احسان فدایی در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: با شروع فصل پاییز برخی افراد احساس خستگی و بی‌انگیزگی، خواب‌آلودگی و کاهش انگیزه بیشتری تجربه می‌کنند، یکی از دلایل می‌تواند کاهش طول روز و کمتر شدن میزان دریافت نور خورشید باشد که بر عملکرد مغز و تنظیم مواد شیمیایی مؤثر بر خلق‌وخو تأثیر می گذارد. یکی از مهم‌ترین این تغییرات، کاهش سطح سروتونین (انتقال‌دهنده عصبی که در تنظیم احساس شادی و تعادل خلق نقش دارد) است.
مدیر مرکز مشاوره روانشناسی دانشگاه فرهنگیان قم بیان کرد: همچنین تغییر در چرخه تولید ملاتونین، هورمون مرتبط با خواب، می‌تواند باعث شود افراد در طول روز احساس خواب‌آلودگی، کاهش تمرکز و بی‌انگیزگی بیشتری داشته باشند.
این روانشناس با اشاره به اینکه سرما از دو جنبه می‌تواند بر احساسات فرد اثرگذار باشد، گفت: از نظر جسمی، بدن برای حفظ دمای داخلی انرژی بیشتری مصرف می‌کند که ممکن است باعث افزایش احساس خستگی شود. از نظر روانی نیز کاهش فعالیت‌های بیرونی و کمتر شدن ارتباطات اجتماعی، فرد را بیشتر به ماندن در محیط‌های بسته سوق می‌دهد. این کاهش تعاملات اجتماعی، در برخی افراد می‌تواند زمینه را برای افزایش نشخوار فکری، اضطراب و پناه بردن بیش از حد به تلفن همراه فراهم کند.
خستگی طبیعی پاییزی یا افسردگی فصلی؟
استاد دانشگاه فرهنگیان اظهار کرد: باید بین تغییرات معمول خلق‌وخو در فصل‌ها و اختلال افسردگی فصلی تفاوت قائل شد. اگر فرد علاوه بر بی‌حوصلگی، علائمی مانند تغییر شدید در اشتها، خواب بیش از حد همراه با بی‌حالی، فاصله گرفتن کامل از دوستان و خانواده، احساس گناه، بی‌ارزشی یا افکار وسواسی را تجربه کند، بهتر است این موضوع جدی‌تر بررسی شود.
وی با اشاره به راهکارهایی برای کاهش آثار منفی تغییرات فصلی گفت: یکی از اقدامات مؤثر، استفاده بیشتر از نور طبیعی به‌خصوص در ساعات ابتدایی روز است. نور درمانی در برخی افراد می‌تواند کمک‌کننده باشد. همچنین ورزش منظم، تنظیم برنامه غذایی و توجه به دریافت ویتامین D از جمله مواردی است که می‌تواند در بهبود شرایط مؤثر باشد.
فدایی ادامه داد: از طرف دیگر، داشتن یک برنامه روزانه منظم اهمیت زیادی دارد؛ بهتر است افراد کارهای کوچک اما قابل انجام برای خود تعریف کنند تا احساس موفقیت و رضایت حفظ شود، همچنین داشتن برنامه مشخص برای ساعات شب می‌تواند از بی‌نظمی خواب و افزایش افکار منفی جلوگیری کند.
تغییرات خلقی فصلی می‌تواند یک دوره گذرا باشد
این استاد دانشگاه اظهار کرد: مهم است که افراد بدانند تغییرات خلقی فصلی می‌تواند یک دوره گذرا باشد. تمرین‌های ذهن‌آگاهی و پذیرش شرایط، کمک می‌کند خستگی جسمی به اضطراب و نشخوار فکری تبدیل نشود.
وی با بیان اینکه ارتباط با طبیعت نیز نقش مهمی در سلامت روان دارد، افزود: قدم زدن در طبیعت، توجه به تغییرات فصل، شنیدن صدای برگ‌های خشک درختان، تجربه باران و برف و حضور آگاهانه در محیط طبیعی می‌تواند به آرامش ذهنی افراد کمک کند.
فدایی با اشاره به نقش ارتباطات اجتماعی و معنوی در این زمینه بیان کرد: حفظ ارتباط با دیگران و حضور در جمع‌های اجتماعی می‌تواند از احساس انزوا جلوگیری کند. همچنین برای بسیاری از افراد، افزایش ارتباط با خدای متعال و حضور در جمع‌های مذهبی می‌تواند باعث تقویت آرامش، امید و تاب‌آوری روانی شود.
این روانشناس در پایان تأکید کرد: شناخت تغییرات روانی مرتبط با فصل‌ها به افراد کمک می‌کند با آگاهی بیشتری با آن مواجه شوند و به جای سرزنش خود، از راهکارهای مناسب برای حفظ سلامت روان استفاده کنند.
انتهای پیام
