شعله ارسطوپور در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به اینکه به‌صورت کلی، یک چارچوب فعالیت دانشگاهی و آموزشی برای دانشجویان وجود دارد، اظهار کرد: در چارچوب فعالیت‌های کلاسیک، تکالیف کلاسی و مطالعات تعریف‌شده در کلاس شکل می‌گیرد که در ساختار دانشگاه ما هنوز تا حدودی از آن شیوه سنتی تبعیت می‌کنیم. بنابراین، همچنان کتابخانه‌های دانشگاهی جایگاه تأمین منابع و ارائه اطلاعات به شیوه‌های سنتی را ادامه می‌دهند و می‌توان گفت چارچوب اصلی این قضیه تغییری نکرده است.
وی افزود: برای دانشجویان نیز مانند کل آحاد انسانی در جامعه محل جستجوی منابع اطلاعاتی تفاوت کرده است. بنابراین، نقش کتابخانه تا حدودی تغییر می‌کند؛ نه فقط کتابخانه‌های دانشگاهی، بلکه همه کتابخانه‌ها اینگونه هستند. بحث نه فقط دسترسی به اطلاعات، بلکه ارزیابی اعتبار است. ارزیابی اعتبار اهمیت بسیار زیادی دارد و این نقشی است که خواه‌ناخواه کتابخانه‌ها و افراد شاغل در کتابخانه‌ها، یعنی کتابداران و متخصصان علم اطلاعات و دانش‌شناسی، باید به این سمت حرکت کنند.
ارسطوپور با بیان اینکه آموزش آکادمیک دانشگاهی ما در این راستا هنوز آن‌قدر تغییر نکرده است، اظهار کرد: سواد هوش مصنوعی، سواد اطلاعاتی و اعتباریابی منابع و محتوای اطلاعاتی اهمیت بسیار ویژه‌ای دارد. چون با توجه به ویژگی‌هایی که هوش مصنوعی دارد و با توجه به خطاهایی که هنوز در پاسخ‌دهی در مدل‌های مصنوعی مختلف دیده می‌شود، ما نمی‌توانیم صددرصد به آنچه که هوش مصنوعی ارائه می‌دهد اعتماد کنیم.
رئیس کتابخانه مرکزی دانشگاه فردوسی خاطرنشان کرد: کتابخانه خدمات را در زمینه‌های متعددی ارائه می‌دهد و خدمات تأمین منابع اطلاعاتی به گونه‌های مختلف و رشته‌های مختلف دارد. ما همچنان در بخش امانت کتابخانه و گردش امانات کتابخانه استفاده بسیار زیادی را توسط دانشجویان و دانشگاهیان، اساتید و کارکنان، از مجموعه کتابخانه می‌بینیم.
کتابخانه دانشگاه به خارج از دانشگاه هم خدمات ارائه می‌دهد
وی با بیان اینکه کتابخانه دانشگاهی سرویس‌دهنده به کل جامعه دانشگاهی حتی بیرون از دانشگاه است، عنوان کرد: امانت سنتی منابع همچنان ادامه دارد و با توجه به شرایط اقتصادی چون قدرت خرید افراد برای خرید منابع کتابی تا حدودی دشوارتر و کمتر شده است استقبال و رجوع افراد به کتابخانه‌ها و استفاده از منابع امانی کتابخانه‌ها بیشتر شده‌است هرچند که کتابخانه دانشگاهی فقط ارائه‌دهنده کتاب نیست.
ارسطوپور ادامه داد: اکنون خرید تمام پایگاه‌های اطلاعاتی، تأمین دسترسی به مقالات و کتاب‌ها به صورت آنلاین، از طریق و با مرجعیت کتابخانه‌های دانشگاهی اتفاق می‌افتد. بنابراین، اگر کاربری بصورت حضوری هم به کتابخانه مراجعه نکند، آن تأمین منبعی که از طریق کتابخانه اتفاق افتاده، یعنی پایگاهی که خریداری شده و دسترسی که ایجاد شده، یا تأمین مدرکی که الان بصورت تلفنی، با ایمیل یا از طریق پرتال‌های دانشگاهی، فرایندهای خرید و سفارش منابع، حتی سفارش‌های خاص و اختصاصی صورت گرفته، همچنان انجام می‌شود.
رئیس کتابخانه مرکزی دانشگاه فردوسی با اشاره به اینکه مراجعه به کتابخانه را صرفاً نباید مراجعه حضوری در نظر گرفت؛ عنوان کرد: مراجعه حضوری همچنان در دانشگاه بزرگی مثل دانشگاه فردوسی همچنان زیاد و گسترده است. حتی اگر خللی در یکی از این خدمات حضوری، مثل استفاده از سالن‌ها یا استفاده از منابع بخش امانت، ایجاد شود، با اعتراضات زیادی از سمت دانشجویان روبه‌رو می‌شود. پس بنابراین طیف مراجعه به کتابخانه طیف گسترده‌تری از صرفاً مراجعه حضوری است.
وی گفت: بر این اساس، اگر دسترسی به یکی از منابع اطلاعاتی خریداری‌شده یا یکی از پایگاه‌ها برای بازه زمانی قطع شود، مراجعان مراتب اعتراض خودشان را به کتابخانه اعلام می‌کنند. گستره مراجعان کتابخانه‌ها گستره کاهش پیدا نکرده، بلکه افزایش پیدا کرده است؛ اما شیوه مراجعه و استفاده متفاوت شده است. وگرنه همچنان کتابخانه مسئول تأمین منابع اطلاعاتی برای استفاده دانشجویان و دانشگاهیان است و پشتیبانی از فعالیت‌های پژوهشی و خدمات آموزشی دانشگاه با شیوه‌ها و شکل‌های جدیدی از ارائه خدمات به قوت سابق باقی است.
شروع به استفاده از هوش مصنوعی کرده‌ایم
ارسطوپور با بیان اینکه هر فناوری جدیدی توقع کاربران را نسبت به خدمات و نحوه ارائه آن بالا می‌برد، عنوان کرد: ما اکنون از هوش مصنوعی در یک سری از منابع اطلاعاتی که از طریق مجموعه‌های مختلف تأمین می‌کنیم مورد استفاده قرار می‌دهیم. یک سری از سامانه‌های هوش مصنوعی به عنوان ابزارهای کمک‌کننده پژوهش در پایگاه‌های اطلاعاتی به کار گرفته شده‌اند و در حوزه پژوهش می‌توانند به پژوهشگران، دانشجویان و دانشگاهیان کمک کنند.
رئیس کتابخانه مرکزی دانشگاه فردوسی افزود: استفاده از هوش مصنوعی به گونه‌ای رشد و توسعه پیدا کرده که عملاً جز لاینفک زندگی همه شده است و با توجه به تأثیر جدی که روی عملکرد کتابخانه‌ها می‌گذارد، خصوصاً در حوزه سواد هوش مصنوعی و کمک به ارزیابی، از کارها و وظایف اصلی کتابداران و متخصصان علم اطلاعات استفاده از این فناوری است. این افراد باید خودشان را به‌روزرسانی کنند و همیشه یک پله بالاتر از کاربران و مراجعه‌کنندگان باشند تا بتوانند برای آن‌ها راهنمایی لازم را انجام دهند.
وی ادامه داد: نه تنها نهادهای مختلف و سازمان‌هایی که با بحث‌های مالکیت فکری و مسائل حقوقی سر و کار دارند برای مسائل اخلاقی و حقوقی چاره‌اندیشی نکرده‌اند بلکه خود کتابخانه‌ها هم در این زمینه کمتر کار کرده‌اند و باید روی این چارچوب‌ها کار بیشتری شود چون بحث‌های مرتبط با اخلاق استفاده از هوش مصنوعی، خصوصاً در چارچوب‌های فعالیت دانشگاهی، اهمیت بسیار زیادی پیدا می‌کند.
ارسطوپور تصریح کرد: برای مثال دانشجویی که یا دانشجوی تحصیلات تکمیلی که کار پژوهشی را انجام می‌دهد، علاوه بر اینکه نیاز به آموزش در بحث‌های مرتبط با آشنایی با نحوه ارزیابی و ویرایش اطلاعاتی که هوش مصنوعی در اختیارش قرار می‌دهد، در بحث‌های اخلاقی استفاده از اطلاعات یا بارگذاری اطلاعات در سامانه‌های هوش مصنوعی نیز نیازمند همین آموزش است.
انتهای پیام
