سردار سید محمد باقرزاده، رئیس کمیته جستجوی مفقودین ستاد کل نیروهای مسلح در اختتامیه کنفرانس بین المللی فقه و حقوق حکمرانی جنگ که امروز ۲۳ مهر در مجتمع عالی تربیت مجتهد محمدیه برگزار شد، اظهار کرد: انقلاب اسلامی از خرداد سال ۱۳۴۲ و با آغاز نهضت امام خمینی(ره) شکل گرفت و فرهنگ عاشورا و اندیشه حسینی، از پشتوانه‌های مهم این جریان به شمار می‌رود. در مواجهه با جنگ نیز باید حقیقت اندیشه‌ها و ادعاها مشخص شود و روشن باشد چه کسانی مدعی اسلام و دفاع از کیان پیامبر اکرم(ص) و ائمه(ع) هستند.
جهاد باید بر مبانی علمی و دینی استوار باشد
باقرزاده با تأکید بر ضرورت پشتوانه علمی و فقهی برای تصمیم‌گیری‌های مرتبط با جنگ تصریح کرد: نظام حکمرانی باید به‌گونه‌ای حرکت کند که تصمیم‌ها و احکام مرتبط با جنگ، از پشتوانه نظریات علمی و فقهی برخوردار باشند؛ زیرا رزمندگان در میدان عمل به این پشتوانه نیاز دارند و جهاد نیز باید بر مبانی علمی و دینی استوار باشد.
وی با قدردانی از تلاش‌های انجام‌شده در این حوزه گفت: تلاش‌هایی که در بنیاد حیات طیبه برای سامان‌دهی و تقویت این مباحث صورت گرفته، شایسته تقدیر است. آنچه در این کارزار علمی می‌توان به میدان آورد، باید مورد توجه قرار گیرد. البته این اقدامات را می‌توان گام نخست دانست و لازم است در آینده، با برنامه‌ریزی و سامان‌دهی بیشتر، کارهای گسترده‌تری دنبال شود.
باقرزاده با بیان اینکه در برابر یکدیگر، جریان حق و جریان باطل قرار دارند، اظهار کرد: در این میان، حمایت از حق و مقابله با باطل اهمیت اساسی دارد. بسیاری از آزارها و فشارهایی که بر مؤمنان و رهروان راه خدا وارد می‌شود، از همین تقابل سرچشمه می‌گیرد.
جهاد باید با توجه به شرایط و مبانی عقلی و شرعی بررسی شود
وی با اشاره جایگاه جهاد در منظومه فقه اسلامی ادامه داد: در مواجهه با آزار و رفتارهای خصمانه، راهکارها می‌توانند از مراحل خفیف‌تر، مانند روی‌گردانی، اعراض و قطع مراوده، آغاز شوند و در صورت لزوم به مراحل جدی‌تر برسند. جهاد آخرین راهکار در این مسیر است و باید جایگاه آن را در چارچوب مبانی دینی و شرایط مربوط به آن بررسی کرد.
باقرزاده افزود: امام راحل(ره) جهاد را در مسیر تکاملی بشر و برای رساندن پیام توحید، گسترش عبودیت خداوند و حفظ نظام اسلامی مورد توجه قرار دادند. حاکمیت حق و عدالت، مقابله با ظلم و جنایت، گسترش امنیت و فراهم‌کردن زمینه آزادی و کرامت انسانی، از اهدافی است که در این چارچوب دنبال می‌شود.
وی با اشاره به ضرورت جلوگیری از گسترش ظلم بیان کرد: مقابله با ظلم را می‌توان به جلوگیری از گسترش آتش تشبیه کرد؛ اگر هنگام آتش‌گرفتن خانه برای مهار آن اقدام نشود، آتش به خانه‌های دیگر نیز سرایت می‌کند. بنابراین، جلوگیری از ادامه ظلم و تجاوز، در راستای پیشگیری از گسترش آسیب‌ها اهمیت دارد.
باقرزاده با تأکید بر ضرورت تبیین صحیح مفهوم جهاد افزود: اگر این گفتمان و اندیشه به‌درستی برای جامعه بشری تبیین شود، جایگاه جهاد و اهداف آن روشن‌تر خواهد شد. بر این اساس، هرگونه اقدام مرتبط با جهاد باید در جایگاه خود و بر مبنای ملاحظات عقلی و شرعی ارزیابی شود.
وی آمادگی نظامی را یکی از مقدمات جهاد دانست و اظهار کرد: آمادگی نظامی و برخورداری از توان دفاعی، در چارچوب مقدمات جهاد قابل بررسی است. اصل بازدارندگی نیز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ زیرا بازدارندگی می‌تواند با هشدار به دشمن و ایجاد آگاهی از پیامدهای تجاوز، از وقوع درگیری جلوگیری کند. عملیات روانی نیز در برخی شرایط می‌تواند در خدمت پیشگیری و بازدارندگی قرار گیرد.
باقرزاده با اشاره به ضرورت ارزیابی شرایط پایان درگیری گفت: مسئله مهم این است که در چه شرایطی می‌توان اطمینان یافت که تهدید دشمن برطرف شده است. تا زمانی که اراده دشمن برای جنگ و تجاوز وجود دارد، نمی‌توان صرفاً با انجام یک مرحله دفاعی، پایان تهدید را قطعی دانست. تجربه عملیات‌های مختلف نشان داده است که باید به‌گونه‌ای عمل کرد که دشمن امکان و انگیزه تکرار تجاوز را از دست بدهد.
وی با تأکید بر نقش احکام دینی در تقویت بازدارندگی نظامی تصریح کرد: نظام حکمرانی جمهوری اسلامی که برآمده از ایثار و خون‌فشانی ملت ایران است، برای مواجهه با تهدیدها به احکامی نیاز دارد که بتوانند بازدارندگی عینی در برابر دشمن ایجاد کنند. از این منظر، تبیین و تدوین مبانی فقهی و علمی دفاع، بخشی از تلاش برای حمایت از اندیشه حق و تحقق حاکمیت آن است.
باقرزاده با اشاره به تجربه دوران انقلاب اسلامی گفت: در سال‌های منتهی به پیروزی انقلاب اسلامی، فشارهای زیادی از سوی رژیم حاکم و دشمنان وجود داشت و مسئله صدور فرمان جهاد نیز مطرح می‌شد. این موضوع نشان می‌دهد که جهاد جایگاهی مهم و حساس دارد و طرح آن باید با توجه به شرایط و مبانی مربوط انجام شود.
وی با اشاره به تجربه مقابله با داعش در عراق افزود: زمانی که داعش در عراق ظهور کرد، مرجعیت دینی با صدور فتوا نقش مهمی در بسیج نیروها و مقابله با این جریان ایفا کرد. مرور چنین تجربه‌هایی در حافظه تاریخی و ارزشی نظام و مردم می‌تواند به شناسایی نقاط قوت و بهره‌گیری از آن‌ها در شرایط کنونی کمک کند.
جایگاه معنوی و بین‌المللی بیت امام شهید
باقرزاده در ادامه، حمله به بیت امام شهید را فراتر از حمله به یک مکان عادی دانست و اظهار کرد: این مکان صرفاً یک مرکز اداری یا سیاسی نبود، بلکه محل حضور مؤمنان، قاریان برجسته قرآن، علمای اسلام و فعالان دینی و نیز مرکزی معنوی برای نشر معارف اسلامی و فرهنگ حسینی به شمار می‌رفت. از این رو، جایگاه آن را نمی‌توان تنها با کارکرد ظاهری یا اداری آن سنجید.
وی با اشاره به اهمیت نمادین این مکان بیان کرد: برای درک اهمیت چنین مکانی، می‌توان جایگاه آن را با مراکز معنوی و مذهبی مهم در ادیان دیگر مقایسه کرد. اگر یک مرکز مهم دینی در جهان مسیحیت هدف حمله قرار می‌گرفت، واکنش پیروان آن دین چه ابعادی پیدا می‌کرد؟ این مقایسه نشان می‌دهد که حمله به چنین مکانی، فراتر از آسیب‌زدن به یک ساختمان است.
باقرزاده با اشاره به حضور شخصیت‌ها و هیئت‌های بین‌المللی در این مکان گفت: این محل بارها میزبان چهره‌ها و گروه‌هایی از کشورهای مختلف بوده و به مرکزی برای ترویج قرآن، وحدت جهان اسلام و گردهمایی اقوام و ملت‌های گوناگون تبدیل شده بود. افزون بر مسلمانان، آزاداندیشان و آزادگان جهان نیز در این فضا حضور پیدا می‌کردند.
وی در پایان با تأکید بر ظرفیت‌های اسلام برای عبور از بحران‌ها اظهار کرد: اسلام در مواجهه با چالش‌های اقتصادی، سیاسی، نظامی و اجتماعی با بن‌بست ذاتی روبه‌رو نیست و حضور مردم در صحنه، نشانه‌ای از توانمندی و ظرفیت جامعه اسلامی است. در روزهای نخست پس از شهادت رهبر انقلاب و پیش از انتخاب رهبر جدید نیز مردم با اتکا به باورهای دینی خود نقش مهمی در حفظ کشور و نظام اسلامی ایفا کردند. همان‌گونه که آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای نیز بر این ظرفیت مردمی تأکید کرده‌اند، پایبندی مردم به دین و حضور آنان در صحنه، از عوامل مهم حفظ انسجام و ثبات کشور است.
انتهای پیام
