سعید ابراهیمی، سه‌شنبه ۵ آبان در نشست خبری به‌مناسبت روز ملی آمار و برنامه‌ریزی که در کتابخانه مرکزی شهرداری اصفهان برگزار شد، اظهار کرد: برنامه‌ریزی شهری باید بر پایه علم، فناوری و داده‌های معتبر انجام شود و معاونت برنامه‌ریزی نیز با ایفای نقش پشتیبان علمی و فنی برای بخش‌های مختلف شهرداری، درصدد ارتقای بهره‌وری سازمان و بهبود مدیریت شهری است. سرمایه انسانی، تحول اداری و سازمانی، آمار و اطلاعات توصیفی و مکانی، نوآوری و فناوری، پژوهش، مدیریت دانش، رصدخانه شهری، بودجه‌ریزی و برنامه‌ریزی پروژه‌ها از مهم‌ترین محورهای فعالیت این مجموعه به‌شمار می‌روند.
وی درباره بودجه سال جاری شهرداری اصفهان افزود: بودجه شهرداری اصفهان در سال جاری ۵۷ هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان است که با احتساب سازمان‌ها و شرکت‌های دارای بیش از ۵۰ درصد مالکیت شهرداری و بدون احتساب ارقام مشترک، مجموع بودجه به حدود ۶۵ هزار میلیارد تومان می‌رسد. حدود ۷۰ درصد بودجه شهرداری به فعالیت‌های عمرانی و ۳۰ درصد به هزینه‌های جاری اختصاص دارد. این نسبت در عملکرد بودجه نیز با اختلافی محدود حفظ شده است.
معاون برنامه‌ریزی و توسعه سرمایه انسانی شهرداری اصفهان خاطرنشان کرد: سهم بالای اعتبارات عمرانی در بودجه شهرداری نشان می‌دهد که مدیریت شهری می‌تواند در ارائه خدمات، پیشرفت و توسعه شهرها در مقیاس محلی نقش مؤثری داشته باشد و مجموعه این اقدامات در مقیاس ملی نیز اثرگذار خواهد بود. در سال ۱۴۰۰، عملکرد بودجه شهرداری حدود هفت هزار و ۴۰۰ میلیارد تومان و در سال ۱۴۰۱ حدود ۱۱ هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان بوده است. همچنین عملکرد منابع در سال ۱۴۰۳ به حدود ۳۰ هزار میلیارد تومان رسید.
ابراهیمی گفت: شهرداری‌ها معمولاً در ماه‌های پایانی سال با افزایش اهمیت تحقق درآمدها و تأمین منابع مواجه می‌شوند؛ با این حال، شرایط خاص کشور و وقایع ناشی از جنگ از نهم اسفندماه، بر جذب منابع و اجرای پروژه‌ها تأثیر گذاشت. در چنین شرایطی، اولویت‌بندی پروژه‌ها و تمرکز بر طرح‌های ضروری اهمیت بیشتری پیدا کرد.
وی با تشریح فرایند تدوین بودجه شهرداری اصفهان افزود: تدوین بودجه سالانه فرایندی زمان‌بر است و از نیمه‌دوم سال آغاز می‌شود. با این حال، شهرداری اصفهان در سال‌های اخیر تلاش کرده است پیش از آغاز رسمی فرایند بودجه‌ریزی، برنامه‌های عملیاتی و سبد پروژه‌های مورد نظر را تدوین کند تا ارتباط میان برنامه‌های راهبردی و اعتبارات سالانه حفظ شود. در این شیوه، ابتدا پروژه‌ها در چارچوب برنامه عملیاتی تعریف و اولویت‌بندی می‌شوند و سپس در مرحله بودجه‌ریزی، منابع و مصارف متناسب با آن‌ها تنظیم می‌شود. بدین ترتیب، موضوعات اساسی و اولویت‌های اجرای پروژه‌ها پیش از ورود به مرحله تخصیص اعتبار مشخص شده‌اند.
تخصیص منابع با توجه به شرایط اقتصادی و اولویت پروژه‌ها انجام می‌شود
ابراهیمی گفت: تخصیص منابع در طول سال با توجه به وضعیت درآمدها، شرایط اقتصادی و اولویت پروژه‌ها انجام می‌شود. در شرایط فعلی، تخصیص اعتبارات به‌صورت دوره‌ای و با در نظر گرفتن اولویت‌های اجرایی صورت می‌گیرد تا پروژه‌های ضروری در اولویت قرار گیرند و اجرای پروژه‌های دارای اولویت پایین‌تر به تأمین منابع وابسته باشد. این سازوکار کمک می‌کند منابع موجود به شکل هدفمندتری مصرف شود و در صورت محدودیت اعتبارات، پروژه‌های مهم‌تر از نظر اجرایی در اولویت قرار گیرند.
وی در رابطه با برنامه اصفهان ۱۴۱۰ ادامه داد: یکی از وظایف اصلی معاونت برنامه‌ریزی، ایجاد ارتباط میان اهداف بلندمدت شهر و برنامه‌های اجرایی سالانه است. در این چارچوب، برنامه‌های عملیاتی به‌عنوان حلقه ارتباطی میان اهداف راهبردی و اجرای پروژه‌ها تدوین می‌شوند. برنامه عملیاتی دوساله سال‌های ۱۴۰۶ و ۱۴۰۷ تدوین شده است و بخش‌های مختلف شهرداری بر مبنای آن، بودجه سال ۱۴۰۶ را تنظیم می‌کنند. در این شیوه، پروژه‌ها با در نظر گرفتن مراحل مطالعات، طراحی، تأمین اعتبار، عقد قرارداد و اجرا بررسی می‌شوند و امکان پایش روند پیشرفت آن‌ها فراهم می‌شود.
معاون برنامه‌ریزی و توسعه سرمایه انسانی شهرداری اصفهان اضافه کرد: در کنار این برنامه‌ها، تقویت نظام ارزیابی عملکرد نیز در دستور کار قرار دارد. شهرداری اصفهان از شاخص‌های کلیدی عملکرد برای سنجش میزان تحقق اهداف استفاده می‌کند و در حال توسعه این نظام ارزیابی است. در حال حاضر، حدود ۵۵۰ شاخص در داشبورد کلان برنامه رصد می‌شود و ارزیابی مستمر این شاخص‌ها می‌تواند به شناسایی فاصله میان اهداف پیش‌بینی‌شده و عملکرد واقعی کمک کند.
ابراهیمی گفت: اختصاص بودجه به یک پروژه به‌تنهایی به معنای تحقق آن نیست؛ بلکه پروژه‌ها باید به‌صورت مستمر از نظر زمان‌بندی، هزینه، کیفیت و میزان پیشرفت بررسی شوند. در ساختار مدیریت پروژه شهرداری، روند پیشرفت طرح‌ها به‌طور مستمر ارزیابی می‌شود و در صورت مشاهده توقف یا انحراف از برنامه، دلایل تأخیر بررسی خواهد شد. مشکلات مالی، مسائل مربوط به طراحی و موانع تملک ازجمله عواملی هستند که می‌توانند بر روند اجرای پروژه‌های شهری تأثیر بگذارند.
وی ادامه داد: در دوره ششم مدیریت شهری، از سال ۱۴۰۰ تا سال ۱۴۰۴، تعداد ۶۵۳ پروژه جدید تعریف شده است که ۱۷۵ پروژه از آن‌ها به اتمام رسیده‌اند. در سال ۱۴۰۵، حدود ۹۵۶ پروژه فعال در سبد پروژه‌های شهرداری اصفهان قرار دارد. این پروژه‌ها در مراحل مختلف مطالعات، طراحی، برنامه‌ریزی، اجرا و کنترل قرار دارند و به‌همین دلیل، وضعیت آن‌ها به‌صورت مستمر تغییر می‌کند.
معاون برنامه‌ریزی و توسعه سرمایه انسانی شهرداری اصفهان خاطرنشان کرد: بر اساس اطلاعات ارائه‌شده در این نشست، میزان پیشرفت برنامه‌ریزی‌شده سبد پروژه‌های شهرداری حدود ۵۳ درصد و پیشرفت محقق‌شده حدود ۳۲ درصد است. این اختلاف نشان‌دهنده فاصله میان برنامه و اجرای پروژه‌هاست که دلایل مختلف مالی، طراحی و اجرایی در شکل‌گیری آن مؤثر است. آمارنامه شهر اصفهان نیز حاصل ۱۸ سال گردآوری و تنظیم داده‌های شهری است و در قالب ۲۰ فصل استاندارد تدوین می‌شود. افزون بر این، شهرداری اصفهان فصلی مستقل با عنوان مدیریت شهری و داده‌ها و اطلاعات به آن افزوده است.
ابراهیمی گفت: در این مجموعه، حدود ۳۰۰ قلم اطلاعاتی مرتبط با مدیریت شهری گردآوری می‌شود و نزدیک به ۶۰ دستگاه اجرایی در تدوین آمارنامه همکاری دارند. داده‌ها پس از جمع‌آوری، بررسی و صحت‌سنجی، در قالب جدول‌ها و نمودارها ارائه می‌شوند تا امکان استفاده از آن‌ها برای پژوهشگران، مدیران و برنامه‌ریزان فراهم شود. اطلاعات کلیدی در قالب داشبوردهای مدیریتی نیز در دسترس مدیران قرار می‌گیرد تا امکان رصد شاخص‌ها و استفاده از شواهد معتبر در تصمیم‌گیری فراهم شود.
وی از برنامه شهرداری اصفهان برای راه‌اندازی رصدخانه شهری خبر داد و افزود: رصدخانه شهری با هدف پایش داده‌های کلیدی و اطلاعات اصلی شهر ایجاد می‌شود و با رصدخانه نجومی تفاوت دارد. این فضا قرار است به محیطی برای تصمیم‌گیری مبتنی بر داده تبدیل شود و ابزارهای موردنیاز برای بررسی اطلاعات و پشتیبانی از تصمیم‌های راهبردی را در اختیار مدیران قرار دهد. هدف از ایجاد این مجموعه، صرفاً فراهم‌کردن یک فضای نمایشی نیست؛ بلکه قرار است جلسات اصلی مدیریتی و برنامه‌ریزی در محیطی برگزار شود که داده‌ها و ابزارهای تحلیلی در دسترس باشند و به تصمیم‌گیری دقیق‌تر کمک کنند. همزمان با آماده‌سازی فضای فیزیکی، توسعه زیرساخت‌های نرم‌افزاری و سامانه‌های پشتیبان رصدخانه نیز در حال پیگیری است تا ارتباط و تعامل میان دستگاه‌های متولی اطلاعات شهری تقویت شود.
ایجاد دو هزار لایه اطلاعات مکانی از شهر
ابراهیمی گفت: شهرداری اصفهان بیش از دو هزار لایه اطلاعات مکانی از شهر در اختیار دارد که در حوزه‌های مختلف، ازجمله معابر، فضای سبز، املاک و زیرساخت‌های شهری، کاربرد دارند. این اطلاعات با استفاده از نقشه‌های پایه، تصاویر هوایی، تصاویر ماهواره‌ای و ظرفیت پهپادها گردآوری و به‌روزرسانی می‌شوند. دقت این داده‌ها می‌تواند در برآورد نیازهای شهری، تعیین محدوده اثرگذاری پروژه‌ها و برنامه‌ریزی برای توزیع عادلانه خدمات مؤثر باشد.
وی ادامه داد: اطلاعات مکانی در حوزه‌هایی مانند تعیین نیازهای خدماتی مناطق، برآورد مساحت واقعی فضاهای سبز، برنامه‌ریزی برای نگهداری فضای سبز و معابر و شناسایی ظرفیت‌های درآمدی شهر کاربرد دارد. همچنین، تبادل داده با دستگاه‌های مرتبط، از جمله ثبت اسناد و شرکت پست، در چارچوب زیرساخت یکپارچه اطلاعات مکانی شهری دنبال می‌شود. هدف این است که نقشه‌ها و اطلاعات شهری به‌روز، دقیق و قابل تحلیل باشند و در آینده، بستر ارائه خدمات هوشمند مکان‌محور و غیرحضوری به شهروندان را فراهم کنند.
معاون برنامه‌ریزی و توسعه سرمایه انسانی شهرداری اصفهان با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه شهرداری هوشمند اظهار کرد: توسعه زیرساخت مرکز داده، گسترش خدمات الکترونیکی و ارتقای درگاه‌ها و سامانه‌های ارائه خدمات به شهروندان از محورهای فعالیت شهرداری است. اپلیکیشن «اصفهان من» حدود یک‌میلیون و ۲۰۰ هزار کاربر فعال دارد و میزان رضایت ثبت‌شده از خدمات آن حدود ۸۷ درصد اعلام شده است. هدف آن است که این بستر به سکوی جامع‌تری برای ارائه خدمات شهری تبدیل شود.
ابراهیمی با تأکید بر اهمیت امنیت اطلاعات گفت: با افزایش تهدیدهای سایبری، حفاظت از زیرساخت‌ها و پایداری خدمات الکترونیکی اهمیت بیشتری یافته است. از همین‌رو، اقدامات لازم برای ارتقای استانداردهای امنیتی و مدیریت حملات سایبری در حال انجام است.
معاون برنامه‌ریزی و توسعه سرمایه انسانی شهرداری اصفهان درباره تدوین سند بهره‌وری شهرداری اصفهان تأکید کرد: این سند با همکاری سازمان ملی بهره‌وری تدوین شده و برای سنجش عملکرد بخش‌های مختلف، شاخص‌های مشخصی در نظر گرفته شده است. در این چارچوب، ۵۳۲ شاخص بهره‌وری شناسایی شده که اطلاعات مربوط به نحوه محاسبه، داده‌های موردنیاز و دوره زمانی سنجش آن‌ها در نظام ارزیابی لحاظ می‌شود. آموزش تخصصی، توسعه حرفه‌ای کارکنان، ارتقای شغلی، جانشین‌پروری، مدیریت استعداد و بهبود شرایط سلامت و رفاه کارکنان از محورهای فعالیت این حوزه است.
وی با تأکید بر ضرورت آموزش مستمر کارکنان ادامه داد: ارتقای توانمندی نیروی انسانی یکی از راه‌های افزایش بهره‌وری سازمان است و آموزش‌های تخصصی و حرفه‌ای باید متناسب با نیازهای شغلی و تحولات سازمانی استمرار یابد. شهرداری اصفهان با دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی استان همکاری دارد و از قراردادهای پژوهشی برای بهره‌گیری از ظرفیت علمی این مجموعه‌ها استفاده می‌کند.
تأمین نیازهای فناورانه مدیریت شهری با همکاری دانشگاه‌ها
معاون برنامه‌ریزی و توسعه سرمایه انسانی شهرداری اصفهان خاطرنشان کرد: همکاری با دانشگاه اصفهان، دانشگاه صنعتی اصفهان، دانشگاه علوم پزشکی، دانشگاه هنر، دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف‌آباد، جهاد دانشگاهی و دیگر مراکز علمی استان در قالب قراردادهای پژوهشی دنبال می‌شود. همچنین، قراردادهای همکاری با مجموعه‌های فعال در حوزه فناوری برای توسعه راهکارهای موردنیاز شهرداری منعقد شده است. یکی از نمونه‌های این همکاری‌ها، توسعه فناوری‌های مرتبط با تصفیه فاضلاب و استفاده از فناوری‌های نوین در این حوزه است که با مشارکت مجموعه‌های فناور دنبال می‌شود.
ابراهیمی با تأکید بر اهمیت شرکت‌های دانش‌بنیان گفت: این شرکت‌ها می‌توانند در تأمین نیازهای فناورانه مدیریت شهری نقش مؤثری ایفا کنند. در حوزه‌هایی مانند قطعات و تجهیزات مترو، نیروگاه‌های خورشیدی، پایش هوشمند مصرف برق، سنجش کیفیت هوا، سامانه‌های هوشمند آبیاری و تجهیزات شناسایی حوادث، همکاری با شرکت‌های فناور در دستور کار قرار دارد. در حوزه مدیریت دانش، حدود شش هزار داده دانشی شامل مقاله، کتاب، طرح پژوهشی و تجربه در سامانه مربوطه نگهداری می‌شود و توسعه دستیار هوش مصنوعی برای جست‌وجو و استخراج اطلاعات از این مجموعه در حال انجام است.
وی افزود: هدف از این اقدام آن است که مدیران بتوانند با طرح پرسش‌های تخصصی، به اطلاعات و مطالعات مرتبط دسترسی پیدا کنند و خروجی‌های تحلیلی مورد نیاز خود را دریافت کنند؛ به‌گونه‌ای که استفاده از دانش انباشته‌شده در شهرداری آسان‌تر و کاربردی‌تر شود. شهرداری اصفهان در حوزه نوآوری نیز برنامه‌هایی برای شناسایی نیازهای فناورانه، ارتباط با شرکت‌های نوآور و توسعه مراکز خلاق دنبال می‌کند. همچنین، ایجاد مراکز نوآوری در حوزه صنایع دستی و صنایع خلاق ازجمله اقداماتی است که در این زمینه در دست پیگیری قرار دارد.
بودجه‌ریزی در شهرداری اصفهان با مشارکت عمومی
معاون برنامه‌ریزی و توسعه سرمایه انسانی شهرداری اصفهان درباره اهمیت مشارکت شهروندان در تعیین اولویت‌های شهری اظهار کرد: شهرداری اصفهان در سال‌های اخیر از ظرفیت مشارکت عمومی در بودجه‌ریزی استفاده کرده است و این فرایند در دو مرحله انجام می‌شود. در مرحله نخست، از شهروندان درباره نیازها و پیشنهادهایشان برای شهر نظرخواهی می‌شود و در مرحله بعد، پس از مشخص‌شدن فهرست پروژه‌ها، از آنان خواسته می‌شود طرح‌ها را بر اساس اولویت‌های خود ارزیابی کنند.
ابراهیمی گفت: این شیوه می‌تواند به افزایش مشارکت عمومی در تصمیم‌گیری‌های شهری کمک کند و ارتباط میان برنامه‌های مدیریت شهری و نیازهای واقعی شهروندان را تقویت سازد. توانمندسازی نیروی انسانی، تصمیم‌گیری مبتنی بر داده، مدیریت یکپارچه پروژه‌ها، افزایش شفافیت از طریق گزارش‌ها و داشبوردهای مدیریتی، ارتقای بهره‌وری، مشارکت شهروندان و توسعه نوآوری از محورهایی است که معاونت برنامه‌ریزی و توسعه سرمایه انسانی شهرداری اصفهان برای تحقق اهداف برنامه اصفهان ۱۴۱۰ دنبال می‌کند.
انتهای پیام
