به گزارش ایسنا، دکتر مهدی بنایی جهرمی، در نشست علمی «بر مدار دانش؛ بزرگداشت استاد علیرضا مدقالچی» که صبح امروز در پژوهشکده دانشنامه‌نگاری پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد، با اشاره به نقش ریاضیات در شناخت جهان اظهار کرد: سخن گالیله درباره ریاضیاتی بودن زبان جهان، صرفا توصیفی از یک علم نیست، بلکه بیانگر نوعی نگاه به جهانی است که در برابر ما آشکار می‌شود. برای خوانش این جهان، باید زبان آن را بشناسیم و زبان جهان، ریاضیات است؛ بدون شناخت این زبان، فهم جهان با دشواری روبه‌رو خواهد شد.

وی افزود: این اندیشه که جهان را می‌توان بر اساس ریاضیات فهم کرد، از دوران باستان تا فلسفه جدید امتداد یافته و بر اندیشه قرن‌های هجدهم، نوزدهم و بیستم نیز تأثیر گذاشته است. از فیثاغوریان که عدد را مبنای جهان می‌دانستند تا افلاطون و فیلسوفان دوره جدید، از جمله دکارت، این پرسش مطرح بوده است که جهان چگونه و بر چه اساسی قابل فهم است.

رئیس پژوهشکده دانشنامه‌نگاری ادامه داد: اگر جهان بر اساس ریاضیات قابل فهم است و عدد در شناخت آن نقشی بنیادین دارد، باید درباره نسبت میان اجزای جهان و جایگاه هر یک از آن‌ها تأمل کنیم. هنگامی که بخشی از یک مجموعه را حذف می‌کنیم، در واقع یکی از اجزای آن را کنار گذاشته‌ایم؛ اما نگاه ریاضیاتی به ما نشان می‌دهد که اجزای یک مجموعه در ارتباط با یکدیگر معنا پیدا می‌کنند و حذف یک جزء می‌تواند نظم مجموعه را دستخوش تغییر کند.

وی با اشاره به ابیاتی از شیخ محمود شبستری در این زمینه یادآور شد: اگر ذره‌ای از جهان برداشته شود، ممکن است در کل آن خلل ایجاد شود. این نگاه، اهمیت جایگاه هر جزء را در پیوستگی و نظم کلی جهان یادآوری می‌کند.

بنایی جهرمی با طرح پرسشی درباره نسبت ریاضیات و آزادی انسان اظهار کرد: اگر جهان بر اساس ریاضیات قابل فهم است و ضرورت‌ها و نظم‌های حاکم بر آن را می‌توان شناخت، آزادی انسان در این میان چه جایگاهی دارد؟ آیا شناخت ضرورت‌ها می‌تواند به فهم بهتر آزادی کمک کند؟ این پرسش را به‌عنوان مقدمه‌ای برای تأمل بیشتر مطرح می‌کنم؛ چراکه نسبت میان نظم جهان و جایگاه انسان، مسئله‌ای جدی و قابل بررسی است.

وی با اشاره به جایگاه علمی و اخلاقی استاد علیرضا مدقالچی تاکید کرد: شاید بسیاری از ما نتوانیم دشواری‌های تخصصی ریاضیات و پیچیدگی‌های مسیری را که شما طی کرده‌اید، به‌ طور کامل درک کنیم، اما اخلاق حاکم بر کار شما برای ما قابل فهم است. اندیشه همواره در سایه اخلاق پیش می‌رود و انسانی که به اخلاق پایبند نباشد، نمی‌تواند به معنای واقعی کلمه اندیشمند باشد.

رئیس پژوهشکده دانشنامه‌نگاری ادامه داد: پشتکار، تواضع و تعهدی که استاد مدقالچی طی سالیان طولانی و بدون چشمداشت از خود نشان داده‌اند، ویژگی‌هایی است که می‌توانیم آنها را ببینیم، درک کنیم و ارج بگذاریم. ممکن است در فهم همه دشواری‌های علمی کار ایشان با محدودیت روبرو باشیم، اما ارزش این ویژگی‌های انسانی و اخلاقی برای ما روشن است.

وی با اشاره به انگیزه خود برای برگزاری این نشست اضافه کرد: از نخستین روزی که در خدمت دوستان قرار گرفتم، احساس می‌کردم دِینی بر عهده دارم و امیدوار بودم پیش از آنکه فرصت حضور و همراهی عزیزان از دست برود، بتوانیم این برنامه را برگزار کنیم. البته این نشست را نمی‌توان به معنای ادای کامل دین دانست، بلکه تلاشی است برای انجام کاری که در توان ما بوده است.

بنایی جهرمی با قدردانی از استاد علیرضا مدقالچی و افرادی که در برگزاری این نشست همکاری کردند، اظهار کرد: خوشحالم که این برنامه امروز برگزار شد و از استاد مدقالچی برای همراهی‌شان سپاسگزارم. همچنین از دکتر تهرانی قدردانی می‌کنم که با همکاری و همراهی خود، زمینه تحقق این نشست را فراهم کردند.

انتهای پیام