شهر ایلام این روزها در حال ساختن است؛ اما آنچه در سایه این ساخت‌وسازها پنهان مانده، نخاله‌هایی است که بی‌صدا در گوشه‌وکنار شهر تلنبار می‌شوند و آرام‌آرام چهره شهر را می‌بلعند. تخلیه غیرمجاز نخاله‌های ساختمانی در حاشیه شهر و حتی کنار باغات جنوبی ایلام، به معضلی جدی برای محیط‌زیست و سلامت شهروندان تبدیل شده است. این پسماندها نه‌تنها سیمای شهری را مخدوش کرده‌اند، بلکه خاک را آلوده کرده، منابع آب را تهدید کرده و بستری برای رشد حشرات و جوندگان بیماری‌زا فراهم آورده‌اند.
از تنگه ارغوان تا سیل‌بندها؛ نخاله‌هایی که به جان زیرساخت‌ها افتاده‌اند
دامنه تخلیه غیرمجاز نخاله‌ها بسیار گسترده است. تنگه ارغوان، این دره زیبا و بی‌نظیر، مدت‌ها با آلودگی جدی ناشی از ریختن نخاله‌های ساختمانی روبه‌رو بود و پاکسازی آن به یک مطالبه جدی تبدیل شده بود. شهرداری ایلام نیز پیشتر اعلام کرده بود سه مکان اصلی غیرمجاز برای تخلیه نخاله‌های ساختمانی در حاشیه شهر شامل کمربندی‌های شمالی، خاوری و منطقه ارغوان شناسایی و مسیرهای دسترسی به آن‌ها بسته شده است. با این حال، گزارش‌های میدانی از ادامه این روند در نقاط دیگر حکایت دارد.
در محدوده بلوار خبرنگار، سیل‌بندهای روباز به محلی برای دپو نخاله‌های ساختمانی تبدیل شده‌اند؛ جایی که بوی بد، تجمع نخاله و حشرات و حیوانات موذی، صدای ساکنان منطقه را درآورده است.
همچنین مسیر منتهی به نمایشگاه بین‌المللی ایلام به محلی برای تخلیه نخاله‌های ساختمانی تبدیل شده بود؛ موضوعی که از نظر قانونی تخلیه محسوب می‌شود و برای شهرداری نیز مسئولیت به همراه داشته است.
تهدید جدی برای سیل‌بندها و خطر تکرار فاجعه
یکی از نگران‌کننده‌ترین ابعاد این معضل، تأثیر آن بر زیرساخت‌های مدیریت آب‌های سطحی است. انباشت نخاله‌های ساختمانی در نقاط مختلف شهر ایلام، علاوه بر تهدید سلامت شهروندان، عملکرد سیل‌بندهای شهری را نیز مختل کرده و امنیت زیرساخت‌ها را با خطر جدی روبه‌رو ساخته است.
بیش از ۴۳ کیلومتر کانال روباز و سرپوشیده وظیفه هدایت آب‌های سطحی شهر ایلام را برعهده دارند و تجمع نخاله در این مسیرها می‌تواند در هر بارندگی شدید، جریان طبیعی آب را مختل کند.
حافظه تاریخی شهروندان ایلامی هنوز فاجعه سیل آبان ۱۳۹۴ را به یاد دارد؛ زمانی که طی ۷۲ ساعت بیش از ۳۲۴ میلی‌متر باران بر شهر بارید و انسداد ناشی از نخاله‌های ساختمانی در نقاط کلیدی باعث شد آب از مسیرهای اصلی منحرف شود و به محله‌های مسکونی و زیرساخت‌ها نفوذ کند و خسارات گسترده‌ای به بار آورد.
هشدار آب منطقه‌ای؛ تخلیه در حریم رودخانه‌ها ممنوع است
شرکت آب منطقه‌ای ایلام نیز با صدور اطلاعیه‌ای نسبت به پیامدهای خطرساز تخلیه نخاله در بستر و حریم رودخانه‌ها هشدار داده و هرگونه تخلیه زباله، نخاله و پسماند ساختمانی در بستر و حریم قانونی رودخانه‌ها و مسیل‌های استان را ممنوع اعلام کرده است. در این اطلاعیه تأکید شده که تخلیه غیرمجاز نخاله، موجب کاهش ظرفیت انتقال هیدرولیکی رودخانه‌ها، انسداد مسیرهای طبیعی سیلاب، انحراف جریان آب و افزایش چشمگیر احتمال آبگرفتگی معابر می‌شود و با متخلفان بر اساس قانون توزیع عادلانه آب و از طریق مراجع قضایی برخورد قاطع صورت می‌گیرد.
ورود دستگاه قضایی؛ از تذکر به شهرداری تا برخورد با خودروهای متخلف
نارضایتی عمومی و تداوم این معضل، دستگاه قضایی استان را نیز به میدان کشانده است.
عبدالوهاب بخشنده دادستان عمومی و انقلاب ایلام نیز در گفت‌وگو با ایسنا از برخورد جدی با خودروهای متخلف حمل نخاله در ایلام خبر داده و گفت: تخلیه غیرمجاز نخاله‌های ساختمانی در حاشیه شهر و کنار باغات جنوبی، به معضلی جدی برای محیط‌زیست و سلامت شهروندان تبدیل شده است.
تلاش‌های شهرداری؛ از سایت جدید تخلیه تا اخطاریه به سازندگان
شهرداری ایلام نیز در ماه‌های اخیر اقداماتی انجام داده است. با هدف ساماندهی پسماندهای ساختمانی، عملیات ساخت سایت جدید تخلیه نخاله در کمربند شرقی آغاز شده است. همچنین اخطاریه‌ای خطاب به مالکان، سازندگان و مجریان پروژه‌های ساختمانی صادر شده که در آن با اشاره به مشاهده رهاسازی و انباشت نخاله در معابر عمومی، از آنان خواسته شده حداکثر ظرف مدت ۱۰ روز نسبت به جمع‌آوری کامل نخاله‌ها و پاکسازی معبر پیرامون پروژه خود اقدام کنند.
این اقدامات تاکنون نتوانسته روند فزاینده تخلیه غیرمجاز را متوقف کند.
راهی که باید از تخلیه تا بازیافت طی شود
نخاله‌های ساختمانی در ایلام، از یک معضل شهری ساده فراتر رفته و به تهدیدی جدی برای سلامت عمومی، امنیت زیرساختی و حتی جان شهروندان در فصل بارندگی تبدیل شده است. ورود دستگاه قضایی، هشدار آب منطقه‌ای و تلاش‌های شهرداری برای ایجاد سایت جدید تخلیه، نشانه‌هایی از عزم برای مهار این بحران است؛
اما تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد که بدون نظارت مستمر، برخورد بازدارنده با متخلفان و فرهنگ‌سازی عمومی، نخاله‌ها همچنان مسیر خود را به حاشیه شهر و حریم رودخانه‌ها باز خواهند کرد. آنچه ایلام امروز به آن نیاز دارد، نه وعده‌های تازه، بلکه یک سازوکار شفاف و پایدار برای مدیریت پسماند ساختمانی است؛ سازوکاری که در آن تخلیه غیرمجاز هزینه داشته باشد، بازیافت و فرآوری نخاله تشویق شود و حقوق عامه شهروندان بر منافع کوتاه‌مدت سودجویان اولویت یابد.
انتهای پیام
