سه‌شنبه ۵ آبان ۱۴۰۵ | ۱۱:۰۲
صنعت قایق‌سازی سنتی بندر انزلی؛ میراثی در معرض فراموشی

صنعت قایق‌سازی سنتی بندر انزلی؛ میراثی در معرض فراموشی

گیلان (ایسنا) - امروزه با پیشرفت فناوری و کاهش استقبال از شناورهای سنتی، صنعت قایق‌سازی چوبی و بسیاری از صنایع دستی وابسته به دریا در بندرانزلی در معرض فراموشی و تعطیلی قرار گرفته‌اند.

دریا و آبراهه‌ها از دیرباز نقش مهمی در شکل‌گیری تمدن‌ها، جابه‌جایی انسان‌ها، تجارت و تأمین معیشت جوامع ساحلی داشته‌اند. بشر اولیه پس از سکونت در کنار آب‌های ساکن و جاری، با استفاده از تنه درختان به حرکت روی آب پرداخت و به‌تدریج با خالی کردن تنه درختان و ساخت شناورهای بزرگ‌تر، امکان عبور از دریاها و رسیدن به جزایر و سرزمین‌های دور را فراهم کرد.

بندر انزلی نیز به واسطه موقعیت جغرافیایی، ارتباط با دریای خزر، وجود تالاب و آبراهه‌های متعدد و برخورداری از پیشینه تجارت دریایی، از مراکز مهم قایقرانی، حمل‌ونقل کالا و فعالیت‌های وابسته به دریا در شمال کشور بوده است؛ پیشینه‌ای که آثار آن را می‌توان در انواع شناورهای سنتی، شیوه‌های دریانوردی و صنایع وابسته به صیادی مشاهده کرد.

با این حال، تغییر فناوری‌های ساخت شناور، دگرگونی شیوه‌های حمل‌ونقل و کاهش استقبال از مصنوعات سنتی، موجب شده است بخشی از این میراث صنعتی و مهارت‌های بومی در معرض فراموشی قرار گیرد.

از تنه درخت تا ساخت قایق‌های پیشرفته

اسماعیل ساحلی، مسئول پایگاه حفاظتی اداره میراث فرهنگی شهرستان بندرانزلی که پایان نامه «سیر تحول قشر دریانوردی ایران در دوره تاریخی با توجه به مستندات باستان‌شناختی» را در کارنامه تحقیقاتی خود دارد، در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به روند شکل‌گیری قایق‌سازی در تاریخ بشر، اظهار کرد: بشر اولیه پس از سکونت در کنار آب‌های ساکن و جاری، با استفاده از تنه درختان توپر یا پوک و قرار گرفتن روی آن‌ها، در امتداد سواحل و روی آب‌ها حرکت کرد. بعدها با خالی کردن تنه درختان، آن‌ها را به قایق تبدیل کرد و در قرن‌های بعدی با ساخت شناورهای بزرگ‌تر و بهره‌گیری از نیروی پارو و باد، از آن‌ها برای عبور از دریاها و دسترسی به جزایر و سرزمین‌های دور استفاده کرد.

وی افزود: پس از آنکه انسان‌ها سوار شدن بر یک تنه درخت را آموختند، گام دیگری برداشتند و چند تنه درخت را با پوست، تسمه و الیاف درختان به یکدیگر بستند. به این ترتیب، کلک ساخته شد. همچنین به‌تدریج دریافتند که خالی کردن میان تنه درخت و نشستن در داخل آن، از سوار شدن روی تنه درخت مناسب‌تر است.

صنعت قایق‌سازی سنتی بندر انزلی؛ میراثی در معرض فراموشی

مسئول پایگاه حفاظتی اداره میراث فرهنگی شهرستان بندرانزلی ادامه داد: مشخص نیست نخستین قایق از این نوع در کجا ساخته شد و سازنده یا راننده آن چه کسی بود؛ با این حال، حتی امروزه نیز قایق‌هایی وجود دارند که در اصل همان تنه درختان میان‌تهی هستند.

ساحلی با اشاره به تنوع مواد اولیه در ساخت شناورها بیان کرد: مردمانی که در مناطقی زندگی می‌کردند که درختان مناسب برای قایق‌سازی در دسترس نبود، آموختند قایق‌های خود را از مواد دیگری بسازند. پوست جانوران و نی از جمله موادی بودند که بسیاری از اقوام برای ساخت قایق از آن‌ها استفاده می‌کردند. قایق‌های ساخته‌شده از پوست و نی نیز باید با موادی پوشانده می‌شدند تا آب به داخل آن‌ها نفوذ نکند.

وی خاطرنشان کرد: هم‌زمان با آموختن روش‌های ساخت قایق، انسان‌ها شیوه‌های راندن آن را نیز فراگرفتند و دریافتند که می‌توان با استفاده از چوب‌های بلند یا پارو، شناورها را به حرکت درآورد.

پیشینه دیرینه کشتی‌سازی و دریانوردی در ایران

ساحلی با اشاره به سابقه طولانی کشتی‌سازی و دریانوردی در ایران و خلیج‌فارس، گفت: خلیج‌فارس از جمله نخستین دریاهایی است که انسان‌ها در آن با استفاده از قایق به دریانوردی پرداختند. بقایای گورهای باستانی در بحرین و ایلام و همچنین کاوش‌های مقدماتی باستان‌شناسی در محدوده بوشهر، نشان می‌دهد که در این مناطق، بیش از هزار سال پیش از میلاد، تأسیسات کشتیرانی وجود داشته است.

وی افزود: بر اساس روایت حکیم ابوالقاسم فردوسی در شاهنامه، جمشید جم از سلسله پیشدادیان نخستین کسی بود که به ساخت کشتی اقدام کرد. فردوسی در این باره می‌سراید: «گذر کرد از آن پس به کشتی بر آب؛ ز کشور به کشور برآمد شتاب».

صنعت قایق‌سازی سنتی بندر انزلی؛ میراثی در معرض فراموشی

مسئول پایگاه حفاظتی اداره میراث فرهنگی شهرستان بندرانزلی با اشاره به یکی از اسناد تاریخی دریانوردی ایرانیان تاکید کرد: قدیمی‌ترین سند شناخته‌شده از دریانوردی ایرانیان، گویچه‌ای از گل پخته است که در حفاری‌های منطقه چغامیش خوزستان به دست آمده و به دوران ایلامی تعلق دارد.

موقعیت جغرافیایی گیلان و پیشینه قایقرانی

ساحلی با بیان اینکه آب یکی از پایه‌های اصلی آبادانی و شکل‌گیری تمدن‌هاست، تصریح کرد: استان گیلان به واسطه برخورداری از این موهبت طبیعی، از پیشینه فرهنگی قابل توجهی برخوردار است.

وی افزود: موقعیت جغرافیایی دریای خزر و حالت تقریباً بسته آن موجب شده است که ساکنان پیرامون این دریا در طول قرن‌های متمادی بهره‌برداری محدودی از ظرفیت‌های دریانوردی آن داشته باشند. عمق کم دریا نیز از جمله عواملی بوده که انگیزه چندانی برای گسترش دریانوردی و شکل‌گیری قدرت‌های دریایی بزرگ در این منطقه ایجاد نکرده، به همین دلیل، بخش‌هایی از دریای خزر از جنبه‌های مختلف نسبتاً بکر باقی مانده و ذخایر بستر و زیربستر آن نیز تا حد زیادی دست‌نخورده بوده است.

مسئول پایگاه حفاظتی اداره میراث فرهنگی شهرستان بندرانزلی درباره اسناد تاریخی مربوط به دریانوردی در سواحل جنوبی دریای خزر گفت: قدیمی‌ترین سند دریانوردی کشف‌شده از جنوب دریای کاسپین، «جام رشی» است که به قرون ششم و هفتم میلادی تعلق دارد.

صنعت قایق‌سازی سنتی بندر انزلی؛ میراثی در معرض فراموشی
جام رشی 

وی توضیح داد: این بشقاب توسط هنرمندان منطقه گیلان یا به سفارش یکی از بزرگان ساسانی که احتمال دارد با خانواده سلطنتی نیز ارتباط داشته باشد، ساخته شده است. موضوع اصلی نقش‌پردازی روی این بشقاب، صحنه ماهیگیری است و هنرمند سازنده، سطح داخلی آن را به شکل دریایی مملو از ماهی، اردک و موجودات افسانه‌ای به تصویر کشیده است.

ساحلی خاطرنشان کرد: این اثر تاریخی نشان‌دهنده شناخت وسایل نقلیه آبی و وجود آبراهه‌های قابل قایقرانی در گیلان باستان است. با توجه به وجود رودخانه‌های بزرگ و کوچک در گیلان و شکل‌گیری تمدن‌های اولیه در حاشیه رودها، دور از ذهن نیست که قایقرانی برای ماهیگیری، جابه‌جایی و سفرهای آبی در دوره‌های تاریخی در این استان رواج داشته است.

فرمان نادرشاه برای کشتی‌سازی در دریای خزر

وی با اشاره به تحولات کشتی‌سازی در دوران تاریخی ایران گفت: در سال ۱۷۴۳ میلادی، نادرشاه افشار دستور ساخت کشتی در دریای خزر را به فردی انگلیسی به نام آلتون، که او را جمال‌بک می‌نامیدند، داد.

ساحلی افزود: بخشی از چوب و قطعات مورد نیاز این کشتی‌ها از جنگل‌های شمال ایران تأمین و به جنوب حمل می‌شد و این فرایند، با توجه به امکانات آن زمان، کاری دشوار و قابل توجه بود.

صنعت قایق‌سازی سنتی بندر انزلی؛ میراثی در معرض فراموشی

وی ادامه داد: کشتی‌های ساخته‌شده با ملوانانی از کشورهای روسیه، هندوستان و انگلیس و همچنین تعدادی از ایرانیان هدایت می‌شدند.

رونق تجارت ابریشم و گسترش دریانوردی در گیلان

مسئول پایگاه حفاظتی اداره میراث فرهنگی شهرستان بندرانزلی با اشاره به نقش تجارت در توسعه دریانوردی منطقه تصریح کرد: رونق تجارت ابریشم در گیلان، به‌ویژه از دوران صفوی، زمینه حضور شمار زیادی از بازرگانان خارجی را در این خطه فراهم کرد.

وی افزود: از دوران صفویه تا دوره زندیه، مسیرهای دریایی میان شهرهایی مانند انزلی، رودسر، آستارا و بابلسر کنونی و حتی بنادر روسیه، با استفاده از کشتی‌های بادبانی طی می‌شد.

صنعت قایق‌سازی سنتی بندر انزلی؛ میراثی در معرض فراموشی
کشف بقایای قیر از کشتی های غرق شده

ساحلی ادامه داد: در دوران قاجار نیز بازرگانان ایرانی برای خرید نفت، قماش، قند، سماور و کالاهای دیگر به روسیه سفر می‌کردند. در مقابل، بازرگانان روسی و دیگر بازرگانان خارجی برای خرید ابریشم، برنج و چای، راهی سواحل جنوبی دریای مازندران می‌شدند.

وی با اشاره به اهمیت قایقرانی در اقتصاد بندرانزلی در دوره قاجار بیان کرد: در این دوران، قایقرانی یکی از مشاغل مهم مردم انزلی به شمار می‌رفت. بارهایی که از نقاط مختلف کشور به رشت و پیربازار می‌رسید، با استفاده از کرجی‌هایی که بادبان‌های سفید و پاروزنان نیرومند داشتند، به انزلی، غازیان و کپورچال حمل می‌شد.

نقش بادها در دریانوردی سنتی بندرانزلی

ساحلی با اشاره به دانش بومی قایقرانان درباره وضعیت جوی و جهت بادها گفت: قایقرانان برای حرکت در آب‌ها، جهت و شدت بادهای مختلف را در نظر می‌گرفتند و این عوامل در انتخاب مسیر و سرعت حرکت شناورها تأثیرگذار بود.

وی توضیح داد: «گیلوا» بادی بود که آب مرداب را به سوی دریا می‌برد. باد شمال باعث طغیان و تلاطم آب دریا می‌شد و آب دریا را به داخل مرداب می‌راند؛ به همین دلیل، به آن باد خزری نیز گفته می‌شد.

وی افزود: «دشت‌وا» از سمت مغرب می‌وزید و موجب طوفانی شدن دریا می‌شد. باد «کندقوش» از مشرق و باد «کناروا» از جنوب می‌وزید. شناخت این بادها و تأثیر آن‌ها بر وضعیت آب، در انتخاب زمان حرکت و هدایت شناورها اهمیت زیادی داشت.

بنادر و مراکز مهم قایقرانی در سواحل گیلان

مسئول پایگاه حفاظتی اداره محیط زیست شهرستان بندرانزلی با اشاره به وضعیت بنادر شمال کشور در اواخر دوره قاجار و اوایل دوره پهلوی گفت: در آن دوران، بندرانزلی، آستارا، جُمخاله، لنگرود و تنکابن از جمله مراکزی بودند که انبار و گمرک داشتند.

وی افزود: علاوه بر این بنادر، مراکز دیگری نیز در کناره‌های دریای خزر برای حمل‌ونقل کالا و ماهیگیری فعالیت می‌کردند که از جمله آن‌ها می‌توان به لیسار، کرگانرود، اسالم، کپورچال، حسن‌کیاده، رودسر، چایجان و چابکسر در محدوده سواحل گیلان اشاره کرد.

آشنایی با انواع شناورهای سنتی دریای کاسپین

ساحلی با اشاره به تنوع شناورهای مورد استفاده در دریای کاسپین، گفت: هر یک از این شناورها با توجه به نوع کاربری، شرایط جغرافیایی، امکانات ساخت و شیوه حرکت، ویژگی‌های خاصی داشتند و برای حمل‌ونقل کالا، جابه‌جایی مسافر، ماهیگیری یا سفرهای دریایی مورد استفاده قرار می‌گرفتند.

وی در تشریح انواع این شناورها تصریح کرد: «کشتی بادبانی: در دوره نادرشاه در گیلان کشتی‌های بادبانی ساخته می‌شد که به توپ‌های جنگی مجهز بودند؛ «کرجی: قایق‌های چوبی بودند که معمولاً حدود ۷.۵ متر طول داشتند و قسمت‌های جلو و عقب آن‌ها دارای نوک‌های برآمده بود». «تیمیل: از قایق‌های مورد استفاده ترکمن‌ها بود که از تنه درختان ساخته می‌شد». «کزبوی: نوعی کشتی ترکمنی بود که یک دکل و دو بادبان کوچک و بزرگ داشت». «کایوک یا کایاک: شناوری بود که از بادبانی ساده برای حرکت استفاده می‌کرد». «مونا: از شناورهای ساخته‌شده توسط ترکمن‌ها بود». «ناو: شناوری با کف طاقی‌شکل و بادبانی بزرگ بود». «لتکه یا لتکا (لوتکا): شناوری کوچک بود که برای حمل‌ونقل کالا و جابه‌جایی مسافران استفاده می‌شد». «قایق: شناوری برای حمل‌ونقل بود که با پارو زدن حرکت می‌کرد. کف آن مسطح بود، دو سر آن به یکدیگر نزدیک و باریک می‌شد و بخش میانی آن عریض‌تر بود». «اوشقون: شناوری بزرگ با طول تقریبی ۵۰ متر، عرض ۱۴ متر و ارتفاع هفت متر بود که ظرفیت بارگیری زیادی داشت». «کرجی ترکمنی: شناوری بود که با نیروی باد و بادبان حرکت می‌کرد».

مسئول پایگاه حفاظتی اداره محیط زیست شهرستان بندرانزلی ادامه داد: «بندر کرجی: شناوری بود که با استفاده از بادبان و پارو به حرکت درمی‌آمد». «پره‌کرجی: این شناور حدود ۱۴ متر طول داشت و برای ماهیگیری مورد استفاده قرار می‌گرفت». «مالا کرجی: شناوری مخصوص ماهیگیری بود که در انتهای آن اتاقک کوچکی به نام گاجامه قرار داشت. این شناور برای سفرهای چندروزه صیادان استفاده می‌شد». «ماده کرجی: عرض این شناور از شناورهای دیگر بیشتر بود و برای حمل برنج از خشکبیجار به انزلی مورد استفاده قرار می‌گرفت». «لاکامه: قایقی با طول حدود ۱۲ متر بود. با قرار دادن دو تا سه لاکامه در کنار یکدیگر، امکان انتقال خودروها و کامیون‌ها روی آن‌ها فراهم می‌شد و این وسایل نقلیه با استفاده از بارکاس از غازیان به انزلی انتقال می‌یافتند». «نودمبال: قایقی کوچک، باریک و پارویی بود که در رودخانه‌های کوچک مورد استفاده قرار می‌گرفت». «کشتی بخار: نسل جدیدی از کشتی‌ها بود که با نیروی بخار یا نیروی محرکه کار می‌کرد و به آن «کشتی دودی» نیز می‌گفتند». «بارکاس: قایق‌های موتوری بودند که در اواخر دوره قاجار و اوایل دوره پهلوی در مرداب انزلی و غازیان برای حمل‌ونقل محموله‌های تجاری به کار گرفته می‌شدند». «پراخود: واژه‌ای روسی به معنای کشتی بود. در سال ۱۳۲۴ هجری قمری، حاج ملک در سفر خود به مکه، برای سفر دریایی از انزلی سوار این نوع کشتی شد. هزینه کرایه هر مسافر بین شش تا هفت منات روسی بود».

صنعت قایق‌سازی؛ میراثی در معرض فراموشی

ساحلی با اشاره به تغییرات صنعت ساخت شناور در بندرانزلی تأکید کرد: امروزه با پیشرفت فناوری، ساخت قایق‌های چوبی، کرجی‌ها و شناورهای سنتی دیگر از نظر اقتصادی مقرون‌به‌صرفه نیست و همین موضوع، صنعتی را که روزگاری محصولات دست‌ساز آن از بندرانزلی به دیگر نقاط ساحلی دریای خزر صادر می‌شد، در معرض فراموشی قرار داده است.

وی افزود: قایق‌سازی چوبی در گذشته یکی از فعالیت‌های مهم و تأثیرگذار در اقتصاد بندرانزلی بود و مهارت‌های مرتبط با آن در طول سال‌ها شکل گرفته و از نسلی به نسل دیگر منتقل شده بود؛ اما تغییر نیازهای حمل‌ونقل دریایی و پیشرفت فناوری، زمینه کاهش استفاده از این شناورها را فراهم کرده است.

مسئول پایگاه حفاظتی اداره میراث فرهنگی شهرستان بندرانزلی با اشاره به صنایع دستی وابسته به دریا تصریح کرد: علاوه بر صنعت قایق‌سازی، صنایع و مصنوعات دستی دیگری نیز که به دریا وابسته بودند، تحت تأثیر این تغییرات قرار گرفته‌اند. فوکاسازی، توربافی، چلنگری و ماهی‌دودخانه‌های موجود در شهر، از جمله فعالیت‌هایی هستند که به‌تدریج با تعطیلی و فراموشی مواجه شده‌اند.

ساحلی تأکید کرد: کاهش استقبال امروزی از این دست‌ساخته‌ها که زمانی نقش مهمی در حیات اقتصادی و اجتماعی بندرانزلی ایفا می‌کردند، از دیگر عوامل مرگ تدریجی این صنایع محسوب می‌شود.

صنعت قایق‌سازی سنتی بندر انزلی؛ میراثی در معرض فراموشی

وی با بیان اینکه این حرفه‌ها بخشی از میراث تاریخی و فرهنگی بندرانزلی به شمار می‌روند، خاطرنشان کرد: قایق‌سازی سنتی و صنایع وابسته به دریا تنها فعالیت‌هایی اقتصادی نبودند، بلکه حاصل تجربه، دانش بومی و مهارت‌هایی بودند که در طول نسل‌ها شکل گرفته‌اند. تداوم روند کنونی می‌تواند موجب از دست رفتن تدریجی این مهارت‌ها و فراموش شدن بخشی از هویت تاریخی شهر شود.

ساخت قایق‌های چوبی در بندرانزلی؛ حرفه‌ای قدیمی در آستانه فراموشی 

مجید صیادرضاپور، رئیس اتحادیه درودگران بندرانزلی و عضو هیئت رئیسه اتاق اصناف این شهرستان در گفت‌وگو با ایسنا ضمن اشاره به کاهش فعالان حرفه قایق‌سازی چوبی در این شهرستان، اظهار کرد: ساخت کرجی‌های بزرگ صیادی در بندرانزلی به تخصص و تجربه بالایی نیاز دارد و در حال حاضر، این حرفه بیش از هر زمان دیگری به انتقال تجربه به نسل جوان نیازمند است.

وی تاکید کرد: حدود چند دهه قبل تعداد افرادی که در زمینه ساخت قایق‌های چوبی در بندرانزلی فعالیت می‌کردند بیشتر بود، اما امروز شمار فعالان این حوزه به‌شدت کاهش یافته است.

صیادرضاپور با بیان اینکه در حال حاضر مهرداد شجری کهن از معدود افرادی است که در استان گیلان ساخت کرجی‌های بزرگ صیادی را انجام می‌دهد، تاکید کرد: اگر روزی آقای شجری که در دهه ششم زندگی خود است، نخواهد به فعالیت ادامه دهد، احتمال تعطیلی این بخش از صنعت سنتی قایق‌سازی در این شهرستان وجود دارد؛ چراکه ساخت کرجی‌های بزرگ صیادی با طول ۱۶ تا ۱۷ متر، تخصص و تجربه خاصی می‌خواهد و افراد زیادی در این زمینه فعالیت نمی‌کنند، هرچند با ورود یکی از اعضای جوان خانواده ایشان به این کار، زمینه انتقال بخشی از تجربه‌ها فراهم شده است.

قایق‌سازی؛ حرفه‌ای موروثی در خانواده‌های قدیمی بندرانزلی

وی درباره پیشینه این حرفه در بندرانزلی گفت: حرفه قایق‌سازی و کار با چوب در برخی خانواده‌ها به‌صورت موروثی ادامه پیدا کرده است. آقای شجری نیز از خانواده‌ای نجار است و پدر ایشان در این حرفه فعالیت داشت. در گذشته، بخشی از فعالیت‌های مرتبط با ساخت و تعمیر شناورهای صیادی در مجموعه شیلات انجام می‌شد و شناورهایی که برای صید کیلکا به کار می‌رفتند، در همان مجموعه ساخته یا تعمیر می‌شدند.

صنعت قایق‌سازی سنتی بندر انزلی؛ میراثی در معرض فراموشی

رئیس اتحادیه درودگران شهرستان بندرانزلی افزود: با کاهش رونق فعالیت لنج‌های صیادی و محدود شدن صید کیلکا، فعالیت در آن بخش نیز به‌تدریج کاهش یافت و افرادی که در این زمینه تجربه داشتند، به سمت ساخت قایق‌ها و کرجی‌های صیادی رفتند.

وی تاکید کرد: حدود دو دهه قبل برای تعمیر شناورهای صیادی به مجموعه شیلات مراجعه می‌کردیم و قایق‌ها و لنج‌ها را برای تعمیر از آب بیرون می‌کشیدیم. به‌تدریج فعالیت‌ لنج‌ها با توجه به کاهش صید کیلکا نیز کمتر شد و تمرکز فعالان این حوزه بیشتر بر ساخت قایق‌ها و کرجی‌های مورد نیاز صیادان قرار گرفت.

ضرورت انتقال تجربه کرجی‌سازی به نسل جوان

صیادرضاپور در پایان با تأکید بر اهمیت حفظ مشاغل سنتی بندرانزلی خاطرنشان کرد: ساخت قایق‌های چوبی حرفه‌ای تخصصی است و هر فردی نمی‌تواند وارد آن شود. این کار به ابزار، فضای مناسب، مهارت و تجربه نیاز دارد و از طرفی، سختی فعالیت و شرایط فصلی آن ممکن است انگیزه جوانان را برای ورود به این حرفه کاهش دهد.

وی افزود: با توجه به کاهش تعداد فعالان این حوزه، لازم است زمینه انتقال تجربه استادکاران به نسل جوان فراهم شود تا این حرفه قدیمی که بخشی از نیازهای جامعه صیادی بندرانزلی را تأمین می‌کند، به‌تدریج به فراموشی سپرده نشود.

هزینه بالا و نیاز به فضای گسترده؛ موانع ورود به حرفه قایق‌سازی

رئیس اتحادیه درودگران شهرستان بندرانزلی با اشاره به دلایل کاهش استقبال از این حرفه گفت: ساخت کرجی‌های صیادی شغلی پرهزینه است. برای تولید این قایق‌ها به فضای کارگاهی بزرگی نیاز است و فرد باید تجربه و تخصص کافی داشته باشد؛ تجربه‌ای که معمولاً طی سال‌ها فعالیت به دست می‌آید.

صیادرضاپور ادامه داد: از طرف دیگر، این حرفه فصلی است و فعالان آن نمی‌توانند در تمام طول سال تنها به ساخت کرجی‌های صیادی بپردازند و باید شغل دوم هم داشته باشند.

صنعت قایق‌سازی سنتی بندر انزلی؛ میراثی در معرض فراموشی

وی کمبود نیروی کار متخصص را از دیگر مشکلات این حوزه عنوان کرد و افزود: ساخت قایق‌های چوبی به ابزارهای خاص، مهارت فنی و تجربه عملی نیاز دارد. با توجه به سختی کار و هزینه‌های آن، ورود افراد جدید، به‌ویژه جوانان، به این حرفه چندان آسان نیست؛ هرچند محدود بودن تعداد فعالان و تخصصی بودن این شغل می‌تواند از نظر اقتصادی برای افراد باتجربه فرصت مناسبی ایجاد کند.

ساخت کرجی‌های صیادی پره آستارا تا رامسر در بندرانزلی

وی با اشاره به گستره فعالیت قایق‌سازان بندرانزلی در سال‌های گذشته تصریح کرد: تا حدود دو دهه پیش با توجه به فعالیت خودم در این حرفه، کرجی‌های ساخته‌شده در بندرانزلی تا رامسر در استان مازندران ارسال می‌شد و از سوی دیگر، محدوده هویق و آستارا را نیز پوشش می‌دادیم. در آن زمان، افراد فعال در این حوزه کم بودند و بخش قابل توجهی از نیاز منطقه از همین طریق تأمین می‌شد.

صیادرضاپور گفت: کرجی‌ها در صید پره کاربرد دارند و صیادان از فصل صید ماهیان استخوانی تورهای خود را در کرجی گذاشته و به دریا می‌روند.

وی تصریح کرد: با توجه به اینکه فعالیت صیادی پره در فصل سرما نیز ادامه دارد و کرجی‌ها در طی استفاده ممکن است آسیب ببینند لذا در چنین شرایطی، فعالان این حرفه باید برای تعمیرات به محل استقرار تعاونی‌ها و پره‌های صیادی بروند، قایق‌ها را برای تعمیر از آب بیرون بکشند و پس از انجام تعمیرات، دوباره به آب بیندازند. این کار در سرمای زمستان، دشواری‌های خاص خود را دارد و از مشاغل سخت و سنگین محسوب می‌شود.

صنعت قایق‌سازی سنتی بندر انزلی؛ میراثی در معرض فراموشی

رئیس اتحادیه درودگران شهرستان بندرانزلی در ادامه به ساخت قایق‌های کوچک چوبی نیز اشاره کرد و گفت: در کنار کرجی‌های بزرگ، قایق‌های کوچک‌تری هم ساخته می‌شوند که برخی از آن‌ها موتوری هستند و معمولا برای جابه‌جایی افراد مورد استفاده قرار می‌گیرند البته در این بخش، استفاده از فایبرگلاس نیز رواج یافته؛ زیرا دوام آن بیشتر است و همین موضوع می‌تواند باعث کاهش تولید قایق‌های چوبی در این ابعاد شود.

وی درباره لوتکا توضیح داد: لوتکا نوعی قایق کوچک و پارویی است که معمولاً طول آن از حدود سه متر شروع می‌شود و برای تردد در داخل تالاب و فعالیت‌های صیادی مورد استفاده قرار می‌گیرد و ماهیگیرانی که قصد دارند در محدوده تالاب انزلی به صید بپردازند، از این قایق‌ها استفاده می‌کنند و در گذشته برای رفت‌وآمدهای دیگر نیز کاربرد داشتند.

صیادرضاپور با یادآوری استفاده از لوتکا برای جابه‌جایی مسافران در محدوده رودخانه‌های بندرانزلی افزود: تا چند سال اخیر با استفاده از این قایق‌ها مسافران را از یک سوی رودخانه به سوی دیگر، در محدوده‌ای که امروز به خانه‌های رنگی شناخته می‌شود، منتقل می‌کردند؛ اما این شیوه رفت‌وآمد نیز مانند گذشته رونق ندارد و استقبال از آن کاهش یافته است.

انتهای پیام

آخرین اخبار استان‌ها