجمن غار و غارشناسی خراسان رضوی با تأکید بر ضرورت توجه بیشتر به حفاظت از منابع طبیعی و آب‌های زیرزمینی، تصریح کرد: پاکسازی غارها و دره‌ها اقدامی مستمر و نیازمند همکاری همه بخش‌هاست. مشارکت مردم و تشکل‌های تخصصی در این زمینه ارزشمند است، اما برای جلوگیری از تکرار آلودگی‌ها، باید علاوه بر پاکسازی، نظارت بر گردشگری، آموزش طبیعت‌گردان و حمایت عملی دستگاه‌های مسئول نیز تقویت شود.
انتهای پیام
