روز جهانی استاندارد هر ساله در ۱۴ اکتبر برگزار می‌شود و فرصتی برای یادآوری نقش استانداردهای بین‌المللی در تسهیل همکاری میان کشورها، ارتقای کیفیت محصولات و خدمات و پاسخ‌گویی به چالش‌های جهانی است. این استانداردها با ایجاد معیارهای مشترک، به افزایش ایمنی، سازگاری فناوری‌ها و بهبود عملکرد صنایع کمک می‌کنند.
در سال ۲۰۲۶، توجه به نقش استانداردها در دستیابی به انرژی پاک و مقرون‌به‌صرفه و توسعه پایدار از محورهای مرتبط با این مناسبت است. استانداردهای بین‌المللی می‌توانند با تعیین الزامات و معیارهای فنی مشترک، به توسعه و استفاده ایمن‌تر و کارآمدتر از فناوری‌های انرژی پاک کمک کنند و زمینه همکاری بیشتر کشورها و صنایع را فراهم آورند.
موضوع جهانی این مناسبت در سال ۲۰۲۶، هدف هفتم توسعه پایدار سازمان ملل متحد، انرژی پاک و مقرون‌به‌صرفه است که بر اهمیت دسترسی همگان به انرژی قابل اعتماد، پایدار و مدرن تاکید دارد.
استانداردها اهداف کلی توسعه پایدار را به الزامات قابل اندازه‌گیری و راهکارهای عملی در زمینه ایمنی، کیفیت، بهره‌وری، عملکرد و سازگاری تبدیل می‌کنند. در بخش انرژی، استانداردها از تولید لوازم کم‌مصرف، توسعه فناوری‌های انرژی تجدیدپذیر، بهبود سامانه‌های برق، مدیریت انرژی و ادغام ایمن فناوری‌های جدید پشتیبانی می‌کنند.
با حرکت کشورها به‌سوی اقتصادی پایدارتر، استانداردهای مناسب برای بهره‌وری انرژی، انرژی‌های تجدیدپذیر، استفاده کارآمد از منابع و تولید پاک اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند. این استانداردها با تعیین الزامات فنی مناسب، به ایمنی، قابلیت اطمینان و اثربخشی راهکارهای جدید کمک می‌کنند.
تدوین استانداردها به همکاری بخش‌های مختلف، ازجمله صنعت، دانشگاه‌ها، دولت، نهادهای نظارتی، مراکز پژوهشی، آزمایشگاه‌ها و گروه‌های مصرف‌کنندگان نیاز دارد. دانش و تجربه مشترک این گروه‌ها کمک می‌کند استانداردها با تغییر فناوری‌ها، بازارها و نیازهای جامعه هماهنگ بمانند.
استانداردهای بین‌المللی راهکارهایی مشترک در اختیار کشورها و سازمان‌ها قرار می‌دهند و استانداردهای ملی نیز به تطبیق این اصول با نیازهای محلی کمک می‌کنند. از این طریق، استانداردها می‌توانند اهداف جهانی را به تصمیم‌ها و اقدامات عملی پیوند دهند و به ایجاد جهانی ایمن‌تر، کارآمدتر و پایدارتر کمک کنند.
استانداردها چگونه اعتماد به باتری‌ها و دیگر فناوری‌های پشتیبان گذار انرژی را ایجاد می‌کنند؟
استانداردها، الزامات مستندی برای محصولات هستند که برخی از آنها داوطلبانه محسوب می‌شوند و برخی دیگر، هنگامی که در مقررات به کار گرفته می‌شوند، الزام‌آور خواهند بود. اگرچه مصرف‌کنندگان آنها را نمی‌بینند، استانداردها مشخص می‌کنند که محصولات چگونه طراحی، تولید، آزمایش یا برچسب‌گذاری شوند.
در مورد باتری‌های لیتیوم‌یونی، استانداردها طیف گسترده‌ای از الزامات را پوشش می‌دهند. استانداردهای ایمنی، محدودیت‌هایی را برای رفتار باتری در شرایط دشوار تعیین می‌کنند. برای مثال، مشخص می‌کنند که آیا باتری می‌تواند در برابر دماهای بسیار بالا یا پایین، ضربه‌های فیزیکی یا نقص‌های الکتریکی مقاومت کند، بدون آنکه آتش بگیرد یا خیر.
استانداردهای عملکرد نیز مشخص می‌کنند که یک باتری باید چه قابلیت‌هایی از جمله چگالی انرژی، سرعت شارژ یا دوام در صدها چرخه شارژ داشته باشد. هنگامی که باتری‌ها یا دیگر فناوری‌های اقلیمی این الزامات را برآورده می‌کنند، شرکت‌ها می‌توانند محصولات خود را در بازارهای فرامرزی مبادله و مصرف‌کنندگان نیز با اطمینان خاطر آنها را خریداری کنند.
استانداردها می‌توانند تجارت باتری‌ها و دیگر فناوری‌های اقلیمی را پایدارتر کنند؟
استانداردها علاوه بر تضمین ایمنی و عملکرد باتری‌ها، می‌توانند با هدایت شیوه تولید، طراحی و مدیریت باتری‌های لیتیوم‌یونی در سراسر چرخه عمر آنها، به دولت‌ها در بهبود پایداری این باتری‌ها کمک کنند. برای مثال، استانداردهای برچسب‌گذاری ممکن است تولیدکنندگان را ملزم کنند ترکیبات باتری، ردپای کربن آن و نحوه مدیریت باتری در پایان عمر مفیدش را اعلام کنند.
الزامات طراحی می‌توانند به تضمین دوام باتری‌ها و سهولت جداسازی قطعات آنها کمک کنند و در نتیجه، تعمیر، استفاده مجدد و بازیافت باتری‌ها را آسان‌تر سازند. بدون چنین استانداردهایی، دستاوردهای زیست‌محیطی مورد انتظار از گذار به انرژی پاک ممکن است به‌راحتی از بین برود. باتری که به‌سرعت فرسوده می‌شود، باید زودتر جایگزین شود، در نتیجه، پسماند بیشتری تولید می‌شود و برای ساخت باتری‌های جدید، استخراج مواد خام بیشتری مانند لیتیوم، کبالت و نیکل ضرورت می‌یابد که پیامدهای زیست‌محیطی قابل‌توجهی دارد.
با این حال، گذار انرژی به باتری‌ها محدود نمی‌شود. استانداردها برای پیگیری بسیاری از اهداف زیست‌محیطی دیگر در بخش‌های مختلف نیز به کار گرفته می‌شوند. اعضای سازمان تجارت جهانی (WTO) بین سال‌های ۲۰۰۹ تا ۲۰۲۴ بیش از ۱۰ هزار اطلاعیه مرتبط با محیط زیست به این سازمان ارائه کردند که حدود دوسوم آنها به استانداردها مربوط بود. این استانداردهای اعلام‌شده، محصولات متنوعی را پوشش می‌دادند و اهداف زیست‌محیطی گوناگونی را دنبال می‌کردند. برای مثال، اعضای سازمان تجارت جهانی استانداردهای حداقل عملکرد انرژی برای لوازم خانگی و استانداردهای انتشار آلاینده‌ها برای خودروها را اعلام کردند.
استانداردها بسیار مفیدند اما آیا جنبه منفی هم دارند؟
تولیدکننده باتری که محصولات خود را به چندین بازار صادر می‌کند، ممکن است در هر بازار با مجموعه متفاوتی از استانداردها روبه‌رو شود. این استانداردها می‌توانند شامل آزمایش‌های ایمنی متفاوت، معیارهای عملکرد گوناگون یا الزامات بازیافت مختلف باشند.
اگر کشورهای واردکننده نتایج آزمایش‌هایی کشور تولیدکننده را نپذیرند، ممکن است لازم باشد باتری‌ها پس از ورود دوباره آزمایش شوند که هزینه و تاخیر را افزایش می‌دهد، بی‌آنکه لزوما مزیتی از نظر ایمنی داشته باشد. این الزامات متفاوت می‌توانند برای صادرکنندگان ابهام ایجاد کنند و گسترش جهانی فناوری‌های پاک را آهسته سازند.
وب‌سایت سازمان تجارت جهانی گزارش کرد استانداردها زمانی بیشترین کارایی را دارند که هماهنگ باشند، در کشورهای مختلف به رسمیت شناخته شوند و اقتصادهای گوناگون نتایج و الزامات یکدیگر را متقابلا بپذیرند. در غیر این صورت، مشکلات افزایش می‌یابند و پیامدهای منفی پدیدار می‌شوند.
انتهای پیام
