ناهید عبدالوند در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به مقاومت برخی نوجوانان در برابر درس خواندن، اظهار کرد: یکی از دغدغه‌های خانواده‌ها این است که چرا با وجود برخورداری فرزندانشان از هوش و استعداد بالا، به‌ویژه در دوران نوجوانی، در برابر تحصیل مقاومت می‌کنند و این مسئله به تنش و اختلاف میان والدین و فرزندان منجر می‌شود.
وی با بیان اینکه والدین معمولاً با هدف تأمین آینده‌ای موفق برای فرزندانشان بر درس خواندن آن‌ها تأکید می‌کنند، افزود: قشر پیش‌پیشانی مغز که در برنامه‌ریزی بلندمدت، تصمیم‌گیری و ارزیابی پیامدهای آینده نقش دارد، در دوران نوجوانی هنوز به تکامل کامل نرسیده است؛ به همین دلیل، نصیحت‌های مستقیم درباره آینده ممکن است تأثیر چندانی بر نوجوان نداشته باشد و حتی او را از ادامه گفت‌وگو با والدین دور کند.
این مشاور خانواده با اشاره به اینکه نوجوانان در این دوره به دنبال کسب استقلال و شکل دادن به هویت شخصی خود هستند، تصریح کرد: هنگامی که نوجوان احساس کند والدین به او دستور می‌دهند و انتظار اطاعت بی‌چون‌وچرا دارند، ممکن است میان خواسته والدین و نیاز او به استقلال تعارض ایجاد شود. در چنین شرایطی، مقاومت در برابر درس خواندن می‌تواند به نوعی کشمکش بر سر قدرت تبدیل شود.
عبدالوند نخستین گام برای کاهش این تنش‌ها را پرهیز از تذکرهای مداوم دانست و گفت: پیگیری روزانه و مکرر وضعیت درس خواندن، می‌تواند به فرسایش روانی در خانواده منجر شود و فشار تحصیلی را در ذهن نوجوان افزایش دهد. والدین باید از تکرار بیش از حد تذکرات خودداری کنند تا رابطه عاطفی آن‌ها با فرزندشان تحت تأثیر این موضوع قرار نگیرد.
وی استفاده از روش پرسشگری سقراطی را یکی دیگر از راهکارهای مؤثر در این زمینه برشمرد و بیان کرد: والدین به‌جای نصیحت کردن یا به‌کار بردن جملاتی مانند «چرا درس نمی‌خوانی؟» و «اگر درس نخوانی، آینده‌ات خراب می‌شود»، بهتر است در زمانی که فرزندشان آرام است، از او درباره اهداف و برنامه‌هایش سؤال کنند.
این روانشناس ادامه داد: پرسش‌هایی مانند «به نظرت شیوه درس خواندن فعلی چه تأثیری بر آینده‌ات دارد؟» و «برای رسیدن به هدفت چه برنامه‌ای داری؟» به نوجوان فرصت می‌دهد درباره انتخاب‌ها و تصمیم‌های خود فکر کند و به‌تدریج مهارت تفکر انتقادی و تصمیم‌گیری را در خود تقویت کند.
عبدالوند با تأکید بر ضرورت کاهش فشار روانی ناشی از تحصیل، خاطرنشان کرد: بهتر است والدین اهداف بزرگ درسی را به بخش‌های کوچک‌تر و قابل دستیابی تقسیم کنند. برای مثال، نوجوان می‌تواند ۲۵ دقیقه مطالعه کند و پس از آن استراحت کوتاهی داشته باشد و دوباره به درس خواندن بازگردد. این روش کمک می‌کند تا حجم فعالیت تحصیلی برای او قابل مدیریت‌تر باشد و احساس نکند بار سنگینی بر دوش دارد.
وی پیوند دادن یادگیری با علایق واقعی نوجوان را در افزایش انگیزه درونی او مؤثر دانست و افزود: اگر نوجوان به فناوری، هنر یا فعالیت‌های عملی علاقه دارد، والدین می‌توانند کاربرد آموخته‌های درسی را در همان زمینه‌ها برای او توضیح دهند. برای نمونه، می‌توان ارتباط یادگیری مفاهیم علمی با انجام فعالیت‌های فنی و حل مسائل عملی را نشان داد تا نوجوان اهمیت یادگیری را در زندگی واقعی بهتر درک کند.
این مدرس آموزش خانواده با اشاره به اهمیت مسئولیت‌پذیری نوجوانان اظهار کرد: والدین باید به فرزندان خود اجازه دهند مسئولیت پیامدهای طبیعی تصمیم‌هایشان را بپذیرند. اگر نوجوان برای درس خواندن تلاش نکرده است، لازم است در حد متناسب با سن و شرایطش مسئولیت پاسخ‌گویی به معلم و جبران کوتاهی خود را بر عهده بگیرد. البته این موضوع نباید با سرزنش، تحقیر یا رها کردن نوجوان بدون حمایت همراه باشد.
وی تأکید کرد: یکی از نکات اساسی در تربیت فرزندان این است که والدین ارزشمندی وجودی آن‌ها را به نمرات و موفقیت‌های تحصیلی گره نزنند. نوجوان باید بداند که فارغ از نتیجه امتحانات، برای خانواده‌اش ارزشمند و دوست‌داشتنی است.
عبدالوند افزود: والدین می‌توانند میان شخصیت فرزند و رفتار او تفاوت قائل شوند؛ به این معنا که به نوجوان نشان دهند خود او را دوست دارند، اما ممکن است با برخی رفتارهایش موافق نباشند. پذیرش عاطفی فرزند بدون وابسته کردن محبت به نمره، می‌تواند از مقاومت‌های ناشی از ترس، فشار و تعارض در رابطه والدین و فرزندان بکاهد.
این روانشناس و مشاور خانواده با تأکید بر اینکه تربیت فرزندان از اصلاح رفتار والدین آغاز می‌شود، گفت: برای کمک به موفقیت تحصیلی نوجوانان، لازم است ابتدا شیوه برخورد خود را بازنگری کنیم و به‌جای افزایش فشار و تنش، شرایطی فراهم آوریم که فرزندان با احساس امنیت، استقلال و مسئولیت‌پذیری بیشتری مسیر تحصیل و آینده خود را دنبال کنند.
انتهای پیام
