ندا شیخی در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: اولین علائم بیشتر شامل اختلال در حافظه اپیزودیک یا حافظه اخیر است، یعنی فرد در به خاطر سپردن اتفاقات و حوادث اخیر دچار مشکل می‌شود، اما اطلاعات مربوط به گذشته را به خوبی به خاطر می‌آورد. به‌طوری که مرتب سؤال‌های تکراری می‌پرسد ممکن است قرارهای خود را فراموش کند و جای وسایلی را که می‌گذارد به یاد نیاورد، همچنین گاهی در عملکرد روزانه دچار اختلال می‌شود و قضاوت و تصمیم‌گیری‌های او نسبت به قبل دچار مشکل می‌شود. گاهی نیز این موارد با تغییرات خلق‌وخو همراه هستند، اما اولین و مهم‌ترین اختلال، همان اختلال در حافظه اخیر و حافظه اپیزودیک است.
وی ادامه داد: هر فراموشی به‌خصوص در سالمندی به معنی آلزایمر نیست. به طور قطع با افزایش سن و گاهی با کاهش تمرکز به دلیل افسردگی ممکن است نسبت به قبل اختلالاتی در حافظه داشته باشیم، اما اگر فرد افت واضحی نسبت به قبل داشته باشد و این افت حافظه منجر به تأثیراتی روی زندگی روزمره شده باشد، باید از نظر معیارهای ابتلا به آلزایمر بررسی شود. با این حال، فراموش کردن یک نام یا جایی گذاشتن یک وسیله به‌صورت کوتاه‌مدت که در ادامه آن را به یاد می‌آوریم و در بیشتر مواقع مشکلی ایجاد نمی‌کند، به‌خصوص در یک روز شلوغ، به معنی آلزایمر یا فراموشی نیست.
این متخصص اختلالات حرکتی گفت: هرچه سن بالاتر می‌رود درصد بروز بیماری آلزایمر و شیوع آن بیشتر می‌شود. غیر از عامل سن بیماری‌های زمینه‌ای مانند دیابت، فشار خون بالا، چاقی، کم‌تحرکی، افسردگی و استرس، آسیب‌های مغزی که فرد در گذشته داشته و ضربه‌هایی که به سر وارد شده‌اند، می‌توانند منجر به افزایش خطر شوند، همچنین سابقه خانوادگی، به‌خصوص اگر سابقه در سنین پایین وجود داشته باشد، می‌تواند در موارد کمی مطرح‌کننده عوامل ژنتیکی باشد.
شیخی افزود: در مقابل، فاکتورهایی نیز وجود دارند که می‌توانند در پیشگیری مؤثر باشند مانند فعالیت بدنی مناسب در تمام عمر، تحصیلات و فعالیت‌های ذهنی بیشتر به طور معمول با کاهش خطر فراموشی ارتباط دارند.
اختلالات خواب با بیماری آلزایمر ارتباط دارند
وی گفت: اختلالات خواب با بیماری آلزایمر ارتباط دارند، ولی این ارتباط علت و معلولی مشخص نیست. به‌خصوص آپنه خواب (وقفه تنفسی در خواب) ممکن است با تغییرات و ابتلا به آلزایمر ارتباط داشته باشد. استرس نیز از عواملی است که باعث افزایش خطر می‌شود، بنابراین اگر کسی خواب کافی داشته باشد و اگر اختلال خواب دارد آن را بررسی کند به‌خصوص فردی که مشکل حافظه دارد بهبود خواب و نداشتن استرس می‌تواند در جلوگیری از پیشرفت بیماری نیز مؤثر باشد.
متخصص بیماری‌های مغز و اعصاب اظهار کرد: یک رژیم خاص مفید برای درمان آلزایمر یا متوقف کننده علائم قطعیت زیادی ندارد، اما به طور معمول برای کاهش خطر فراموشی، رژیم‌های مدیترانه‌ای (مصرف بیشتر غلات، میوه، سبزیجات، ماهی و گوشت کم‌چرب و مصرف کمتر چربی‌های اشباع) به دلیل وجود عوامل ضدالتهابی می‌تواند مفید باشد و در بعضی از مطالعات بررسی شده است.
فعالیت‌های مغزی با کاهش خطر فراموشی ارتباط دارند
شیخی گفت: سطح تحصیلات بالاتر و استفاده بیشتر از فعالیت‌های مغزی با کاهش خطر فراموشی ارتباط دارند. به این دلیل متخصصان، مطالعه، یادگیری مهارت جدید و فعالیت‌های فکری را به‌عنوان بخشی از زندگی سالم برای پیشگیری و جلوگیری از روند پیشرفت بیماری توصیه می‌کنند، همچنین توصیه می‌شود فرد هم مهارت جدید یاد بگیرد و هم فعالیت‌های فکری داشته باشد.
وی ادامه داد: تاثیر کتاب خواندن به‌تنهایی در جلوگیری از آلزایمر با قطعیت مشخص نیست، اما به هر حال فعالیت‌های ذهنی و یادگیری‌های جدید در کنار فعالیت‌های بدنی و به‌طورکلی سبک زندگی سالم می‌تواند در بیماری‌های نورودژنراتیو (زوال عصبی) پیشرفت بیماری را کندتر یا بروز آن را کمتر کند.
متخصص اختلالات حرکتی اضافه کرد: کم‌تحرکی یکی از عوامل قابل تغییری است که می‌تواند منجر به دمانس شود، به همین علت فعالیت‌های بدنی مناسب، به‌خصوص در میانسالی، دیده شده که با کاهش خطر آلزایمر در سالمندی ارتباط دارد. بنابراین مهم است که فرد با توجه به شرایط خاص خود، فعالیت بدنی منظم و متناسب با توانش را انتخاب کند و به‌صورت مکرر ادامه دهد، این موضوع می‌تواند در جلوگیری از بروز بیماری مفید باشد.
شیخی تصریح کرد: امروزه علاوه بر ارزیابی حافظه و عملکرد، در مطالعاتی که انجام می‌شود، از نشانگرهای زیستی یا بیومارکرها در خون و مایع نخاعی و همچنین تصویربرداری‌های PET ( تصویربرداری با پرتو) برای تشخیص اینکه آیا پروتئین‌های آمیلوئید و تاو وجود دارند و آیا فرد در ریسک آلزایمر قرار دارد، استفاده می‌شود، اما بیشتر این موارد در مطالعات استفاده می‌شوند.
وی افزود: تشخیص زودتر می‌تواند علت اختلال شناختی را مشخص کند یا اگر علت‌های قابل درمان یا علل دیگری غیر از آلزایمر وجود داشته باشند آنها را شناسایی کند. اگر خود بیماری آلزایمر باشد می‌توان در مراحل اولیه، برنامه درمانی و مراقبتی مناسب‌تری برای بیمار در نظر بگیریم.
خانواده‌ها علائم بیماری آلزایمر را بشناسند
متخصص اختلالات حرکتی اضافه کرد: مهم‌ترین توصیه من به خانواده‌ها این است که اول علائم بیماری آلزایمر را بشناسند و با بیمار همراه باشند. به خاطر برخی از علائم، بدانند که این موارد جزئی از سیر بیماری هستند و در تلاش برای اصلاح آن یا همواره سرزنش کردن بیمار نباشند، چون کمکی به روند و سیر بیماری نمی‌کند.
وی ادامه داد: توصیه دیگر این است که یک برنامه روزانه تا حد امکان منظم و قابل پیش‌بینی داشته باشند و برای ساعات تغذیه بیمار، خواب او و محل سرویس بهداشتی حتی‌الامکان یک جای منظم داشته باشند. برای بیمار در فعالیت‌های روزانه اگر می‌توانند فعالیت‌های اجتماعی و ذهنی را کمک کنند و محیط خانه را به جای امنی برای بیمار تبدیل کنند تا دچار زمین خوردن یا سایر مشکلات ایمنی نشود.
شیخی افزود: اگر در مورد مدیریت فعالیت‌های بیرونی بیمار، مدیریت مالی، مصرف داروها و رانندگی، مسئله‌ای وجود دارد، باید به همراهان تذکر داده شود که این سیر پیشرونده است و باید در مورد این مسائل فکر کنند. اگر بیمار دچار تغییرات ناگهانی در رفتار، توهم، بی‌قراری یا مشکلات رفتاری شد، باید علل عفونی، علل درد و مشکل در داروها بررسی شود و باید به پزشک مراجعه کنند و همه چیز را به آلزایمر نسبت ندهند.
وی با اشاره به اهمیت توجه خانواده به سلامت خود نیز گفت: نکته بسیار مهم این است که همراهان بیمار هم باید مراقب خودشان باشند. تقسیم مسئولیت بین اعضای خانواده و استفاده از حمایت‌های اجتماعی کمک می‌کند هم بیمار و هم همراه او بتوانند با کمترین فشار، یک زندگی راحت را در سال‌هایی که پیش رو دارند، تجربه کنند.
متخصص اختلالات حرکتی افزود: در حال حاضر چون درمان قطعی برای بیماری وجود ندارد هدف این است که بیمار بتواند یک زندگی ایمن، مستقل و باکیفیت داشته باشد. با توجه به اینکه سیر بیماری پیشرونده است، باید سیر آن را کند کنیم و زندگی ایمن، مستقل و با کیفیت مناسب را برای بیمار و همراهان فراهم کنیم.
انتهای پیام
