در این مسیر، هر قدم با اراده و آمادگی برداشته می‌شود و هر تصمیم می‌تواند سرنوشت یک صعود را تغییر دهد؛ چراکه کوهستان برخلاف بسیاری از میدان‌های رقابت، با خواسته‌های انسان سازگار نمی‌شود و این کوهنورد است که باید خود را با شرایط آن هماهنگ کند.
در خراسان رضوی نیز ارتفاعاتی همچون بینالود، هزارمسجد و شیرباد ظرفیت ارزشمندی برای توسعه این ورزش و گردشگری طبیعت فراهم کرده‌اند؛ ظرفیتی که بهره‌گیری از آن، در کنار حمایت از ورزشکاران و گسترش آموزش‌های ایمنی، به حفاظت از محیط‌زیست و حفظ سرمایه‌های طبیعی برای نسل‌های آینده نیاز دارد.
از علاقه به طبیعت تا کوهنوردی حرفه‌ای
یک عضو تیم ملی کوهنوردی کشور، معتقد است: کوهنوردی حرفه‌ای تنها با علاقه به طبیعت شکل نمی‌گیرد و برای پیشرفت در آن باید دانش فنی، آمادگی جسمانی و تجربه کافی به دست آورد.
آرش کریم‌زاده، در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: کوهنوردی با بسیاری از رشته‌های ورزشی تفاوت دارد. در این رشته، محیط فعالیت همواره شرایط ثابتی ندارد و ممکن است در طول یک برنامه، وضعیت آب‌وهوا، شرایط مسیر و توان جسمانی افراد تغییر کند. به همین دلیل، کوهنورد باید علاوه بر قدرت بدنی، توانایی تصمیم‌گیری و شناخت کافی از شرایط کوهستان داشته باشد.
کریم‌زاده با اشاره به اهمیت دوره‌های آموزشی بیان کرد: آشنایی با اصول فنی، نقشه‌خوانی، شناخت مسیر، مدیریت انرژی و استفاده صحیح از تجهیزات، از نیازهای اصلی کوهنوردی است. نمی‌توان بدون آموزش و تجربه کافی وارد مسیرهای دشوار شد و انتظار داشت که تنها با اتکا به علاقه بتوان از خطرات احتمالی عبور کرد.
وی افزود: در این رشته، هر صعود تجربه‌ای تازه به همراه دارد. کوهنورد باید همواره برای افزایش دانش و مهارت خود تلاش کند و محدودیت‌های جسمانی و فنی‌اش را بشناسد. گاهی تصمیم درست این است که صعود را متوقف کند و به نقطه امن بازگردد؛ زیرا رسیدن به قله نباید به بهای به خطر افتادن جان افراد تمام شود.
تجربه کوهنوردان نشان می‌دهد که فعالیت حرفه‌ای در این رشته، حاصل تمرین مستمر و یادگیری تدریجی است. علاقه به طبیعت می‌تواند آغاز مسیر باشد، اما برای ادامه آن، شناخت اصول ایمنی و برخورداری از مهارت‌های لازم اهمیت تعیین‌کننده‌ای دارد.
این کوهنورد ادامه داد: یکی از ویژگی‌های کوهنوردی، مواجهه مستقیم با شرایط طبیعی است. برخلاف محیط‌های ورزشی کنترل شده، در کوهستان نمی‌توان تمام شرایط را از پیش تعیین کرد. تغییر ناگهانی هوا، کاهش دما، وزش باد، مه و محدود شدن دید ممکن است برنامه صعود را با دشواری مواجه کند.
وی بیان کرد: در چنین شرایطی، آمادگی پیش از حرکت اهمیت زیادی دارد. بررسی وضعیت جوی، انتخاب مسیر متناسب با توانایی اعضای گروه، همراه داشتن آب و غذای کافی، استفاده از پوشاک مناسب و تعیین زمان بازگشت، از جمله مواردی هستند که باید پیش از آغاز برنامه مورد توجه قرار گیرند.
کریم‌زاده با تأکید بر ضرورت شناخت توانایی‌های فردی اظهار کرد: کوهنوردی فقط بالا رفتن از مسیر نیست. فرد باید انرژی خود را مدیریت کند و برای بازگشت نیز توان کافی داشته باشد. اگر تمام توان جسمانی در مسیر صعود مصرف شود، ممکن است بازگشت با دشواری بیشتری همراه شود.
وی ادامه داد: کوهنوردی گروهی نیز به هماهنگی و مسئولیت‌پذیری نیاز دارد. اعضای گروه باید شرایط یکدیگر را در نظر بگیرند و برنامه را به شکلی تنظیم کنند که توانایی همه افراد در آن لحاظ شود. در کوهستان، همراهی و کمک به دیگران اهمیت بیشتری از رقابت برای رسیدن زودتر به قله دارد.
این کوهنورد خاطرنشان کرد: این موضوع به ویژه برای افرادی که تازه وارد این رشته شده‌اند اهمیت بسیاری دارد. شروع فعالیت از مسیرهای ساده‌تر، استفاده از راهنمایی افراد باتجربه و شرکت در دوره‌های مقدماتی می‌تواند زمینه پیشرفت تدریجی را فراهم کند. انتخاب مسیرهای دشوار بدون آمادگی کافی، نه تنها احتمال آسیب‌دیدگی را افزایش می‌دهد، بلکه ممکن است سایر اعضای گروه را نیز با مشکل مواجه کند.
وی همچنین آشنایی با اصول اولیه امداد و کمک‌های اولیه را از ضرورت‌های فعالیت در کوهستان دانست و اظهار کرد: این مهارت‌ها می‌توانند در شرایط اضطراری کمک کننده باشند، اما جایگزین برنامه‌ریزی، تجهیزات مناسب و رعایت اصول پیشگیری از حادثه نمی‌شوند.
کریم‌زاده در ادامه با اشاره به هزینه‌های بالای رشته کوهنوردی، تأمین تجهیزات استاندارد و شرکت در دوره‌های آموزشی را از جمله چالش‌های پیش روی ورزشکاران برای ادامه فعالیت حرفه‌ای در این رشته دانست.
وی با بیان اینکه کوهنوردی حرفه‌ای علاوه بر آمادگی جسمانی و روحی، به تجهیزات تخصصی و متناسب با نوع برنامه نیاز دارد، اظهار کرد: تهیه پوشاک تخصصی، کفش مناسب، وسایل فنی و سایر لوازم مورد نیاز، بخش قابل توجهی از هزینه‌های این رشته را به خود اختصاص می‌دهد.
این کوهنورد همچنین با اشاره به هزینه‌های جانبی صعودها افزود: در برنامه‌های چندروزه، هزینه رفت‌وآمد، اقامت و تدارکات نیز به مخارج ورزشکاران اضافه می‌شود و این موضوع می‌تواند مسیر پیشرفت و حضور در برنامه‌های دشوارتر را برای برخی از کوهنوردان با چالش مواجه کند.
وی با تأکید بر اهمیت استفاده از تجهیزات استاندارد و متناسب با شرایط مسیر و فصل، خاطرنشان کرد: کاهش هزینه‌ها از طریق استفاده از وسایل نامناسب می‌تواند ایمنی ورزشکاران را به خطر بیندازد؛ بنابراین، انتخاب تجهیزات مناسب باید همواره مورد توجه کوهنوردان قرار گیرد.
کریم‌زاده با اشاره به ضرورت حمایت از ورزشکاران مستعد، حمایت از باشگاه‌ها و هیئت‌های ورزشی، فراهم کردن فرصت‌های آموزشی و شناسایی استعدادهای جوان را از جمله راهکارهای مؤثر در توسعه این رشته عنوان کرد.
وی تأکید کرد: برای اینکه ورزشکاران مستعد بتوانند مسیر حرفه‌ای خود را ادامه دهند و در برنامه‌های دشوارتر حضور پیدا کنند، علاوه بر تلاش و پشتکار فردی، باید زمینه مناسب برای تمرین، آموزش و پیشرفت آنان نیز فراهم شود.
زیبایی‌ها و دشواری‌های مسیر
کوهنوردی آمیزه‌ای از زیبایی‌های طبیعت، تلاش فردی و مواجهه با دشواری‌هایی است که آمادگی جسمانی، صبر و مسئولیت‌پذیری را می‌طلبد. در کنار تجربه‌های ارزشمند صعود، توجه به ایمنی، حفظ محیط‌زیست و توسعه ظرفیت‌های کوهستانی خراسان رضوی، از موضوعاتی است که در مسیر گسترش این ورزش اهمیت دارد.
مرجان نظری، کوهنورد خراسانی، با اشاره به زیبایی‌های طبیعت و دشواری‌های کوهنوردی گفت: این ورزش علاوه بر ایجاد حس آرامش و رضایت، به آمادگی جسمانی، مدیریت انرژی، همکاری گروهی و توجه به ایمنی نیاز دارد. در سال‌های اخیر نیز حضور بانوان در گروه‌های کوهنوردی مورد توجه قرار گرفته و زنان علاقه‌مند با شرکت در برنامه‌های گروهی، این رشته ورزشی را دنبال می‌کنند.
وی اظهار کرد: کوهستان در کنار زیبایی‌های طبیعی، سختی‌های خاص خود را دارد. گاهی مسیر طولانی‌تر از حد انتظار است و خستگی به‌تدریج افزایش می‌یابد، اما ادامه مسیر با برنامه‌ریزی و تلاش و تماشای چشم‌اندازهای طبیعی از ارتفاعات، احساس رضایت و تجربه‌ای متفاوت برای کوهنوردان ایجاد می‌کند.
نظری افزود: یکی از جذابیت‌های کوهنوردی این است که افراد در طول مسیر با توانایی‌ها و محدودیت‌های خود بیشتر آشنا می‌شوند. با مدیریت انرژی و همراهی گروه می‌توان مسیر را با موفقیت طی کرد، اما نباید خستگی را نادیده گرفت یا به هر قیمتی به صعود ادامه داد؛ گاهی توقف یا بازگشت بهترین تصمیم است.
وی با بیان اینکه حضور در طبیعت فرصتی برای فاصله گرفتن از فشارهای روزمره است، گفت: کوهنوردی افراد را به دقت بیشتر، توجه به وضعیت جسمانی و تصمیم‌گیری درست در شرایط مختلف وادار می‌کند و می‌تواند در تقویت صبر و مسئولیت‌پذیری مؤثر باشد.
این کوهنورد با تأکید بر اهمیت همکاری در برنامه‌های گروهی بیان کرد: در کوهنوردی نباید تنها رسیدن سریع‌تر به قله هدف باشد، بلکه شرایط همه اعضای گروه باید در نظر گرفته شود. مهم این است که افراد در طول مسیر مراقب یکدیگر باشند و همگی با سلامت به مقصد یا نقطه بازگشت برسند.
نظری ادامه داد: سرعت بیشتر همیشه به معنای توانایی بالاتر نیست و گاهی حرکت آهسته‌تر و هماهنگ با گروه می‌تواند از بروز خطر جلوگیری کند. شناخت محدودیت‌های فردی نیز نشانه ضعف نیست، بلکه بخشی از رفتار مسئولانه در کوهستان به شمار می‌رود.
وی با اشاره به حضور زنان در این رشته ورزشی اظهار کرد: فراهم بودن امکان آموزش، دسترسی به تجهیزات مناسب و حضور در گروه‌های منظم می‌تواند به بانوان علاقه‌مند کمک کند تا با شناخت بهتر توانایی‌های خود، کوهنوردی را به‌صورت اصولی و ایمن دنبال کنند. همراهی اعضای گروه و توجه به شرایط جسمانی افراد نیز در اجرای موفق برنامه‌ها اهمیت زیادی دارد.
نظری همچنین دسترسی به آموزش‌های تخصصی و فراهم بودن شرایط ایمن را از عوامل مؤثر در گسترش کوهنوردی دانست و گفت: برگزاری دوره‌های آموزشی و فراهم کردن فرصت تمرین زیر نظر مربیان باتجربه می‌تواند زمینه فعالیت بیشتر علاقه‌مندان و شناسایی استعدادهای جوان را فراهم کند.
نظری با اشاره به ظرفیت‌های طبیعی خراسان رضوی اظهار کرد: رشته‌کوه بینالود، ارتفاعات هزارمسجد و قله شیرباد از جمله مناطق شناخته‌شده کوهستانی استان هستند که می‌توانند برای کوهپیمایی، فعالیت‌های ورزشی و گردشگری طبیعت مورد توجه قرار گیرند.
وی بیان کرد: معرفی مناسب مسیرها و افزایش آموزش‌های تخصصی می‌تواند به توسعه کوهنوردی کمک کند. علاقه‌مندان به خصوص بانوان باید پیش از انتخاب مسیر، از میزان دشواری، وضعیت آب‌وهوا، شرایط دسترسی و زمان مورد نیاز برای پیمایش اطلاع داشته باشند تا بتوانند متناسب با توانایی خود برنامه‌ریزی کنند.
این کوهنورد با تأکید بر اهمیت آموزش در شناسایی استعدادهای جوان اظهار کرد: برگزاری دوره‌های مقدماتی، فعالیت باشگاه‌های کوهنوردی و فراهم کردن فرصت تمرین زیر نظر مربیان باتجربه می‌تواند زمینه ورود ایمن‌تر علاقه‌مندان به این رشته را فراهم کند.
وی ادامه داد: گسترش فعالیت باشگاه‌ها و برگزاری برنامه‌های آموزشی و گروهی می‌تواند فرصت بیشتری برای حضور علاقه‌مندان، از جمله بانوان، فراهم کند. آشنایی با اصول ایمنی و انتخاب مسیرهای متناسب با سطح آمادگی افراد نیز از مواردی است که باید در برنامه‌ریزی‌ها مورد توجه قرار گیرد.
نظری با اشاره به ظرفیت گردشگری مناطق کوهستانی بیان کرد: معرفی جاذبه‌های طبیعی، استفاده از راهنمایان محلی و ارائه خدمات مناسب به گردشگران می‌تواند به رونق فعالیت‌های اقتصادی در این مناطق کمک کند.
وی تأکید کرد: توسعه گردشگری کوهستان باید متناسب با ظرفیت طبیعت انجام شود، زیرا حضور گردشگران بدون مدیریت مناسب می‌تواند به افزایش زباله، فرسایش خاک و تخریب پوشش گیاهی منجر شود.
نظری حفاظت از محیط‌زیست را یکی از مسئولیت‌های مهم کوهنوردان و گردشگران دانست و تصریح کرد: رها کردن زباله، آسیب رساندن به گیاهان، ایجاد آلودگی و بی‌توجهی به حیات‌وحش از جمله رفتارهایی است که به طبیعت آسیب می‌زند.
وی افزود: لذت بردن از طبیعت زمانی ارزشمند است که با مسئولیت‌پذیری همراه باشد. کوهنوردان باید زباله‌های خود را از مسیر خارج کنند، از آسیب رساندن به پوشش گیاهی بپرهیزند و آرامش حیات‌وحش را حفظ کنند.
این کوهنورد با بیان اینکه حفاظت از کوهستان به همکاری افراد و نهادهای مسئول نیاز دارد، اظهار کرد: آموزش، اطلاع‌رسانی و مدیریت مناسب مسیرها می‌تواند به کاهش آسیب‌های محیط‌زیستی کمک کند. توسعه گردشگری طبیعی زمانی پایدار خواهد بود که فعالیت‌های ورزشی و اقتصادی با حفاظت از منابع طبیعی همراه شود.
وی افزود: کوهنوردی ورزشی است که هم به تلاش و آمادگی نیاز دارد و هم فرصتی برای ارتباط با طبیعت و شناخت توانایی‌های فردی فراهم می‌کند. حضور بانوان در گروه‌های کوهنوردی نیز می‌تواند زمینه مشارکت بیشتر زنان در فعالیت‌های ورزشی و طبیعت‌گردی را فراهم کند؛ البته آموزش، تجهیزات مناسب و رعایت اصول ایمنی باید همواره مورد توجه باشد.
نظری با اشاره به ظرفیت‌های طبیعی خراسان رضوی خاطرنشان کرد: ارتفاعات این استان فرصت مناسبی برای گسترش کوهنوردی و توسعه گردشگری طبیعت فراهم کرده‌اند، اما استفاده مناسب از این ظرفیت‌ها به برنامه‌ریزی، آموزش و حمایت از ورزشکاران نیاز دارد. در کنار این موارد، حفاظت از محیط‌زیست باید یکی از اصول اصلی فعالیت در کوهستان باشد.
موفقیت در کوهنوردی تنها با رسیدن به قله سنجیده نمی‌شود. آمادگی پیش از حرکت، تصمیم‌گیری درست در مسیر، توجه به همراهان و بازگشت ایمن، به همان اندازه اهمیت دارد که رسیدن به مقصد. کوهستان زمانی سرمایه‌ای ماندگار برای جامعه خواهد بود که علاقه‌مندان بتوانند از زیبایی‌های آن بهره ببرند و در عین حال، مسئولیت حفظ آن را برای نسل‌های آینده بپذیرند.
انتهای پیام
