همایش ملی «زنِ تراز در گفتمان انقلاب اسلامی» با هدف تبیین جایگاه و نقش زن در گفتمان انقلاب اسلامی، ۶ آبان‌ماه در تالار وحدت دانشگاه تبریز برگزار شد؛ رویدادی که در آن پژوهشگران حوزوی و دانشگاهی، ابعاد مختلف مفهوم «زن تراز» را از منظرهای فقهی، حقوقی، فرهنگی، اجتماعی و تمدنی بررسی کردند. این همایش با همکاری مدیریت حوزه‌های علمیه خواهران آذربایجان‌شرقی و مدرسه علمیه تخصصی الزهراء(س) برگزار شد و دارای رتبه ISC بود.

در این میان چهار پژوهش برگزیده همایش، هر یک از زاویه‌ای متفاوت به مسئله زن تراز انقلاب اسلامی پرداختند؛ از نسبت انسان‌شناختی زن تراز با فمینیسم و چالش‌های فقهی و حقوقی مسئولیت اجتماعی زنان تا نقش زن در مواجهه با تهاجم فرهنگی و ضرورت حضور زنان در تحقق تمدن نوین اسلامی ـ ایرانی. مجموع این دیدگاه‌ها بر یک مسئله مشترک تأکید دارد: زن تراز، الگویی صرفاً نظری نیست، بلکه باید بتواند در خانواده، جامعه، فرهنگ و فرایند تمدن‌سازی، حضوری مؤثر و معنادار داشته باشد.

زن تراز انقلاب اسلامی می‌تواند همزمان در خانواده و جامعه نقش‌آفرین باشد

رضا دهقان‌نژاد، عضو هیئت علمی گروه فقه و حقوق اسلامی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان و ارائه‌دهنده پژوهش برگزیده همایش ملی «زنِ تراز در گفتمان انقلاب اسلامی» با موضوع «واکاوی فقهی ـ حقوقی چالش‌های مسئولیت اجتماعی زن تراز در پیشرفت جامعه و ارائه راهکار»، گفت: مفهوم زن تراز در گفتمان انقلاب اسلامی، برآمده از اندیشه‌های امامین انقلاب و مبتنی بر الگوی سوم زن است؛ الگویی که حضور اجتماعی زن را در کنار ایفای نقش در خانواده به رسمیت می‌شناسد و این دو را در تقابل با یکدیگر نمی‌داند.

وی افزود: حضرت فاطمه زهرا(س) الگوی جمع میان مسئولیت‌های خانوادگی و اجتماعی است و زن مسلمان صرفاً در خانواده خلاصه نمی‌شود. انقلاب اسلامی نیز نشان داده است که زنان می‌توانند در عرصه‌های اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و دینی نقش مؤثری ایفا کنند؛ با این حال، میان وضعیت موجود و جایگاه ترسیم‌شده برای زن در اندیشه اسلامی همچنان فاصله وجود دارد.

وی با اشاره به چالش‌های پیش روی تحقق مسئولیت اجتماعی زنان اظهار کرد: این چالش‌ها را می‌توان در سه سطح فقهی و حقوقی، فرهنگی و نگرشی و ساختاری و نهادی بررسی کرد. ابهام در برخی مقررات مربوط به اشتغال زنان، از جمله مفهوم «مصالح خانوادگی» و نحوه اعمال محدودیت‌های شغلی از سوی همسر، همچنین برخی مسائل حقوقی مرتبط با ازدواج و ضمانت اجرای قوانین حمایتی، از جمله موانعی است که می‌تواند بر حضور اجتماعی زنان تأثیر بگذارد.

وی در پایان پیشنهاد کرد: برای رفع این موانع، باید با بهره‌گیری از ظرفیت پژوهشگران و منابع فقهی، مفاهیمی مانند «مصالح خانوادگی» به‌صورت دقیق تعریف و ابهامات قانونی برطرف شود، ضمانت اجرای قوانین حمایتی از زنان تقویت شود و نگاه‌های فرهنگی و ساختاری نسبت به توانمندی زنان نیز اصلاح شود. وی تأکید کرد که تحقق مسئولیت اجتماعی زن تراز، نیازمند توجه همزمان به ابعاد فقهی، حقوقی، فرهنگی و نهادی است.

بدون حضور پررنگ بانوان فرهیخته، ساخت تمدن نوین اسلامی ـ ایرانی امکان‌پذیر نیست

میکائیل جمال‌پور، عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور تبریز و ارائه‌دهنده پژوهش برگزیده همایش ملی «زنِ تراز در گفتمان انقلاب اسلامی» با موضوع «نقش‌آفرینی زن تراز انقلاب اسلامی در تحقق تمدن نوین اسلامی»، گفت: یکی از درس‌های مهم انقلاب اسلامی، نقش‌آفرینی همه اقشار مردم در پیروزی و تداوم آن است و زنان نیز باید در روند حفظ و صیانت از انقلاب و تحقق تمدن نوین اسلامی ـ ایرانی، مشارکتی فعال و اثرگذار داشته باشند.

وی با اشاره به ظرفیت تاریخی ایران در تمدن‌سازی افزود: ایران در طول تاریخ توانسته است بیش از یک‌بار تمدن‌سازی کند و این ظرفیت نشان می‌دهد که جامعه ایرانی از توان و قابلیت لازم برای حرکت به سمت تمدن نوین اسلامی ـ ایرانی برخوردار است. تحقق این هدف، نیازمند مشارکت جدی بانوان، به‌ویژه زنان فرهیخته حوزوی و دانشگاهی است.

جمال‌پور با بیان اینکه «الگوی سوم زن» و ولایت اجتماعی از ظرفیت‌های مهم برای نقش‌آفرینی زنان در این مسیر است، اظهار کرد: یکی از چالش‌های جدی، تقابل الگوهای بومی و اسلامی با الگوهای رقیب تمدنی است و برای مواجهه با این مسئله باید حضور و نقش زنان در عرصه‌های مختلف تقویت شود.

وی در پایان، توانمندسازی زنان برای مشارکت در تمدن‌سازی، معرفی و الگوسازی از زنان موفق مسلمان، افزایش مشارکت زنان در تصمیم‌سازی‌های فرهنگی و اجتماعی، تقویت آموزش‌های مهارتی بانوان جوان، توسعه سیاست‌های حمایتی خانواده‌محور و تقویت حضور فرهنگی و رسانه‌ای زنان را از جمله راهکارهای پیشنهادی این پژوهش عنوان کرد.

تفاوت دیدگاه اسلام و فمینیسم درباره زن، ریشه در مبانی انسان‌شناختی دارد

حجت‌الاسلام عادل بیرامی، استاد دانشگاه و ارائه‌دهنده پژوهش برگزیده همایش ملی «زنِ تراز در گفتمان انقلاب اسلامی» با موضوع «زن تراز انقلاب اسلامی در آینه نسبت‌سنجی انسان‌شناختی با فمینیسم»، گفت: برای مقایسه گفتمان انقلاب اسلامی با فمینیسم درباره زن، نباید تنها به حقوق، فرصت‌ها و نقش‌های اجتماعی توجه کرد، بلکه باید مبانی انسان‌شناختی، تعریف کرامت انسان و غایت زندگی در هر یک از این دیدگاه‌ها مورد بررسی قرار گیرد.

وی افزود: فمینیسم یک نظریه واحد نیست و جریان‌های مختلف آن برداشت‌های متفاوتی از آزادی، برابری، خانواده و نقش زن دارند. در مقابل، گفتمان انقلاب اسلامی انسان را برخوردار از کرامت، دارای فطرت الهی و مسئول در برابر خود، خانواده و جامعه می‌داند و آزادی را در پیوند با اخلاق و مسئولیت انسانی تعریف می‌کند.

وی با بیان اینکه در این نگاه خانواده صرفاً یک قرارداد اجتماعی نیست، اظهار کرد: خانواده می‌تواند زمینه‌ساز مودت، رحمت، تربیت و رشد انسان باشد و در عین حال، هویت زن نیز نباید به نقش مادری محدود شود؛ بلکه ابعاد علمی، اجتماعی، اخلاقی و فردی زن نیز باید مورد توجه قرار گیرد. از این منظر، مسئله اصلی ایجاد توازن میان کرامت و استقلال زن با مسئولیت‌های خانوادگی و اجتماعی است.

وی در پایان گفت: الگوی زن تراز انقلاب اسلامی نباید صرفاً یک عنوان آرمانی و نمایشی باشد، بلکه باید الگویی روشن و دارای راهکارهای عملی باشد. این الگو بر سه اصل «عزت، حکمت و مصلحت» استوار است؛ به این معنا که ضمن دفاع از کرامت و حقوق زنان، باید با زبان علمی و نقد منصفانه به مسائل آنان پرداخت و برای نیازهایی مانند امنیت، تحصیل، خانواده، سلامت و مشارکت اجتماعی راهکارهای عملی ارائه کرد.

بصیرت، تبیین، مقاومت و تولید؛ چهار کارویژه زن مسلمان در برابر تهاجم فرهنگی است

لیلا ناطقی، یکی از دانشجویان حوزه علمیه آذربایجان شرقی و ارائه‌دهنده پژوهش برگزیده همایش ملی «زنِ تراز در گفتمان انقلاب اسلامی» با موضوع «واکاوی کارویژه‌های راهبردی زن مسلمان در مواجهه با تهاجم فرهنگی از منظر اندیشه‌های رهبر معظم انقلاب»، گفت: فرهنگ از مهم‌ترین ارکان جامعه است و زنان به عنوان مادر و یکی از مهم‌ترین عوامل انتقال و بازتولید فرهنگ، نقش اساسی در تربیت نسل و شکل‌دهی به هویت فرهنگی جامعه دارند.

وی اضافه کرد: در این پژوهش، «الگوی سوم زن مسلمان» بر دو اصل کرامت برابر زن و مرد و تفاوت‌های فطری آنان تبیین شده است. بر این اساس، زنان و مردان از نظر اجتماعی از کرامت و فرصت نقش‌آفرینی برخوردارند، اما تفاوت‌های فطری می‌تواند در نحوه ایفای نقش اجتماعی و خانوادگی آنان اثرگذار باشد. زن در این الگو هم در عرصه اجتماعی و هم در خانواده، به‌ویژه در جایگاه مدیر خانواده و عامل تربیتی، نقش مؤثری دارد.

وی چهار کارویژه راهبردی زن مسلمان در مواجهه با تهاجم فرهنگی را «بصیرتی، تبیینی، مقاومتی و تولیدی» عنوان کرد و گفت: شناخت و تشخیص جریان‌های فکری مهاجم، تبیین آگاهانه ارزش‌ها و باورهای اسلامی، ایستادگی در برابر الگوهای سبک زندگی معارض با ارزش‌های اسلامی و ارائه و ترویج سبک زندگی اسلامی ـ ایرانی، از مهم‌ترین این کارویژه‌هاست.

وی با اشاره به چالش‌هایی همچون گسترش گفتمان‌های فمینیستی، فردگرایی افراطی، فشارهای اقتصادی، ضعف گفتمان‌سازی و کم‌رنگ شدن ارزش نقش‌های سنتی و خانه‌داری، اظهار کرد: طراحی نظام آموزشی مناسب، تقویت حمایت‌های ساختاری و فرهنگی و الگوسازی از شخصیت‌های برجسته و انقلابی از جمله راهکارهای مقابله با این چالش‌هاست. این پژوهش تلاش دارد با پیوند میان مباحث نظری و زندگی واقعی، چارچوبی کاربردی برای کنشگران فرهنگی، سیاست‌گذاران و خانواده‌ها در صیانت از هویت دینی و ملی ارائه کند.

به گزارش ایسنا، در پایان این مراسم، از پژوهشگران و صاحبان آثار برگزیده که آثار خود را به دبیرخانه همایش ارسال کرده بودند، تجلیل و قدردانی به عمل آمد.

انتهای پیام