ناهید عبدالوند در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به اینکه برخی کودکان انجام تکالیف مدرسه را به دریافت جایزه مشروط می‌کنند، اظهار کرد: گاهی این مسئله از جایی شروع می‌شود که والدین برای انجام تکالیف، جایزه کوچکی در نظر می‌گیرند، اما به‌تدریج کودک برای انجام کارهای ساده نیز انتظار پاداش دارد و ممکن است ارزش و مبلغ جایزه‌ها هم افزایش پیدا کند.
وی با بیان اینکه جایزه دادن همیشه اشتباه نیست، افزود: تشویق و پاداش، اگر به‌موقع و به‌اندازه باشد، می‌تواند مؤثر و مفید باشد؛ اما والدین باید مراقب باشند کودک به این باور نرسد که برای انجام هر کار مثبتی باید چیزی از پدر و مادر خود دریافت کند.
این روانشناس و مشاور خانواده با اشاره به دو اشتباه رایج والدین در تشویق فرزندان، تصریح کرد: نخستین اشتباه این است که برای هر بار باز کردن کتاب، نوشتن چند خط مشق یا انجام یک تکلیف ساده، جایزه تعیین کنیم. در این شرایط ممکن است کودک به پاداش بیرونی وابسته شود؛ درحالی‌که والدین باید به‌جای معامله کردن بر سر تکالیف، احساس مسئولیت و پذیرش وظایف را در فرزند خود تقویت کنند.
عبدالوند دومین اشتباه را توجه صرف به نتیجه و نادیده گرفتن تلاش کودک دانست و گفت: ممکن است فرزند ما برای یک امتحان بسیار تلاش کرده باشد، اما نمره خوبی نگیرد. اگر در چنین شرایطی عصبانی شویم یا ناراحتی خود را به او نشان دهیم، این پیام را منتقل می‌کنیم که تنها نمره برای ما اهمیت دارد و تلاش او ارزشمند نیست.
وی تأکید کرد: تلاش و پشتکار از اهمیت زیادی برخوردار است و اگر این دو ویژگی در کودک تقویت شوند، زمینه دستیابی به نتیجه مطلوب نیز فراهم خواهد شد؛ اما اگر تلاش کودک نادیده گرفته شود، نمی‌توان انتظار داشت که صرفاً با تأکید بر نتیجه، پیشرفت کند.
تقویت تلاش به‌جای وعده جایزه
این روانشناس و مشاور خانواده با اشاره به راهکارهای جایگزین برای تشویق کودکان، خاطرنشان کرد: والدین بهتر است به‌جای وعده خرید جایزه در ازای انجام تکالیف، از تلاش، برنامه‌ریزی و پشتکار فرزند خود تعریف کنند. برای مثال، به‌جای اینکه بگویند «اگر مشق‌هایت را بنویسی برایت جایزه می‌خرم»، می‌توانند به کودک بگویند که از اینکه زمان شروع تکالیفش را خودش مشخص کرده و با برنامه‌ریزی کارهایش را انجام داده، خوشحال هستند.
عبدالوند مشارکت دادن کودکان در برنامه‌ریزی روزانه را یکی دیگر از راهکارهای مؤثر دانست و افزود: والدین می‌توانند از فرزند خود بپرسند که چگونه می‌توانند برنامه‌ای تنظیم کنند تا تکالیف به‌موقع انجام شود و پس از آن فرصت کافی برای تفریح یا دیدار با اعضای خانواده وجود داشته باشد. این شیوه به کودک کمک می‌کند در تصمیم‌گیری مشارکت داشته باشد و مسئولیت برنامه خود را بپذیرد.
وی با بیان اینکه چنین رویکردی می‌تواند به تقویت اعتمادبه‌نفس کودکان کمک کند، اظهار کرد: وقتی کودک در برنامه‌ریزی نقش دارد، به‌جای اینکه صرفاً منتظر دریافت جایزه باشد، یاد می‌گیرد برای انجام وظایف خود تصمیم بگیرد و برای رسیدن به هدف برنامه‌ریزی کند.
توجه به پیشرفت و توانمندی‌های کودک
این مشاور خانواده با تأکید بر ضرورت تقویت احساس پیشرفت در کودکان، گفت: والدین باید به فرزندان خود اطمینان دهند که توانایی انجام تکالیف را دارند و در صورت نیاز می‌توانند از حمایت آنها برخوردار شوند. برای نمونه، به‌جای وعده خرید بستنی یا شکلات در ازای حل تمرین‌ها، می‌توان دشواری تکالیف را به رسمیت شناخت و به کودک گفت که به توانایی او برای حل مسائل اعتماد داریم و در صورت نیاز به او کمک خواهیم کرد.
وی ادامه داد: هنگامی که کودک مسئله دشواری را حل می‌کند، بهتر است والدین از تلاش او ابراز خوشحالی کنند و درباره شیوه حل مسئله از او سؤال بپرسند. این نوع بازخورد به کودک نشان می‌دهد که توانمندی، تلاش و پشتکار او مورد توجه قرار گرفته است.
عبدالوند با تأکید بر اینکه والدین نباید تشویق و جایزه را به‌طور کامل کنار بگذارند، خاطرنشان کرد: می‌توان برای کودکان جایزه خرید، اما باید این کار به‌موقع و به‌اندازه باشد و انجام هر وظیفه روزمره‌ای به دریافت پاداش مادی گره نخورد. هدف اصلی باید پرورش کودکانی مسئولیت‌پذیر، بااعتمادبه‌نفس و برخوردار از انگیزه درونی برای یادگیری باشد.
انتهای پیام
