حجت‌الاسلام مهدی ایمانی مقدم در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به اینکه در نگاه اسلام، علم ذاتاً مقدس است، اظهار کرد: علم، کشف هستی است و هستی در معنای مطلق خود، همان خدای متعال است. خدا هستی مطلق یا واجب‌الوجود است و علم، شناخت خود هستی یا شناخت آیت‌ها و نشانه‌های هستی است. اگر این شناخت در علوم دانشگاهی باشد، شناخت افعال خدا و اگر در علوم حوزوی باشد، شناخت گفتار خدا خواهد بود.
وی افزود: بنابراین در نگاه اسلام، دانش زمانی قداست دارد که به خدا و از خدا منتهی شود؛ یعنی دارای مبدأ و معاد باشد و تفاوتی ندارد که در حوزه باشد یا در دانشگاه. علم ذاتاً مقدس است و با این نگاه، همه لوازم علم‌آموزی نیز باید در راستای رسیدن به خدا باشد. این قداست به لوازم علم، از جمله مکان علم‌آموزی، زمان علم‌آموزی، چگونگی علم‌آموزی و ابزار علم‌آموزی سرایت می‌کند و همه این‌ها باید نگاه توحیدی و رنگ توحیدی داشته باشند.
رئیس نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاه‌های خراسان رضوی با تاکید بر اینکه در مقابل این نگاه، نگاه سکولار به علم قرار دارد، تصریح کرد: علم سکولار، عالم را نه به عنوان مخلوق خدا، بلکه به عنوان پدیده‌ای منقطع از مبدأ و معاد ملاحظه می‌کند. در این نگاه، علم ابزاری برای سودآوری دنیوی و مادی است و لذا هیچ‌گونه ارزش‌های معنوی، الهی و اخلاقی در علم معنا ندارد و این نگاه به لوازم علمی نیز تسری پیدا می‌کند. بنابراین اگر بخواهیم بحث امر به معروف را در دانشگاه به صورت مبنایی حل و تبیین کنیم، نخست باید به صورت عالمانه مسئله علم دینی، اثبات علم دینی و ابطال علم سکولار مورد نظر باشد.
ایمانی‌مقدم خاطرنشان کرد: در نگاه توحیدی به علم، حوزه اختیار انسان‌ها در چارچوب اراده، اختیار و حکم خدا قرار دارد و مسئله عفاف و حجاب به عنوان حکم خدا مورد توجه قرار می‌گیرد. اما نگاه دیگری نیز وجود دارد که نگاه روشی است و با نگاه به روش‌های ارتقای علم‌آموزی در دانشگاه سروکار دارد. تقریباً مسئله پوشش در دانشگاه‌ها و دوری از نماد لودگی و بی‌توجهی به مظاهر اخلاقی پوشش، در دانشگاه‌های دنیا در همه دانشگاه‌ها حل شده است. تمام دانشگاه‌ها با قاطعیت تمام و به روش‌های مختلف، مانع هرگونه ورود نمادهای لودگی اخلاقی و به‌هم‌پاشیدگی ذهنی در دانشگاه می‌شوند.
باید از ورود مظاهر لودگی به دانشگاه‌ها جلوگیری شود
وی با بیان اینکه برای نمونه برخی دانشگاه‌ها با استفاده از دوربین‌های مداربسته به مدیریت رفتار دانشگاهیان می‌پردازند و افراد خاطی را با جریمه مجازات می‌کنند، عنوان کرد: برخی دانشگاه‌ها از ظرفیت استادان استفاده می‌کنند؛ مثلاً در هر خوابگاهی استادی با خانواده خود مستقر است و منش و نظارت استاد، عامل بازدارنده رفتارهای هنجارشکنانه است. غرض اینکه در دانشگاه‌های ما نیز اگر بخواهیم به آن ارتقای علمی برسیم، لازم است حسب فرهنگ کشور خودمان از ورود مظاهر لودگی جلوگیری کنیم.
رئیس نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاه‌های خراسان رضوی ادامه داد: باید همان تعبیر قرآنی معروف را مطالبه کنیم؛ یعنی آنچه عرف بالخیر و الحق و شایسته محیط‌های علمی است را با جدیت بخواهیم و مانع مظاهر بی‌اخلاقی و کاهش بهره‌وری علم و علم‌آموزی در دانشگاه شویم.با این دو مبنا، مسئله امر به معروف و نهی از منکر به عنوان یک ضرورت عقلی در دانشگاه قابل تبیین و پیگیری است.باید توجه داشت که در جامعه ما به واسطه اینکه در یک جنگ پنجاه‌ساله با استکبار جهانی هستیم و استکبار جهانی نیز دریافته که ماهیت اسلامی، هویت نظام ماست و آسیب زدن به آن هویت اسلامی می‌تواند به اهداف او در آسیب زدن به نظام جمهوری اسلامی کمک کند.
ایمانی‌مقدم با اشاره به اینکه دشمن به روش‌های مختلف و با هزاران شبکه و کانال در فضای مجازی و ماهواره‌ای و همچنین با تربیت و تقویت جریان غرب‌گرا و غرب‌زده سعی کرده است مسئله هنجارهای اخلاقی را در کشور ما متلاطم کند و به صورت گسل‌های اجتماعی درآورد، عنوان کرد: در کشورهای دیگر این مسئله وجود ندارد. بنده حسب تجربه‌ای که در سفرهای مختلف تبلیغی به کشورهای مختلف داشته‌ام، شاهد بوده‌ام که مثلاً گاه پس از یک سال وضعیت فرهنگی بسیار ثابت بود و خود مردم و نخبگان نیز بر این تثبیت وضعیت فرهنگی تأکید داشتند.
وی اظهار کرد: اما در کشور ما به واسطه همین تلاطم‌ها، فشارها، تحریم‌ها و شبیخون‌های فرهنگی مسئله تا حدودی از حالت منطقی خود خارج شده و به صورت احساسی پیگیری می‌شود.مسئله جنسیت مربوط به زندگی شخصی افراد است. این یک نکته بسیار مهم است که مسئله جنسیت مربوط به حوزه زندگی شخصی افراد است و در حوزه زندگی، تعاملات و کنش و واکنش‌های اجتماعی، مسئله انسانیت باید محور قرار بگیرد. انسان در محیط شخصی خود و به اقتضای زندگی فردی و نقش‌هایی که دارد، پوشش‌هایش نیز متفاوت می‌شود.
در فضای اجتماعی انسانیت مقدم بر جنسیت است
رئیس نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاه‌های خراسان رضوی با بیان اینکه وقتی فردی وارد فضای اجتماعی شد، انسانیت او اولویت پیدا می‌کند، عنوان کرد: هر چیزی که جنسیت را بر انسانیت غلبه دهد، مانع یک زندگی اجتماعی سالم است.لذا منطق اسلام، منطقی بسیار روشن و مبرهن است. قرآن نیز در فلسفه حجاب همین را ذکر می‌کند.
ایمانی‌مقدم ادامه داد: با همین منطق استادان نگهبانان عالم فضای مقدس دانش و دانشگاه هستند و این مسئله باید همواره در فضای گفتگو مطرح باشد. استادان باید با جدیت مسئله صیانت از دانشگاه را پاسداری کنند. البته فضای گفتگو، اقناع و تبیین این مباحث یک بحث است، ولی نباید گفتگو به گونه‌ای باشد که در پس آزادی افراطی قرار بگیرد؛ یعنی این مسئله، مسئله‌ای عقلی، اجماعی و قانونی است و اداره دانشگاه باید پیش از هر چیزی بر رعایت قانون و رعایت شأن دانشگاه تأکید داشته باشد. خود این تشتت در مدیریت‌های دانشگاه و اعمال سلیقه‌های شخصی، یکی از عوامل عدم اجرای درست این مقررات و این اصل عقلی و شرعی است.
وی با تاکید بر اینکه وظیفه اصلی نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاها ترغیب و تشویق سازوکارهای قانونی موجود در دانشگاه برای انجام وظیفه قانونی خودشان است، تصریح کرد: ما در دانشگاه ظرفیت‌های فراوانی داریم؛ مثلاً ظرفیت گروه‌های معارف و استادان معارف که وظیفه تبیین این مسائل را در کلاس‌های درس دارند. ظرفیت کمیته عفاف و حجاب دانشگاه که تعداد زیادی از مؤمنان، استادان مؤمن و متعهد در آن عضو هستند و وظیفه سیاست‌گذاری در حوزه امر به معروف و نهی از منکر را دارند. شورای فرهنگی که برنامه‌های متنوع فرهنگی را برنامه‌ریزی می‌کند. مبلغینی که در خوابگاه‌ها وظیفه تبلیغ دارند.
رئیس نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاه‌های خراسان رضوی گفت: نهاد نمایندگی می‌کوشد این ظرفیت‌های موجود را به سمت حل مسئله، پیدا کردن مسئله و حل مسئله سمت‌وسو دهد و ایجاد انگیزه کند. یک مغلطه صورت می‌گیرد و گفته می‌شود که دانشگاه از جامعه جدا نیست و در نتیجه توجیه می‌کنند که اگر ما آسیب‌هایی در حوزه حجاب در جامعه داریم، ورودش به دانشگاه هم طبیعی و بی‌اشکال است. این یک مغلطه است چون بنابر حدیث العلم سلطان قرار است دانشگاه راهبر باشد نه پیرو. بناست دانشگاه درست و غلط را تشخیص دهد و به جامعه تبیین کند، نه اینکه منفعلانه آسیب‌های موجود در جامعه را در درون خودش وارد کند.
امر به معروف هم عقلانی و هم عقلایی است
ایمانی‌مقدم تاکید کرد: مسئله امر به معروف، یک اصل عقلی و عقلایی است؛ یعنی هم ادله عقلی فراوان بر آن وجود دارد و هم سیره عقلا در دنیا بر همین است. باید فارغ از سلیقه‌های شخصی و گاهی اوقات جناحی برای کسب رأی و برای اهداف دیگر، فرهنگ و مؤلفه‌های تمدنی مکتب اسلام را زیر سوال نبریم و مخدوش نکنیم و به این مسئله باید بسیار منطقی و عقلایی نگاه کرد. ما باید بپذیریم که در مدینه فاضله نیستیم و شاید یک درصد بسیار اندک از دانشجویان افرادی هستند که به صورت شرایط و محیطی شأن دانشجو بودن و زندگی دانشجویی را ندارند و رعایت نمی‌کنند. دانشگاه برای آن یک درصد باید برنامه داشته باشد.
وی با اشاره به اینکه امکان پذیر نیست که دانشگاه به بهانه آزادی و فرهیختگی نهاد دانشگاه برای این جمعیت اندکی که دچار آسیب‌های فراوان هستند و سعی می‌کنند آسیب‌ها را وارد دانشگاه کنند، برنامه نداشته باشد، عنوان کرد: حتماً باید در گام اول نگاه اقناع و در گام دوم برخورد قاطع را داشته باشد؛ وگرنه این آسیب‌ها کم‌کم عادی می‌شود و هنجارشکنی و قبح‌زدایی می‌شود. شیوه‌ای در بعضی از دانشگاه‌ها اجرا می‌شود و شده و در دانشگاه‌های دنیا هم عمل می‌شود، ولی متأسفانه به خاطر لج‌بازی‌های جاهلانه و کودکانه در بعضی از دانشگاه‌ها انجام نمی‌شود و آن شیوه، ارسال پیامک است.
رئیس نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاه‌های خراسان رضوی افزود: ارسال پیامک برای افرادی که پوشش مناسب فضای دانشگاه را رعایت نمی‌کنند، در چند مرحله انجام می‌شود. در مرحله اول باید حالت تبشیری داشته باشد، بدون اینکه استرس روانی یا بار حقوقی را متوجه فرد کند و فقط او را به الزامات حضور دانشگاهی متوجه کند. در پیامک دوم، مصداقی‌تر اشتباه او را تبیین کند. پیامک سوم همین‌طور و در بار چهارم، یکی از استادان دانشکده وارد می‌شود و این موجب می‌شود تعداد این افراد بسیار کاهش پیدا می‌کند و شاید به تعداد انگشتان دست در هر دانشکده باشند که استاد با او صحبت کند و او را متوجه رفتار اشتباهش در فضای علمی کند.
ایمانی‌مقدم گفت: در نهایت، تعداد بسیار اندکی برای برخورد قاطع به کمیته انضباطی معرفی شوند. این برخورد هم آزمایش شده است، هم منطقی است و هم مبتنی بر اصول قرآنی امر به معروف و نهی از منکر است. حتی وزیر علوم نیز این را در جلساتی تأکید کرده‌اند، اما برخی لج‌بازی‌های شخصی مانع اجرای آن است. به نظر می‌رسد که باید این مباحث تا حدودی از حالت سلیقه‌ای خارج و به صورت قانونی توسط مراجع خاص خودش مطالبه شود تا بتوانیم فضای علمی و اخلاقی را در دانشگاه حاکم کنیم.
انتهای پیام
