غزاله توکلی‌فر در گفت‌وگو با ایسنا با تأکید بر اهمیت آشنایی کودکان با میراث تاریخی و ادبی ایران، اظهار کرد: آشنایی کودکان با تاریخ و فرهنگ نباید به واژه‌ها و تصاویر کتاب‌های درسی محدود بماند، بلکه باید با حضور در بناهای تاریخی، لمس آثار و تجربه مستقیم فضا همراه شود؛ چراکه این تجربه می‌تواند به شکل‌گیری دلبستگی، تقویت غرور ملی و ماندگاری مفاهیم تاریخی در ذهن کودکان کمک کند.
وی افزود: آرامگاه فردوسی و بنای هارونیه صرفاً یک آرامگاه یا بنای آجری نیستند، بلکه بخشی از هویت و حافظه تاریخی ایران را در خود جای داده‌اند. کودکان زمانی می‌توانند از این میراث پاسداری کنند که آن را بشناسند، با آن ارتباط بگیرند و پیوندی عاطفی با گذشته خود پیدا کنند.
این راهنمای گردشگری با اشاره به اهمیت روایت داستانی در بازدیدهای ویژه کودکان گفت: شیوه روایت برای کودکان باید با بزرگسالان متفاوت باشد؛ زیرا ذهن کودک آمادگی بیشتری برای دریافت تجربه‌های تازه دارد. به همین دلیل، در بازدیدها تلاش می‌کنم تاریخ بناها را به شکل داستانی و با طرح پرسش‌های جذاب روایت کنم تا کودکان به‌جای شنونده صرف بودن، در گفت‌وگو مشارکت کنند، سؤال بپرسند و نظر بدهند.
توکلی‌فر با اشاره به بازدید از بنای هارونیه اظهار کرد: در این محوطه، آثار و خرابه‌هایی وجود دارد که قدمت آن‌ها از بنای هارونیه بیشتر است. روایت تاریخی را از این آثار آغاز می‌کنم و با پیوند دادن دوره‌های تاریخی، از دوره سلجوقی تا ایلخانی پیش می‌برم. برای کودکان توضیح می‌دهم که چگونه در گذر تاریخ، بناها و فرهنگ‌ها دستخوش تغییر شده‌اند و فرهنگ ایرانی توانسته است بر مهاجمان نیز تأثیر بگذارد. مشاهده مستقیم این آثار در کنار شنیدن روایت تاریخی، کنجکاوی کودکان را برمی‌انگیزد و به درک ملموس‌تری از گذشته منجر می‌شود.
وی با اشاره به تجربه برگزاری کارگاه و بازدید برای کودکان شاهنامه‌آموز در آرامگاه فردوسی افزود: وقتی درباره داستان‌های شاهنامه از کودکان پرسش می‌کردم، آن‌ها با مشاهده سنگ‌نگاره‌های پایین آرامگاه که اثر فریدون صدیقی است، می‌توانستند داستان‌ها را به‌خوبی بیان کنند. دیدن هم‌زمان آثار مرتبط با شاهنامه و آرامگاه فردوسی، برای آن‌ها تجربه‌ای عاطفی و ماندگار ایجاد کرده بود. همچنین پاسخ‌های کودکان درباره بخش‌های مورد علاقه‌شان نشان می‌داد که هرکدام با بخشی از این فضا ارتباط ویژه‌ای برقرار کرده‌اند.
دبیر انجمن رهپویان شاهنامه با تأکید بر نقش آموزش‌وپرورش در آشنایی کودکان با میراث تاریخی و فرهنگی کشور اظهار کرد: کودکی پایه شکل‌گیری بسیاری از باورها و نگرش‌های دوران بزرگسالی است؛ بنابراین، سرمایه‌گذاری روی کودکان در واقع سرمایه‌گذاری روی هویت و فرهنگ یک ملت است. خوشبختانه در برخی مدارس، کلاس‌های فوق‌برنامه شاهنامه برگزار می‌شود که می‌تواند گامی ارزشمند برای آشنایی نسل جدید با هویت ایرانی باشد، اما لازم است بازدید از آثار تاریخی نیز در برنامه‌های آموزشی و فوق‌برنامه مدارس جایگاه مشخص‌تری پیدا کند.
توکلی‌فر ادامه داد: با وجود برنامه‌ریزی برای بازدیدهای گروهی از مراکز تفریحی و سینماها، کمتر شاهد برنامه‌ریزی منظم برخی مدارس برای بازدید کودکان از بناهای تاریخی و مراکز فرهنگی هستیم. در حالی که آشنایی از سنین پایین می‌تواند ریشه‌های هویتی کودکان را تقویت کند و آن‌ها را به شناخت بیشتر پیشینه تاریخی خود علاقه‌مند سازد.
وی با اشاره به تأثیر فضای مجازی و محصولات فرهنگی بر شکل‌گیری علایق کودکان تصریح کرد: لازم است در کنار آموزش مدرسه‌ای، از ابزارهایی مانند نوشت‌افزارها، کیف‌ها و جامدادی‌هایی با نقش‌مایه‌های اساطیری و شخصیت‌های شاهنامه نیز استفاده شود. چنین محصولاتی می‌توانند کودکان را از سنین پایین با داستان‌ها و نمادهای ایرانی آشنا کنند و زمینه ارتباط بیشتر آن‌ها با میراث فرهنگی را فراهم آورند.
این کنشگر فرهنگی با تأکید بر پیوند هویت ایرانی و اسلامی خاطرنشان کرد: هویت ایرانی و اسلامی در تقابل با یکدیگر نیستند، بلکه درهم‌تنیده‌اند و باید این نگاه در برنامه‌های آموزشی نیز مورد توجه قرار گیرد. اگر کودکان از سنین پایین با ریشه‌های فرهنگی و تاریخی خود آشنا شوند، در بزرگسالی ارتباط عمیق‌تری با هویت خود خواهند داشت.
توکلی‌فر با اشاره به اهمیت توجه به دوره کودکی در برنامه‌ریزی‌های فرهنگی اظهار کرد: آشنایی کودکان با میراث تاریخی و ادبی باید از مسیر تجربه، روایت و مشارکت شکل بگیرد. اگر این پیوند از کودکی ایجاد شود، می‌توان امیدوار بود نسل آینده با شناخت و علاقه بیشتری از هویت و فرهنگ ایران پاسداری کند.
انتهای پیام
