مجید جعفری امروز (سه‌شنبه ۱۴ مهر)، در مراسم گرامیداشت روز ملی دامپزشکی که در دانشکده دامپزشکی دانشگاه فردوسی مشهد برگزار شد با اشاره به آینده دامپزشکی و تولید در این حوزه اظهار کرد: آینده دامپزشکی و تولید در حوزه دام و طیور به یکدیگر وابسته است و یکی از تغییرات اساسی مورد نیاز در این حوزه، تغییر رویکرد از درمان‌محوری به سمت پیشگیری است.
وی افزود: با وجود تاکید همیشگی بر تقدم پیشگیری بر درمان، در عمل همچنان بخش قابل توجهی از اقدامات به درمان اختصاص دارد و در برخی اپیدمی‌های حوزه دام و طیور، اقدامات پیشگیرانه نتوانسته است پاسخ مناسبی ارائه کند. بخش خصوصی باید در پیشگیری از بیماری‌های دام و طیور مشارکت کند.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی با اشاره به محدودیت منابع و نیروی انسانی بخش دولتی بیان کرد: سازمان دامپزشکی اقدامات گسترده‌ای برای مقابله با بیماری‌ها انجام می‌دهد، اما پیشگیری از بیماری‌ها نمی‌تواند صرفا بر عهده دولت باشد؛ زیرا دامپزشکان در تمام واحدهای تولیدی و فارم‌ها حضور ندارند و بخش خصوصی باید در این زمینه نقش فعال‌تری ایفا کند.
جعفری ادامه داد: پروتکل‌های پیشگیری باید از دانشکده‌های دامپزشکی مورد توجه قرار گیرد و دانشجویان از دوران تحصیل با روش‌های موثر پیشگیری از بیماری‌ها آشنا شوند. همچنین عوامل موثر بر گسترش بیماری‌های دام و طیور، به‌ویژه بیماری‌های مشترک انسان و دام، باید شناسایی و برای کنترل آن‌ها برنامه‌ریزی شود.
سلامت دام، انسان و محیط زیست به یکدیگر مرتبط است
وی با اشاره به ارتباط میان سلامت دام، انسان و محیط زیست گفت: دامپزشکی دیگر صرفا به سلامت دام محدود نمی‌شود و آثار اقدامات و مواد مورد استفاده در این حوزه بر سلامت انسان و محیط زیست نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی همچنین بر ضرورت همکاری نزدیک‌تر میان متخصصان علوم دامی و دامپزشکی تاکید و تصریح کرد: اصلاح نژاد، تغذیه، مدیریت پرورش، پیشگیری و درمان، اجزای مرتبط با فرآیند تولید هستند و نمی‌توان سلامت دام را از سایر بخش‌های تولید جدا کرد.
جعفری اظهار کرد: دانشکده‌های دامپزشکی و کشاورزی باید در ایجاد ارتباط میان متخصصان این دو حوزه نقش موثرتری داشته باشند تا تصمیمات مربوط به تولید با در نظر گرفتن همزمان الزامات فنی، بهداشتی و اقتصادی اتخاذ شود.
وی با اشاره به نقش اقتصاد تولید در اجرای برنامه‌های حوزه دام و طیور خاطرنشان کرد: موفقیت هر طرح در واحدهای تولیدی تا حد زیادی به میزان تاثیر آن بر هزینه و درآمد تولیدکننده وابسته است و در صورتی که یک اقدام موجب کاهش هزینه یا افزایش درآمد شود، زمینه اجرای آن نیز فراهم خواهد شد.
جعفری گفت: برخی طرح‌ها در حوزه بیماری‌ها، مدیریت گله، اصلاح نژاد و تغذیه بدون توجه کافی به شرایط اقتصادی تولیدکنندگان تدوین می‌شوند و همین مسئله می‌تواند اجرای آن‌ها را با مشکل مواجه کند؛ بنابراین اقتصاد تولید باید در طراحی و اجرای برنامه‌های این بخش مورد توجه قرار گیرد. آشنایی دانشجویان دامپزشکی با اصول اقتصادی تولید نیز می‌تواند به تصمیم‌گیری مناسب‌تر آنان در آینده کمک کند.
تغییرات اقلیمی باید در برنامه‌ریزی حوزه دامپزشکی لحاظ شود
رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی تغییرات اقلیمی را از دیگر عوامل موثر بر آینده حوزه دام و طیور دانست و اظهار کرد: تغییر شرایط اقلیمی بر شرایط زیستی، نحوه نگهداری دام و بروز و شیوع بیماری‌ها اثر می‌گذارد و باید در برنامه‌ریزی‌های این حوزه مورد توجه قرار گیرد. روش‌های سنتی به تنهایی پاسخگوی نیازهای امروز نیست و برنامه‌ریزی در حوزه دامپزشکی باید علاوه بر دانش تخصصی، مبتنی بر آینده‌نگری و پیش‌بینی تغییرات نیز باشد.
وی با بیان اینکه سلامت محصول نهایی به عملکرد تمام حلقه‌های زنجیره تولید وابسته است، گفت: سلامت دام، تغذیه مناسب، مدیریت واحد تولیدی و رعایت استانداردهای بهداشتی در کشتار و فرآوری، همگی در تامین غذای سالم نقش دارند و اختلال در هر یک از این مراحل می‌تواند بر سلامت محصول نهایی اثر بگذارد.
جعفری بر ضرورت ارائه راهکارهای اجرایی برای حل مسائل این حوزه تاکید کرد و افزود: پیشنهادهای دانشگاهیان و فعالان بخش دام و طیور باید قابلیت اجرا در واحدهای تولیدی داشته باشد و مجموعه جهاد کشاورزی، دامپزشکی و دانشکده‌های مرتبط از طرح‌های عملیاتی استقبال می‌کنند.
وی با اشاره به نقش دامپزشکان در تامین سلامت و امنیت غذایی کشور بیان کرد: دامپزشکان علاوه بر حفاظت از سلامت دام، در تامین سلامت مردم، امنیت غذایی، حفظ سرمایه‌های دامی و ژنتیکی و صیانت از تنوع زیستی کشور نقش دارند.
دامپزشکی تعهدی استراتژیک به سلامت جامعه و امنیت غذایی است
محمود جوادی‌نژاد -مدیرکل دامپزشکی خراسان رضوی- با اشاره به اینکه دامپزشکی تنها یک حرفه نیست، اظهار کرد: دامپزشکی یک تعهد استراتژیک به سلامت جامعه، سلامت جمعیت دامی و اقتصاد کشور است و برای تحقق این مسئولیت، همکاری دانشجویان، پژوهشگران، تولیدکنندگان، اتحادیه‌ها و بخش‌های مختلف ضروری است.
وی با اشاره به شرایط خاص استان در ماه‌های گذشته، افزود: در شرایط جنگی، نقش دامپزشکی در حوزه تولید، صادرات، ترانزیت کالاهای اساسی و به‌ویژه فرآورده‌های خام دامی افزایش یافت. با توجه به مشکلات ایجادشده در بنادر دریایی، موقعیت شرق کشور و مرزهای خراسان رضوی اهمیت بیشتری پیدا کرد و این استان با بیش از ۸۰۰ کیلومتر مرز، مسئولیت سنگینی در تامین و انتقال کالاهای اساسی بر عهده داشت.
مدیرکل دامپزشکی خراسان رضوی اظهار کرد: دامپزشکی در حوزه بهداشت از مزرعه تا سفره در کنار تولیدکنندگان حضور دارد و ناظران بهداشتی این مجموعه در تمام مراحل تولید و عرضه فرآورده‌های دامی نقش دارند. هدف تمامی دستگاه‌ها این است که با وجود دشواری‌ها، سفره مردم همچنان برقرار بماند و غذای سالم و کافی به دست مصرف‌کننده برسد.
جوادی‌نژاد با بیان اینکه دامپزشکی حلقه ارتباطی میان تولید و سلامت است، تایید کرد: در حوزه بیماری‌های مشترک انسان و دام و همچنین امنیت غذایی، جایگاه دامپزشکی بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده است. چک‌لیست‌ها و الزامات بهداشتی ممکن است در نگاه نخست سخت‌گیرانه به نظر برسند، اما برای حفاظت از سرمایه تولیدکننده و مهم‌تر از آن، سلامت جامعه ضروری هستند.
۶۳ درصد پوشش واکسیناسیون برای مقابله با بیماری تب برفکی در استان
وی در تشریح اقدامات انجام‌شده برای مقابله با بیماری تب برفکی، گفت: در سال گذشته با شیوع سویه عربی تب برفکی در کشور مواجه شدیم که با همکاری تولیدکنندگان، تامین واکسن، اجرای برنامه‌های واکسیناسیون و اقدامات قرنطینه‌ای، بیش از ۶۳ درصد پوشش واکسیناسیون دام در استان انجام شد. کنترل نقل‌وانتقال‌های غیرضابطه‌مند دام نیز در کنار واکسیناسیون و قرنطینه نقش موثری در کنترل بیماری داشته است و خوشبختانه خراسان رضوی با کمترین خسارت از این مرحله عبور کرد.
جوادی‌نژاد با اشاره به افزایش هزینه نهاده‌های دامی پس از تغییر سیاست ارزی، خاطرنشان کرد: افزایش قیمت نهاده‌ها یکی از چالش‌های جدی تولید بود و در چنین شرایطی احتمال تقلب و کاهش کیفیت نهاده‌ها نیز افزایش پیدا می‌کند. در همین راستا، نظارت‌های بهداشتی و کنترل نهاده‌ها در استان تشدید شد تا سلامت و کیفیت مواد مورد استفاده در واحدهای تولیدی حفظ شود.
مدیرکل دامپزشکی خراسان رضوی با اشاره به شرایط استان در دوران جنگ اشاره و اظهار کرد: در این دوره، علاوه بر حفظ روند تولید، افزایش ورود زائران و مسافران به استان موجب شد تولید روزانه برخی محصولات افزایش پیدا کند. برای نمونه، تولید روزانه شیر از حدود ۹۰۰ تن به حدود ۱۱۰۰ تا ۱۱۳۰ تن رسید و نظارت بهداشتی بر این حجم از تولید با تلاش دامپزشکان، واحدهای تولیدی، کشتارگاه‌ها، مراکز بسته‌بندی و اتحادیه‌ها انجام شد.
وی ادامه داد: با توجه به اهمیت خراسان رضوی به عنوان دروازه شرق کشور، پس از جنگ نیز تخلیه سریع گمرکات و انتقال کالاهای اساسی در دستور کار قرار گرفت. گمرکات سرخس، دوغارون و لطف‌آباد از گمرکات مهم استان هستند و با افزایش شیفت‌ها و فعالیت شبانه‌روزی، تلاش شد کالاهای اساسی به سرعت از گمرک‌ها به انبارها منتقل شوند تا در صورت بروز مشکل، کشور و استان با کمبود مواجه نشوند.
اجرای طرح‌های تشدید نظارت در مناسبت‌های مختلف
جوادی‌نژاد با اشاره به اجرای طرح‌های تشدید نظارت در مناسبت‌های مختلف، اظهار کرد: در جریان برگزاری مراسم تشییع پیکر مطهر آیت‌الله سیدمحمود هاشمی شاهرودی، با توجه به حجم بالای حضور مردم، طرح تشدید نظارت‌های دامپزشکی با همکاری مجموعه‌های مختلف اجرا شد. در این ایام، نظارت بر تولید، کشتار، بسته‌بندی، توزیع و عرضه فرآورده‌های خام دامی با جدیت دنبال شد تا در کنار میزبانی از زائران و مسافران، سلامت مواد غذایی نیز تضمین شود.
مدیرکل دامپزشکی خراسان رضوی با اشاره به رتبه استان در تولید محصولات دامی، تصریح کرد: خراسان رضوی رتبه دوم تولید تخم‌مرغ کشور را دارد، اما حدود ۳۰ درصد تولید تخم‌مرغ استان مازاد بر نیاز کشور است. همچنین حدود هشت درصد دام سبک و ۱۵ درصد گوشت کشور در استان تولید می‌شود و برای این حجم از تولید باید بازارهای مناسب داخلی و خارجی در نظر گرفته شود.
وی تایید کرد: افزایش تولید بدون وجود بازار مناسب می‌تواند فشار اقتصادی بر تولیدکننده ایجاد کند و حتی زمینه سوءاستفاده را فراهم آورد؛ بنابراین در کنار افزایش تولید، باید برای صادرات و مدیریت بازار محصولات نیز برنامه‌ریزی شود.
جوادی‌نژاد با اشاره به اینکه الزامات بهداشتی دامپزشکی قابل مذاکره نیست، گفت: کیفیت و سلامت محصولات خط قرمز دامپزشکی است و در حوزه صادرات و واردات نیز باید ضمن تسهیل فرآیندها، استانداردها و الزامات بهداشتی رعایت شود.
وی با بیان اینکه آموزش و ارتقا استانداردهای تولید یکی از راه‌های اصلی کاهش مشکلات است، افزود: اگر بتوانیم پیش از شکل‌گیری یک مشکل، از وقوع آن جلوگیری کنیم، موفق عمل کرده‌ایم.
مدیرکل دامپزشکی خراسان رضوی با اشاره به اهمیت مسئولان فنی بهداشتی در واحدهای تولیدی، اظهار کرد: نقش مسئولان فنی بهداشتی باید در واحدهای تولیدی پررنگ‌تر شود تا با اجرای دقیق دستورالعمل‌های بهداشتی، نیاز به درمان کاهش پیدا کند و اقدامات پیشگیرانه در اولویت قرار گیرد.
وی با اشاره به نهایی شدن ساختار تشکیلاتی جدید دامپزشکی، گفت: تشکیلات تفصیلی جدید در مرکز ابلاغ شده و مراحل نهایی ابلاغ آن در استان‌ها در حال انجام است. در این ساختار، استقلال مالی و اداری دامپزشکی حفظ شده و در عین حال با حذف برخی پست‌های بلاتصدی و اصلاح سطوح سازمانی، هدف اصلی چابک‌سازی، افزایش بهره‌وری و استانداردسازی فرآیندهای تخصصی دنبال شده است.
جوادی‌نژاد خاطرنشان کرد: با وجود چالش‌های متعدد در سال گذشته، اداره کل دامپزشکی، موسسه رازی، دانشکده دامپزشکی و نظام دامپزشکی در کنار تولیدکنندگان پای کار بودند و همکاری میان این مجموعه‌ها نقش مهمی در حفظ سلامت دام، استمرار تولید و تامین امنیت غذایی استان داشته است.
حل مشکلات دامپزشکی نیازمند اراده مشترک دستگاه‌هاست
در ادامه این مراسم، محمد زارعی -مدیرکل دفتر فرهنگی و اجتماعی استانداری خراسان رضوی- با اشاره به ضرورت همکاری و هم‌افزایی دستگاه‌های اجرایی و حاکمیتی برای حل مشکلات حوزه دامپزشکی، اظهار کرد: برای کاهش مشکلات این حوزه، باید اراده مشترکی میان دستگاه‌های اجرایی، نهادهای حاکمیتی، تشکل‌ها و مجموعه‌های مرتبط شکل بگیرد. اگر اراده مشترک وجود نداشته باشد، مشکلات متعددی در حوزه دامپزشکی ایجاد خواهد شد و در نتیجه، سلامت دام، سلامت جامعه و آینده کشور تحت تایثر قرار می‌گیرد؛ بنابراین تمامی دستگاه‌ها باید در کنار اداره کل دامپزشکی قرار گیرند و برای رفع مشکلات این حوزه همکاری کنند.
وی ادامه داد: در مقطعی با شیوع تب برفکی در بخش قابل توجهی از دام‌های یک شهرستان مواجه شدیم. با توجه به گستردگی مشکل، اداره دامپزشکی به‌تنهایی امکان مدیریت آن را نداشت و با تشکیل جلسه بحران و استفاده از ظرفیت دستگاه‌ها و مجموعه‌های مختلف شهرستان، توانستیم از گسترش بیماری جلوگیری کنیم.
زارعی با اشاره به ضرورت تقویت نگاه علمی در حوزه دامپزشکی تاکید کرد و گفت: برای حل مشکلات این حوزه، باید نگاه علمی به دامپزشکی داشته باشیم و مجموعه دامپزشکی نیز این رویکرد را تقویت کند. همچنین افزایش آموزش و آگاهی‌رسانی در روستاها می‌تواند نقش مهمی در پیشگیری از بیماری‌های دام داشته باشد.
وی با اشاره به ضرورت حرکت از درمان به سمت پیشگیری، اظهار کرد: هرچه آموزش و آگاهی مردم، به‌ویژه روستاییان و دامداران، افزایش پیدا کند، امکان پیشگیری از بیماری‌ها نیز بیشتر خواهد شد. باید تلاش کنیم آگاهی‌های لازم در زمینه بیماری‌های دامی و اهمیت واکسیناسیون در میان دامداران نهادینه شود.
زارعی با اشاره به تجربه شیوع تب برفکی در شهرستان گناباد، اظهار کرد: در سال گذشته این شهرستان با شیوع تب برفکی مواجه شد و تعدادی از دام‌ها تلف شدند. برای دامدار روستایی که ممکن است تمام درآمدش به یک یا چند راس دام وابسته باشد از دست رفتن دام می‌تواند تبعات اقتصادی سنگینی داشته باشد و حتی موجب مهاجرت روستاییان به حاشیه شهرها شود. بنابراین باید آگاهی رسانی در میان روستاییان، به‌ویژه دامداران، جدی گرفته شود و این قشر که در خط مقدم تولید قرار دارند، مورد حمایت بیشتری قرار گیرند.
مدیرکل دفتر فرهنگی و اجتماعی استانداری خراسان رضوی با اشاره به همدلی و انسجام اجتماعی از نیازهای مهم جامعه است، تصریح کرد: امروز بیش از هر زمان دیگری به انسجام و همدلی اجتماعی نیاز داریم و باید تلاش کنیم این همدلی میان تمامی اقشار جامعه تقویت شود.
دانشگاه باید در حل مسائل جامعه نقش‌آفرین باشد
محمد محسن‌زاده -رئیس دانشکده دامپزشکی دانشگاه فردوسی مشهد- با اشاره به نقش دامپزشکان در حفظ سلامت دام، بهداشت عمومی و امنیت غذایی، اظهار کرد: دانشگاه باید در کنار جامعه قرار گیرد و برای حل مسائل و مشکلات موجود گام بردارد. انتظار می‌رود موضوع ارتباط دانشگاه با جامعه و نقش دانشگاه در حل مسائل و مشکلات بخش‌های مختلف را مدنظر قرار دهیم و تا حد امکان از ظرفیت علمی و تخصصی خود برای کمک به رفع مشکلات جامعه استفاده کنیم.
رئیس دانشکده دامپزشکی دانشگاه فردوسی مشهد تصریح کرد: برگزاری چنین نشست‌هایی به تقویت تعامل میان دانشگاه، دستگاه‌های اجرایی و مجموعه‌های تخصصی حوزه دامپزشکی منجر خواهد شد.
انتهای پیام
