حجت‌الاسلام والمسلمین مرتضی مطهری‌پور روز دوشنبه چهارم آبان در آیین تجلیل از برگزیدگان دومین و سومین دوره پویش ملی «آیین ققنوس» که با محوریت پاسداشت دفاع ملی و دلاوری‌های ایرانیان در جنگ ۴۰ روزه و آیین وداع با رهبر شهید در کتابخانه مرکزی دانشگاه خوارزمی، برگزار شد، با اشاره به ضرورت بازشناسی رسالت رسانه‌ها و فعالان فرهنگی در شرایط جنگ شناختی اظهار کرد: آیا ممکن است ملتی بدون آنکه سرزمینش اشغال شود، بخشی از استقلال فکری خود را از دست بدهد؟ آیا ممکن است پیش از آنکه تیری شلیک شود، ذهن افراد جامعه گرفتار تردید، ناامیدی، یأس و احساس ناتوانی شود و تصمیم‌گیری آنان با چالش مواجه شود؟ پاسخ به این پرسش‌ها ما را با مفهوم جنگ شناختی و ضرورت توجه جدی به ابعاد آن روبه‌رو می‌کند.
وی افزود: امروز بخش‌های مختلف جامعه به‌نحوی با مسئله جنگ شناختی مواجه هستند و در این میان، مسئولیت فرهیختگان، اندیشمندان، هنرمندان و اصحاب رسانه دوچندان است؛ چراکه میدان این جنگ، صرفاً جغرافیا و زیرساخت‌های فیزیکی نیست، بلکه باورها، ادراک‌ها، احساسات و شیوه مواجهه مردم با واقعیت‌ها نیز در کانون آن قرار دارد.
مطهری‌پور با تبیین تفاوت جنگ شناختی با جنگ‌های سنتی گفت: در جنگ‌های سنتی، اهداف دشمن آشکارتر است و تسلط بر سرزمین، تخریب و تغییر مرزهای جغرافیایی در شمار اهداف اصلی قرار می‌گیرد، اما در جنگ شناختی، هدف اصلی می‌تواند تغییر باورها، تحریف واقعیت‌ها و اثرگذاری بر افکار، اندیشه‌ها، رفتارها، ذائقه و سبک زندگی افراد جامعه باشد.
این مسئول توضیح داد: در این نوع جنگ، ممکن است خود یک رویداد تغییری نکرده باشد، اما تصویری که مخاطب از آن دریافت می‌کند، به‌واسطه نحوه بازنمایی آن کاملا متفاوت شود. گاهی یک مشکل با بزرگ‌نمایی، یک موفقیت با سکوت و یک شایعه با تکرار مداوم، چنان در معرض دید مخاطب قرار می‌گیرد که برداشت شکل‌گرفته از آن با واقعیت فاصله پیدا می‌کند.
تحریف واقعیت مرز اصلی جنگ شناختی با نقد منصفانه است
مسئول دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌های استان البرز تصریح کرد: مسئله اصلی آنجاست که دروغ، تحریف، تقطیع واقعیت‌ها و دستکاری احساسات جایگزین حقیقت می‌شود و امکان تشخیص درست را از مخاطب می‌گیرد. بنابراین، مقابله با جنگ شناختی به معنای پنهان کردن مشکلات یا نادیده گرفتن کاستی‌های جامعه نیست، بلکه باید مانع از آن شد که واقعیت‌ها با روایت‌های تحریف‌شده جایگزین شوند.
وی توضیح داد: هنگامی که مخاطب نتواند میان واقعیت و تصویری که از آن ساخته شده است تمایز قائل شود، زمینه برای اثرگذاری بر افکار عمومی فراهم می‌شود. در چنین شرایطی، صرف هشدار دادن به مردم درباره اخبار نادرست کافی نیست، بلکه باید محتوایی معتبر، روشن، اقناع‌کننده و متناسب با نیاز مخاطب تولید کرد تا امکان شناخت واقعیت و ارزیابی صحیح رویدادها فراهم شود.
مطهری‌پور با اشاره به تأکید رهبر شهید بر ضرورت تولید محتوای روشنگرانه اظهار کرد: در دیدار ایشان با جامعه دانش‌آموزی در آبان‌ماه سال ۱۴۰۱، به حجم دروغ‌ها و مطالب خلاف واقع در شبکه‌های اجتماعی اشاره و بر ضرورت تولید محتوای روشنگرانه تأکید شد. مضمون این رهنمود آن است که اگر فضای ذهنی جامعه با محتوای نادرست پر شود، راه اصلاح آن، تولید محتوای درست، آگاهی‌بخش و اقناع‌کننده است.
این مسئول با بیان اینکه رسانه در شکل‌گیری برداشت عمومی از رویدادها نقشی تعیین‌کننده دارد، گفت: رسانه فقط ابزاری برای انتقال خبر نیست؛ بلکه نحوه انتخاب موضوع، میزان پرداختن به یک رویداد، چگونگی بازنمایی آن و حتی تصمیم درباره برجسته کردن یا کنار گذاشتن یک موضوع می‌تواند بر ذهنیت مخاطب اثر بگذارد. از این‌رو، مسئولیت رسانه در شرایط جنگ شناختی فراتر از انتشار اطلاعات است و به نحوه روایت واقعیت‌ها نیز مربوط می‌شود.
مسئول دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌های استان البرز با اشاره به تفاوت در نحوه بازتاب رویدادهای مشابه در رسانه‌ها افزود: گاهی تحولات و اعتراضات در کشورهای دیگر به شکلی متفاوت بازتاب پیدا می‌کند، اما کوچک‌ترین مسئله در کشور ما با ضریب و برجستگی بیشتری منتشر می‌شود. این تفاوت در نحوه بازنمایی رویدادها می‌تواند بر برداشت مخاطب از شرایط جامعه اثر بگذارد؛ ازاین‌رو، بررسی شیوه روایت اخبار و نسبت آن با واقعیت، از مسئولیت‌های مهم فعالان رسانه‌ای است.
وی با اشاره به ظرفیت هنر در انتقال پیام‌های اثرگذار اظهار کرد: گاهی یک تصویر، قاب ماندگار، دل‌نوشته، کلیپ یا یک شعر می‌تواند تأثیری فراتر از ساعت‌ها سخنرانی داشته باشد. یک اثر هنری اگر بتواند واقعیتی را درست و اثرگذار روایت کند، این ظرفیت را دارد که در ذهن مخاطب ماندگار شود و در شکل‌گیری نگرش اجتماعی نقش ایفا کند.
مطهری‌پور با تأکید بر اینکه روایت صحیح به معنای نادیده گرفتن ضعف‌ها و مشکلات نیست، گفت: کاستی‌ها و مسائل جامعه باید دیده شوند و با مردم صادقانه در میان گذاشته شوند. اعتماد عمومی زمانی تقویت می‌شود که مخاطب احساس کند اطلاعات را بدون تحریف، بزرگ‌نمایی و پنهان‌کاری دریافت می‌کند و پرسش‌ها و دغدغه‌های واقعی او مورد توجه قرار می‌گیرد.
این مسئول ابراز کرد: بزرگ‌نمایی، شعارزدگی، انتشار اخبار تأییدنشده و بی‌توجهی به پرسش‌های واقعی مردم، حتی اگر با هدف دفاع از ارزش‌ها انجام شود، ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد. دفاع مؤثر از ارزش‌ها مستلزم آن است که شیوه اطلاع‌رسانی نیز با صداقت، دقت و توجه به واقعیت‌های موجود همراه باشد.
وی با بیان اینکه مسئولیت مقابله با جنگ شناختی تنها بر عهده رسانه‌ها نیست، ادامه داد: شاعران، هنرمندان، نویسندگان و دیگر فعالان فرهنگی نیز با زبان و ابزار تخصصی خود می‌توانند در تبیین واقعیت‌ها و آرامش‌بخشی به جامعه نقش‌آفرین باشند. در مقابل، روایت‌های نادرست و نحوه بیان غیرمسئولانه مسائل ممکن است به گسترش التهاب، ناامیدی و یأس منجر شود.
این مسئول با تأکید بر ضرورت تقویت امید اجتماعی اظهار کرد: بیان موفقیت‌ها، پیشرفت‌ها و توانمندی‌های جامعه و کمک به افزایش احساس امید و خودباوری، از مسئولیت‌های مهم اصحاب فکر، فرهنگ، هنر و رسانه است. البته امیدآفرینی نباید به معنای عبور بی‌تفاوت از مشکلات باشد؛ بلکه باید در کنار بیان صادقانه کاستی‌ها، ظرفیت‌ها و دستاوردها نیز به‌درستی روایت شوند.
مطهری‌پور در پایان گفت: امیدواریم فعالان عرصه‌های فرهنگ، هنر، رسانه، ادبیات و شعر با شناخت دقیق مسئولیت‌های خود، در تبیین صحیح واقعیت‌ها، تقویت اعتماد عمومی، افزایش امید اجتماعی و مقابله با توطئه‌های دشمنان نقش مؤثرتری ایفا کنند.
انتهای پیام
