به گزارش ایسنا، در جریان بررسی طرح تشکیل قرارگاه مشارکتی و هماهنگی رسیدگی به چالش‌های باغات منطقه ۵ شهر تهران، اعضای شورای اسلامی شهر تهران ضمن تأکید بر اهمیت حفاظت از باغات و منابع طبیعی شهر، درباره ضرورت تشکیل ساختار جدید، جایگاه شهرداری منطقه و ستاد شهرداری تهران، نقش باغداران و معتمدان محلی و نحوه مشارکت دستگاه‌های اجرایی به بحث و تبادل نظر پرداختند.
باغات کن از سرمایه‌های ارزشمند طبیعی تهران هستند
عباسی - عضو شورای اسلامی شهر تهران - با اشاره به اهمیت باغات کن اظهار کرد: باغات کن از سرمایه‌ها، دارایی‌ها و میراث ارزشمند طبیعی شهر تهران هستند. این باغات با قدمتی حداقل ۳۰۰ ساله در برخی پهنه‌ها، یکی از ظرفیت‌های استثنایی زیستی تهران به شمار می‌روند و به‌جرأت می‌توان گفت در بسیاری از شهرهای کشور به‌جز شهرهای شمالی، چنین ظرفیتی وجود ندارد.
وی با بیان اینکه طرح پیشنهادی با هدف گردهم آوردن بازیگران مؤثر در صیانت و نگهداری از باغات تدوین شده است، افزود: در این طرح تلاش شده چارچوبی برای استقرار نهادهای مؤثر، شرح وظایف آنها و شکل‌گیری ساختاری برای حفاظت از باغات پیش‌بینی شود.
عباسی در ادامه با اشاره به مشکلات هماهنگی میان دستگاه‌های متولی گفت: سال گذشته اعتباری در حدود ۶۰ تا ۷۰ میلیارد تومان برای نگهداری باغات کن و تأمین منابع آبی آنها پیش‌بینی شده بود اما به دلیل نبود سازوکار مشخص، چگونگی هزینه‌کرد این اعتبار با ابهام مواجه شد.
وی توضیح داد: برای نمونه شهرداری منطقه ممکن است برای افزایش حجم آب قنوات باغات، لایروبی انجام دهد در حالی که تأمین آب به اقدامات آبخیزداری در بالادست وابسته است و این موضوع در حیطه مسئولیت دستگاه‌های دیگری مانند جهاد کشاورزی قرار دارد بنابراین هماهنگی میان دستگاه‌ها برای اجرای اقدامات مکمل ضروری است.
عباسی همچنین با اشاره به لزوم مشارکت باغداران و نمایندگان محلی گفت: بافت باغات کن از بافت سکونتگاهی آن جداست و باغداران در این محدوده، ساختار و نمایندگان محلی خود را دارند بنابراین باید زمینه حضور نمایندگان آنان در جلسات فراهم شود.
باید مشخص شود چرا ساختارهای موجود پاسخگوی مشکلات باغات نیستند
صادقی در مخالفت با بخشی از پیشنهادهای مطرح‌شده درباره ساختار تشکیلاتی طرح گفت: اصل توجه به باغات کن و ضرورت حفاظت از آنها قابل تقدیر است اما باید ابتدا مشخص شود چه مشکلی در ساختار فعلی وجود دارد که با وجود اداره فضای سبز در مناطق شهرداری، شورای شهر به فکر ایجاد اداره‌ای جدید افتاده است.
وی با بیان اینکه تشکیل اداره و ایجاد ساختار اجرایی جدید در حیطه اختیارات شورا نیست، افزود: شورا می‌تواند ضوابط و چارچوب‌های تشکیلاتی را تعیین کند اما اینکه شهرداری موظف به ایجاد یک اداره جدید شود، نیازمند بررسی حدود اختیارات قانونی است.
صادقی تأکید کرد: لازم است شهرداری تهران توضیح دهد چه مشکلی در عملکرد ساختارهای فعلی وجود دارد و چرا این ساختارها نمی‌توانند به مسائل باغات رسیدگی کنند. می‌توان از طریق کمیسیون‌های تخصصی شورا، موضوع را پیگیری و برای تقویت عملکرد مجموعه‌های موجود توصیه‌های لازم را مطرح کرد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به ضرورت حفاظت از باغات کن گفت: مسائل این باغات با برخی دیگر از پهنه‌های سبز تهران متفاوت است و برای حل مشکلات آن باید سازوکاری متناسب با شرایط منطقه در نظر گرفته شود.
صادقی همچنین پیشنهاد کرد عنوان طرح به‌گونه‌ای اصلاح شود که بر تشکیل کمیته‌ای ویژه برای باغات کن تمرکز داشته باشد و وظایف آن به‌صورت شفاف تعریف شود.
مسئولیت هماهنگی باید در سطح ستاد شهرداری تهران تعریف شود
امانی با تشکر از کمیسیون معماری و شهرسازی شورای شهر تهران برای ورود به موضوع حفاظت از باغات گفت: در تهران محلات متعددی از جمله کن، کوهسار، فرحزاد و ونک دارای باغات ارزشمند و درختان قدیمی هستند که به دلیل مدیریت پراکنده و برخوردهای متفاوت مناطق، وضعیت یکسانی در زمینه حفاظت و نگهداری ندارند.
وی افزود: ایجاد مجموعه‌ای برای برنامه‌ریزی، نظارت و هماهنگی در زمینه حفاظت از باغات می‌تواند مفید باشد اما شورا نمی‌تواند شهرداری را به تغییر ساختار سازمانی یا ایجاد اداره جدید ملزم کند.
امانی با تأکید بر ضرورت تعیین جایگاه مسئولیت در طرح اظهار کرد: اگر قرار است کمیته‌ای برای رسیدگی به این موضوع تشکیل شود، بهتر است مسئولیت آن بر عهده معاون ذی‌ربط شهردار تهران باشد زیرا موضوع حفاظت از باغات تنها به یک منطقه محدود نیست و در مناطق مختلف شهر وجود دارد.
وی ادامه داد: شهرداران مناطقی که باغات ارزشمند در محدوده آنها قرار دارد، باید در این کمیته عضویت داشته باشند اما مسئولیت هماهنگی و ریاست آن بهتر است در سطح ستاد شهرداری تهران تعریف شود تا مسئولیت برنامه‌ریزی و نظارت از شهرداری تهران سلب نشود.
امانی همچنین درباره حضور معتمدان محلی گفت: به‌جای دعوت کلی از معتمدان، بهتر است متناسب با محدوده مورد بررسی، رئیس هیئت امنای محله مربوطه به‌عنوان مشاور دعوت شود تا اطلاعات میدانی و شناخت محلی خود را در اختیار مجموعه قرار دهد.
تشکیل ساختار جدید نباید جایگزین حل مسائل باغداران شود
شمس‌احسان با طرح این پرسش که قرارگاه پیشنهادی قرار است کدام مشکل حل‌نشده را برطرف کند؟ گفت: اگر هدف صرفاً برگزاری جلسات بیشتر باشد، ممکن است تنها حلقه‌ای به زنجیره مکاتبات اداری اضافه شود اما اگر هدف رفع تعارض میان دستگاه‌ها، تعیین مسئولیت‌ها و حل مسائل مشخص باغداران باشد، این طرح می‌تواند مؤثر واقع شود.
وی با تأکید بر ضرورت تعیین دقیق قلمرو مأموریت‌های قرارگاه افزود: مسائل مربوط به مالکیت، ضوابط، تأمین آب، نگهداری درختان، دسترسی و ساخت‌وساز ماهیت یکسانی ندارند و نمی‌توان برای همه آنها یک راهکار واحد در نظر گرفت.
شمس‌احسان تصریح کرد: محدوده جغرافیایی و دستگاه مسئول در هر موضوع باید مشخص باشد و در مسائل فرامنطقه‌ای نیز حضور نمایندگانی که اختیار تصمیم‌گیری دارند، ضروری است، در غیر این صورت، تصمیم‌ها در مرز مسئولیت دستگاه‌ها متوقف می‌شوند.
وی ادامه داد: از اصل هماهنگی میان دستگاه‌ها حمایت می‌کنیم اما نباید تشکیلات‌سازی را جایگزین حل مسئله کنیم. این طرح زمانی ارزشمند است که مسیر قانونی پیگیری مسائل برای باغداران روشن‌تر و حفاظت از باغات از یک تکلیف پراکنده به برنامه‌ای اجرایی و قابل سنجش تبدیل شود.
حفاظت از باغات کن نیازمند همکاری همه دستگاه‌های مسئول است
مهدی چمران - رئیس شورای اسلامی شهر تهران - با تأکید بر ضرورت هماهنگی میان دستگاه‌ها برای حفاظت از باغات گفت: باغات کن برای شهر تهران اهمیت زیادی دارند و باید به هر شکل ممکن از آنها حفاظت شود.
وی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در دوره‌های مختلف شورا برای حفظ باغات کن اظهار کرد: در دوره‌های گذشته نیز تلاش‌هایی برای حفاظت از این محدوده صورت گرفته و در دوره فعلی، طرح مربوط به محله کن به تصویب رسیده و اجرای پیشنهادهای آن در حال پیگیری است.
چمران با اشاره به مشکلات تأمین منابع آبی باغات افزود: موضوع آبخیزداری در بالادست باغات باید مورد توجه قرار گیرد زیرا اگر این اقدامات انجام نشود، تأمین منابع آبی باغات با خطر مواجه خواهد شد. آبخیزداری در حیطه وظایف دستگاه‌هایی مانند وزارت جهاد کشاورزی قرار دارد و لازم است هماهنگی لازم برای اجرای آن صورت گیرد.
وی ادامه داد: اگر دستگاه مسئول به وظیفه خود عمل نکند، شهرداری نیز می‌تواند برای کمک به حفاظت از باغات در این زمینه اقدام کند و حتی در صورت نیاز، منابع مالی لازم برای آن پیش‌بینی شود.
رئیس شورای شهر تهران درباره ساختار پیشنهادی نیز گفت: می‌توان در مرحله نخست این مجموعه را به‌صورت یک کمیته در شهرداری تشکیل داد و در صورت تأیید مراجع قانونی، در آینده درباره تبدیل آن به اداره تصمیم گرفت. در حال حاضر اصراری بر تشکیل اداره جدید وجود ندارد.
چمران همچنین تأکید کرد که نمایندگان باغداران باید در جلسات حضور داشته باشند و افراد و دستگاه‌هایی که به جلسات دعوت می‌شوند، بدون حق رأی شرکت کنند تا از بروز اختلاف درباره حدود اختیارات و حق رأی جلوگیری شود.
وی با اشاره به تجربه همکاری با اهالی کن گفت: حضور اعضای شورا و شهرداری در محله، برگزاری نشست با مردم و تبادل نظر با بزرگان و معتمدان محلی در پیشبرد اقدامات مربوط به این محدوده مؤثر بوده است و باید این شیوه همکاری در موضوع باغات نیز ادامه یابد.
حدود اختیارات قرارگاه باید به‌صورت شفاف مشخص شود
آقامیری با اشاره به یکی از بندهای پیشنهادی طرح درباره تعیین تکلیف مسائل و درخواست‌های مرتبط با باغات گفت: باید مشخص شود که این بند تا چه اندازه می‌تواند در حدود اختیارات قانونی دستگاه‌های عضو قرارگاه قرار گیرد و آیا ممکن است درباره موضوعاتی که در صلاحیت شورای شهر یا شهرداری است، ابهام ایجاد کند؟
وی با طرح این پرسش که آیا درخواست‌های مربوط به ساخت‌وساز و تشخیص باغ بودن یا نبودن یک ملک نیز می‌تواند در این مجموعه بررسی شود، تأکید کرد: نباید به‌گونه‌ای عمل شود که اختیارات قانونی شورا یا شهرداری به کمیته جدید واگذار شود.
آقامیری افزود: وظیفه این مجموعه باید بر حفاظت، احیا و نگهداری باغات متمرکز باشد و لازم است بندهایی که احتمال ایجاد ابهام درباره اختیارات قانونی را دارند، پیش از تصویب اصلاح شوند.
وی همچنین با اشاره به ضرورت شفافیت در متن نهایی طرح، خواستار بررسی دقیق مفاد پیشنهادی و تفکیک اهداف کلی از بندهای اجرایی و مصوبه نهایی شد.
عنوان و دامنه فعالیت کمیته باید مشخص باشد
امانی در ادامه با اشاره به استفاده از عنوان‌های متفاوت «کمیته» و «کارگروه» در متن پیشنهادی گفت: لازم است عنوان واحدی برای این ساختار انتخاب شود تا از ابهام در وظایف و جایگاه آن جلوگیری شود.
وی همچنین با اشاره به اینکه باغات ارزشمند تنها به محدوده کن محدود نیستند، اظهار کرد: در نقاط مختلف تهران از جمله برخی محلات مناطق یک، دو و پنج، باغات و درختان ارزشمندی وجود دارد که با مشکلات متفاوتی مواجه‌اند.
امانی تأکید کرد: باید مشخص شود که آیا قرار است ساختاری واحد برای همه باغات شهر تشکیل شود یا برای هر محدوده‌ای که نیاز دارد، سازوکار جداگانه‌ای در نظر گرفته شود.
به گفته وی، شرایط باغات در مناطق مختلف یکسان نیست و این موضوع باید در طراحی ساختار پیشنهادی مورد توجه قرار گیرد.
برای هر محدوده باید متناسب با شرایط آن تصمیم‌گیری شود
صادقی در ادامه بحث با اشاره به تفاوت شرایط باغات در مناطق مختلف تهران گفت: مشکلات باغات کن با باغات فرحزاد، ونک، ازگل و سایر محدوده‌ها یکسان نیست و هر منطقه شرایط خاص خود را دارد.
وی افزود: در محدوده کن، موضوعاتی مانند تأمین آب، آبخیزداری، لایروبی قنوات و هماهنگی با دستگاه‌های خارج از شهرداری اهمیت ویژه‌ای دارند، در حالی که ممکن است در مناطق دیگر، مسائل و نیازهای متفاوتی مطرح باشد.
صادقی با تأکید بر ضرورت پرهیز از بزرگ‌شدن ساختار اداری گفت: بهتر است ابتدا وظایف این مجموعه به‌طور دقیق مشخص و سازوکاری متناسب با شرایط باغات کن طراحی شود تا شهردار منطقه بتواند با شناخت مستقیم از مسائل محلی، برای رفع مشکلات اقدام کند.
وی همچنین با اشاره به اهمیت حضور باغداران و معتمدان محلی، مشارکت آنها را در شناسایی و حل مسائل ضروری دانست.
حفاظت از درختان با ایجاد تشکیلات عریض و طویل محقق نمی‌شود
اقراریان با اشاره به موضوع حفاظت از فضای سبز تهران گفت: آنچه در این زمینه اهمیت دارد، حفاظت از درختان است و نمی‌توان صرفاً با ایجاد تشکیلات بزرگ و عریض و طویل، از باغات و درختان صیانت کرد.
وی با اشاره به قطع درختان در پارک چیتگر، سرخه‌حصار و دیگر محدوده‌های تهران اظهار کرد: درباره اتفاقات رخ‌داده در این مجموعه‌ها باید بررسی شود که چه اقداماتی صورت گرفته و مسئولیت‌ها بر عهده چه کسانی بوده است.
اقراریان با انتقاد از عملکرد مدیریت شهری در زمینه حفاظت از باغات طی سال‌های گذشته گفت: باید بررسی شود که در پنج سال گذشته چه اقداماتی برای صیانت از چیتگر، کن، سرخه‌حصار و دیگر پهنه‌های سبز انجام شده است.
وی تأکید کرد: حفاظت از درختان بیش از هر چیز به عزم و اراده مدیرانی بستگی دارد که مسئولیت اداره شهر را بر عهده دارند و لازم است کمیسیون حقوقی و نظارت شورا نیز موضوع عملکرد مدیریت شهری در این حوزه را بررسی کند.
طرح‌های مرتبط با حفظ باغات باید به نتیجه برسند
آقامیری در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به پیگیری‌های گذشته برای حفظ باغات تهران گفت: طی سال‌های گذشته موضوعات مرتبط با شناسایی و حفظ باغات در شورا مطرح شده، اما برخی پیشنهادها با وجود پیگیری‌ها به صحن شورا نرسیده‌اند.
وی با اشاره به پرونده‌های مربوط به باغات و املاک دارای درخت افزود: باید راهکارهایی در نظر گرفته شود تا مالکان نیز انگیزه لازم برای حفظ و احیای باغات داشته باشند و بتوان از ظرفیت مشارکت مردم برای توسعه فضای سبز استفاده کرد.
آقامیری تأکید کرد: لازم است متن طرح فعلی نیز به‌گونه‌ای شفاف شود که از ایجاد ابهام درباره تشخیص باغ بودن املاک و حدود اختیارات کمیته جلوگیری کند و حفاظت از باغات تهران با راهکارهای مشخص دنبال شود.
منابع طبیعی باید درباره وضعیت بوستان‌های چیتگر و سرخه‌حصار پاسخگو باشد
مهدی بابایی در خصوص وضعیت بوستان چیتگر و سرخه حصار گفت: واقعاً آیا می‌دانیم که شهرداری برای وضعیت پارک‌های چیتگر و سرخه‌حصار به قوه قضائیه متوسل شد و از قوه خواست که به سازمان منابع طبیعی ورود کند و این مجموعه را پای کار بیاورد؟
وی ادامه داد: در نهایت نیز نتوانستیم به نتیجه برسیم، یعنی در نهایت قوه قضائیه وارد عمل شد و دوستان را ملزم کرد.
بابایی اضافه کرد: آن هم نه یک بار، بلکه چندین بار؛ دوستان از اینکه مبادا حکم جلب آنها صادر شود، وارد عمل شدند و موضوع را تعیین تکلیف کردند.
وی همچنین تاکید کرد: این اهمال متوجه منابع طبیعی است و این مجموعه واقعاً باید در این زمینه پاسخگو باشد.
در پایان مقرر شد ادامه بررسی این طرح به جلسه بعدی شورای شهر تهران موکول شود.
انتهای پیام
