وحید حسینی ایرانی در گفت‌وگو با ایسنا در پاسخ به پرسشی درباره فاصله میان آموزش داستان‌نویسی و تولید اثر حرفه‌ای، مهم‌ترین موانع این مسیر و چالش‌های انتشار کتاب اظهار کرد: برای پاسخ دادن به این پرسش نمی‌توان به یک عامل کلی بسنده کرد. نخستین مسئله‌ای که باید به آن توجه کرد این است که اساسا آنچه به نام کارگاه داستان در ایران برگزار می‌شود در بیشتر مواقع سطح نازلی دارد؛ یعنی هر کسی که مدتی در جلسات داستان‌خوانی شرکت کرده، از سر نیاز مالی یا علاقه به رزومه‌سازی می‌آید برای خودش کلاس و کارگاه برپا می‌کند.
وی افزود: بدیهی است که پشتوانه علمی لازم در این موارد وجود ندارد و چیز دندان‌گیری هم از این برنامه‌ها عاید هنرجوی بی‌تجربه نخواهد شد. اوضاع طوری است که می‌شود کنایه زد که تعداد مدرسان داستان از هنرجوها بیشتر شده.
وی با اشاره به ماهیت داستان‌نویسی و ضرورت پشتکار در این مسیر افزود: مسئله دوم به ماهیت داستان‌نویسی برمی‌گردد. اساسا اگر نوشتن داستان را هنر بدانیم که از دید من این‌گونه است بدون پشتکار لازم و زحمت فراوان نتیجه نمی‌دهد. داستان‌نویس چه کسی که کلاس رفته و چه آن که خودآموخته است، باید زیاد بنویسد و بیش از آن بخواند و تجربه‌های زندگی‌اش را غنی کند. یعنی هم روزانه زمانی را به نوشتن اختصاص دهد و هم بیشتر از آن، در زمینه داستان و رمان و علوم انسانی مثل روان‌شناسی و جامعه‌شناسی و تاریخ و... مطالعه کند و هم به دل اجتماع برود و با اقشار مختلف جامعه در ارتباط باشد، سفر برود و با شغل‌های مختلف آشنا شود و کارهایی از این دست انجام دهد. آن‌وقت اگر شرایط بعدی که خواهم گفت مطلوب باشد شاید او بتواند به‌عنوان داستان‌نویسی قابل آثارش را منتشر کند.
این داستان‌نویس با اشاره به وضعیت بازار نشر و دشواری انتشار آثار نویسندگان ایرانی اظهار کرد: مسئله دیگر بازار نشر است که در یکی دو دهه اخیر مدام بد و بدتر شده تا آنجا که شمارگان هزارتایی به صدتا رسیده و گاه ناشر همان را هم چاپ نمی‌کند؛ یعنی در شناسنامه کتاب می‌نویسد شمارگان صدتاست ولی چند نسخه به صورت دیجیتال چاپ می‌کند و اگر بازار طلبید باقی‌اش را هم چاپ خواهد کرد.
وی ادامه داد: امروز شما اگر وارد کتاب‌فروشی شوید بعید است نصف قدرت خرید سال گذشته را داشته باشید چون کتاب‌های ۴۰۰ و ۵۰۰ هزار تومانی و یکی دو میلیون تومانی به شما اجازه نمی‌دهند سمتشان بروید. برخی ناشران، دیگر پشت جلد قیمت نمی‌زنند و از رمزینه پاسخ سریع (QR code)استفاده می‌کنند تا بتوانند مدام قیمت را به‌روز کنند. حق هم دارند چون افزایش لحظه‌ای بهای کاغذ و چاپ دست آن‌ها را هم در پوست گردو گذاشته است.
حسینی ایرانی تصریح کرد: در این وضعیت بحرانی کمتر ناشری حاضر است روی کتاب نویسنده ایرانی که معمولا فروش ناچیزی در مقایسه با ادبیات داستانی ترجمه دارد سرمایه‌گذاری کند. بنابراین حتی اگر شما داستان‌نویس خوبی هم باشید احتمال پیدا کردن ناشر برای اثرتان پایین است مگر اینکه با توافق با ناشری درجه‌چندم، خودتان هزینه چاپ کتاب را بدهید که این هم عاقلانه نیست چون وقتی این ناشران کاسب‌مسلک هزینه را به‌علاوه سودشان از شما دریافت کنند لزومی نمی‌بینند کتابتان را پخش کنند، پس عملا اثر شما خوانده نخواهد شد و باعث سرخوردگی شمای نویسنده خواهد شد.
تداوم نویسندگی در گرو پشتکار و بهبود وضعیت نشر
وی با اشاره به نقش بخت و اقبال در انتشار آثار هنری خاطرنشان کرد: از همه این بازدارنده‌ها که بگذریم با حواشی‌ای روبه‌رو می‌شویم مثل بخت و اقبال که واقعا در عرضه اثر هنری تأثیرگذار است. به عبارتی اگر شما همه ویژگی‌های نویسنده خوب و توانمند را داشته باشید و موفق به چاپ کتابتان در انتشاراتی حرفه‌ای هم بشوید باز نصف راه بجا مانده؛ اینکه شانس بیاورید و داستان یا رمانتان دیده شود. این‌جاست که خیلی‌ها همان ابتدای کار عطای نوشتن یا دست‌کم منتشر کردن را به لقایش می‌بخشند و می‌روند پی زندگی‌شان.
وی گفت: اگر می‌خواهید نویسنده بمانید باید فرض را بر این بگیرید که دارید برای دلتان می‌نویسید، در این صورت هیچ‌یک از حواشی یادشده نمی‌تواند شما را سرخورده کند.
این روزنامه‌نگار درباره شیوه آموزش داستان‌نویسی در مشهد و نقش کارگاه‌ها در تربیت نویسنده بیان کرد: نوع آموزش به برگزاری کارگاه در مشهد یا هر شهر دیگری مربوط نیست. همه‌جا مبانی‌ای آموزش داده می‌شود و اگر مدرس مربوطه سواد و توان بایسته را داشته باشد می‌تواند برای شروع مسیر نویسندگی مؤثر باشد. اما درست ادامه دادن مسیر به عواملی شامل پشتکار و جدیت لازم یا به قول معروف، عرق‌ریزی روح برمی‌گردد.
حسینی ایرانی در بیان راهکار کوتاه‌تر شدن مسیر داستان‌نویسی از کارگاه تا انتشار کتاب تأکید کرد: مسیر کوتاهی در کار نیست. پشتکار نویسنده و سامان پیدا کردن اقتصاد کشور و به‌ویژه صنعت نشر و نیز بخت و اقبال نویسنده همواره عوامل مهم و تأثیرگذاری هستند.
انتهای پیام
