عبدالرضا افشارزاده در گفت‌وگو با ایسنا، درباره ایده شکل‌گیری نمایش «گوسفندان زبل» اظهار کرد: یکی از معیارهای اصلی من در انتخاب موضوع برای تئاتر کودک، توجه به داستان‌ها و شخصیت‌هایی است که کودکان با آن‌ها آشنایی دارند و می‌توانند با فضای نمایش ارتباط برقرار کنند. در آثاری مانند «پینوکیو» و «لاک‌پشت‌های نینجا» نیز از شخصیت‌های آشنا استفاده کرده‌ام و تلاش داشته‌ام داستانی متناسب با مخاطب ایرانی ارائه دهم.
وی ادامه داد: در نمایش «گوسفندان زبل» نیز از شخصیت‌های آشنا برای کودکان استفاده کردیم، اما تلاشمان این بود که داستانی مستقل و متناسب با فرهنگ و ذهنیت کودکان ایرانی روایت کنیم. نمی‌توان بدون توجه به علایق مخاطب نمایشی تولید کرد و انتظار داشت کودکان با آن همراه شوند؛ بنابراین باید در کنار جذابیت داستان، محتوایی متناسب با نیازهای این گروه سنی ارائه شود.
این کارگردان تئاتر کودک با اشاره به پیام‌های آموزشی نمایش «گوسفندان زبل» بیان کرد: چندین سال در آموزش‌وپرورش خدمت کرده‌ام و همیشه ارتباط با کودکان برایم اهمیت داشته است. تئاتر کودک نباید تنها به خنداندن بچه‌ها محدود شود، بلکه باید فرصتی برای یادگیری و پرورش مهارت‌های فکری و اجتماعی آن‌ها فراهم کند.
افشارزاده افزود: آموزش در تئاتر کودک باید به صورت غیرمستقیم و در بستر داستان اتفاق بیفتد تا کودکان ضمن همراهی با موقعیت‌های نمایشی، درباره رفتار شخصیت‌ها و پیامد تصمیم‌هایشان فکر کنند. در «گوسفندان زبل» نیز موضوعاتی مانند پرهیز از تصمیم‌گیری عجولانه، مشورت با دیگران، انتخاب راه‌حل مناسب، اتحاد، همدلی و همکاری مطرح شده است.
وی ادامه داد: اعتماد نکردن بی‌محابا به افراد غریبه، اهمیت کتاب‌خوانی و ضرورت ورزش کردن از دیگر موضوعات این نمایش است. برای انتقال این مفاهیم از فضای موزیکال، داستان شاد و شخصیت‌های جذاب استفاده کرده‌ایم تا کودکان بدون احساس قرار گرفتن در یک کلاس آموزشی با پیام‌های اثر ارتباط برقرار کنند.
استقبال مدارس و مهدکودک‌ها از نمایش
این کارگردان تئاتر کودک درباره بازخورد مخاطبان از نمایش «گوسفندان زبل» گفت: نزدیک به یک ماه از آغاز اجرای نمایش می‌گذرد و تاکنون بازخوردهای خوبی دریافت کرده‌ایم. استقبال مهدکودک‌ها و مدارس رضایت‌بخش بوده و واکنش کودکان نشان داده که توانسته‌ایم ارتباط مناسبی با مخاطبان هدف برقرار کنیم.
افشارزاده با اشاره به تفاوت تماشاگران کودک و بزرگسال اظهار کرد: کودکان از صریح‌ترین مخاطبان تئاتر هستند و اگر نمایش نتواند توجه آن‌ها را جلب کند، خیلی زود بی‌حوصلگی خود را نشان می‌دهند. در مقابل، وقتی داستان برایشان جذاب باشد، همراهی آن‌ها در طول اجرا مشخص است. به همین دلیل، واکنش کودکان یکی از مهم‌ترین معیارهای من برای ارزیابی کیفیت نمایش است.
آموزش بازیگران جوان در مسیر تئاتر کودک
وی همچنین درباره انتخاب بازیگران نمایش توضیح داد: حدود ۷۰ درصد بازیگران از میان افراد آموزش‌دیده و ۳۰ درصد از میان بازیگران باتجربه‌تر انتخاب شده‌اند. تعداد قابل توجهی از اعضای گروه نیز دانشجویان رشته تئاتر هستند که می‌خواهند در کنار آموزش دانشگاهی، تجربه عملی کسب کنند.
این کارگردان تئاتر کودک با بیان اینکه بازی در تئاتر کودک ویژگی‌های خاص خود را دارد، افزود: نمی‌توان صرفاً با تکیه بر آموزش‌های عمومی بازیگری بزرگسالان وارد این حوزه شد؛ به همین دلیل، در کنار تمرین‌های نمایش، آموزش‌های جداگانه‌ای برای بازیگران در نظر گرفته‌ایم.
افشارزاده در ادامه با تأکید بر ضرورت انتقال تجربه به نسل جوان گفت: مشهد ظرفیت انسانی خوبی در حوزه تئاتر دارد و بسیاری از جوانان علاقه‌مند برای ورود به این عرصه به فرصت تجربه‌اندوزی نیاز دارند. گروه‌های نمایشی می‌توانند چنین فضایی را فراهم کنند، هرچند فعالیت در تئاتر، به‌ویژه در بخش کودک، از نظر اقتصادی همیشه آسان نیست.
وی با اشاره به فعالیت خود در کارگروه تئاتر کودک استان خراسان رضوی اظهار کرد: سال گذشته این مسئولیت به من واگذار شد و تلاش کردیم با تشکیل کارگروه، مسائل و نیازهای این حوزه را پیگیری کنیم، اما برخی اتفاقات و تعطیلی‌ها و همچنین بیماری قلبی‌ام در مقطعی روند فعالیت‌ها را با وقفه مواجه کرد.
بازبینی آثار کودک باید تخصصی‌تر باشد
افشارزاده با تأکید بر ضرورت حضور کارشناسان متخصص در فرایند بازبینی آثار نمایشی کودک بیان کرد: گاهی این تصور وجود دارد که چون نمایش برای کودکان تولید شده، حساسیت کمتری برای ارزیابی آن لازم است؛ درحالی‌که تئاتر کودک به دلیل تأثیری که بر ذهن و رفتار بچه‌ها می‌گذارد، باید با دقت بیشتری بررسی شود.
وی ادامه داد: افرادی که مسئولیت ارزیابی این آثار را بر عهده می‌گیرند، باید هم با اصول تئاتر آشنا باشند و هم شناخت کافی از ویژگی‌های تئاتر کودک داشته باشند. در غیر این صورت، ممکن است محتوای نامناسبی از مرحله بازبینی عبور کند و در اختیار کودکان قرار بگیرد؛ اتفاقی که می‌تواند اعتماد خانواده‌ها و مربیان به تئاتر را خدشه‌دار کند.
این کارگردان تئاتر کودک با اشاره به تجربه گفت‌وگو با مدیران مدارس و مهدکودک‌ها افزود: گاهی مربیان و مدیران به دلیل تجربه‌های نامناسب گذشته، برای بردن کودکان به تئاتر تردید دارند. این مسئله نشان می‌دهد که کیفیت تولید و نظارت بر آثار اهمیت زیادی دارد و باید با ارزیابی دقیق و کارشناسی، پیش از بروز مشکل از آن جلوگیری کرد.
افشارزاده ادامه داد: همان‌طور که در آموزش‌وپرورش، آموزش و بررسی صلاحیت افراد اهمیت دارد، در تولید و ارزیابی آثار نمایشی کودک نیز باید حساسیت مشابهی وجود داشته باشد. هنرمندی که برای کودکان اثر تولید می‌کند، باید گروه سنی مخاطب و مسئولیت خود در قبال محتوای ارائه‌شده را بشناسد.
وی در ادامه با بیان اینکه مشهد از قطب‌های تئاتر کشور محسوب می‌شود، خاطرنشان کرد: با وجود ظرفیت‌های فراوان هنرمندان این شهر، شرایط اقتصادی خانواده‌ها گاهی بر میزان استقبال از فعالیت‌های فرهنگی تأثیر می‌گذارد. بااین‌حال، می‌توان با برنامه‌ریزی و حمایت مناسب، زمینه رشد بیشتر تئاتر مشهد را فراهم کرد. امیدوارم با توجه تخصصی‌تر به تئاتر کودک و حمایت از هنرمندان این حوزه، شاهد تولید آثار باکیفیت‌تر و افزایش اعتماد خانواده‌ها به این هنر باشیم.
انتهای پیام
