محمدرضا هرمزی‌نژاد، چهارشنبه ششم آبان در جریان سفر به زنجان و در جلسه معرفی حمایت‌های بنیاد ملی علم ایران که در دانشگاه زنجان برگزار شد، با اشاره به اهمیت حضور میدانی مسئولان بنیاد در دانشگاه‌ها، اظهار کرد: اطلاعات بسیار خوبی درباره برنامه‌ها و حمایت‌های بنیاد در وب‌سایت این مجموعه وجود دارد، اما حضور در دانشگاه‌ها و گفت‌وگوی مستقیم با اعضای هیئت علمی می‌تواند به تبیین بهتر شیوه پذیرش طرح‌ها، نحوه ارسال پروپوزال‌ها و آشنایی با سازوکارهای حمایتی کمک کند.
وی افزود: تجربه نشان داده است پس از برگزاری این جلسات و بازگشت به تهران، با فاصله زمانی دو تا سه هفته‌ای، میزان ارسال طرح‌های پژوهشی از دانشگاه‌های میزبان به شکل محسوسی افزایش پیدا می‌کند. به همین دلیل، بنیاد تلاش می‌کند برنامه‌ها و بسته‌های حمایتی خود را به‌صورت مستقیم برای دانشگاهیان تشریح کند و در کنار آن، نظرات، انتقادات و پیشنهادهای پژوهشگران را نیز بشنود.
رئیس بنیاد ملی علم ایران با تأکید بر اهمیت نقدهای دانشگاهیان، تصریح کرد: انتظار نداریم همه از برنامه‌های بنیاد تعریف کنند؛ انتقادها و پیشنهادها برای ما بسیار ارزشمند است.
او تصریح کرد: با توجه به اینکه نرخ پذیرش طرح‌های بنیاد در مجموع حدود ۳۴ تا ۳۵ درصد است، طبیعی است که بیش از نیمی از طرح‌های ارسالی پذیرفته نشوند و این موضوع ممکن است موجب نارضایتی برخی پژوهشگران شود.
هرمزی‌نژاد با اشاره به تغییر رویکرد این مجموعه در سال‌های اخیر، گفت: بنیاد پیش‌تر با عنوان صندوق حمایت از پژوهشگران و فناوران کشور فعالیت می‌کرد و شیوه فعالیت آن بیشتر به یک صندوق حمایتی شباهت داشت، اما تغییر نام مجموعه صرفاً یک تغییر عنوان نبود، بلکه با تغییر مأموریت و شیوه حمایت نیز همراه شد.
وی ادامه داد: تلاش می‌کنیم مانند بنیادهای ملی علم در کشورهای پیشرفته فعالیت کنیم و برنامه‌های حمایتی متنوعی را که در این کشورها اجرا می‌شود، متناسب با ظرفیت‌ها و منابع مالی خودمان به کار بگیریم.
رئیس بنیاد ملی علم ایران با اشاره به آمار طرح‌های دریافتی و پذیرفته شده، اظهار کرد: در سال گذشته حدود هفت هزار پروپوزال دریافت کردیم که از میان آن‌ها حدود دو هزار و ۵۰۰ طرح پذیرفته شد و مورد حمایت قرار گرفت. نرخ پذیرش تجمیعی طرح‌ها در این دوره حدود ۳۵ تا ۳۸ درصد بوده است.
وی با بیان اینکه آمار دانشگاه زنجان از میانگین کشوری بالاتر است، افزود: نرخ پذیرش طرح‌های پژوهشی این دانشگاه و مجموعه دانشگاه‌های استان زنجان در برخی آمارها از ۴۰ درصد فراتر رفته است. این موضوع نشان می‌دهد طرح‌های باکیفیتی از دانشگاه‌های این استان به بنیاد ارسال می‌شود و این مسئله مایه خرسندی است.
هرمزی‌نژاد درباره حجم حمایت‌های مالی نیز گفت: در سال گذشته حدود ۸۵۰ تا ۸۵۶ میلیارد تومان قرارداد پژوهشی منعقد و اعتبار ابلاغ کردیم، در حالی که اعتبار مصوب بنیاد در ردیف بودجه کشور حدود ۱۵۶ میلیارد تومان بود.
او گفت: همچنین برنامه‌ای برای حمایت از ۲۰ دانشگاه دارای بیشترین میزان انتشار مقالات علمی کشور به ما واگذار شد و مجموع اعتباری که در سال گذشته هزینه کردیم، حدود ۱.۸ همت بود.
وی با تأکید بر آمادگی بنیاد برای حمایت از طرح‌های باکیفیت، اظهار کرد: در شرایط فعلی، بنیاد از جمله نهادهایی است که اعلام می‌کند برای حمایت از پروپوزال‌های شایسته آمادگی دارد. از اعضای هیئت علمی و دانشجویان دانشگاه‌ها دعوت می‌کنم طرح‌های پژوهشی خود را به بنیاد ارسال کنند.
رئیس بنیاد ملی علم ایران با اشاره به راه‌اندازی سامانه انتشار اطلاعات حمایت‌های این مجموعه، گفت: اطلاعات طرح‌های ارسالی و طرح‌های مورد حمایت بنیاد در سامانه مربوطه منتشر می‌شود و این اطلاعات به‌صورت مستمر به‌روزرسانی می‌شوند.
وی افزود: با مراجعه به این سامانه می‌توان وضعیت حمایت‌های بنیاد در استان‌های مختلف را مشاهده کرد. استان زنجان نیز در کنار استان‌هایی مانند فارس، گیلان و مازندران از استان‌های فعال در جذب حمایت‌های بنیاد به شمار می‌رود.
هرمزی‌نژاد با اشاره به تمرکز بیشتر حمایت‌ها در تهران، گفت: تعداد دانشگاه‌ها و اعضای هیئت علمی در تهران بیشتر است و به همین دلیل تمرکز اعتبارات نیز در این استان بالاتر دیده می‌شود، اما اگر سرانه حمایت‌ها محاسبه شود، برخی استان‌ها ممکن است از تهران نیز وضعیت بهتری داشته باشند.
او درباره توزیع موضوعی حمایت‌ها، اظهار کرد: حدود ۳۱ درصد طرح‌های مورد حمایت در حوزه‌های مرتبط با علوم زیستی، ۲۵ درصد در حوزه فنی و مهندسی ۲۲ درصد در حوزه کشاورزی، ۱۱ درصد در علوم پزشکی و حدود ۱۱ درصد نیز در مجموع در حوزه‌های علوم انسانی، اجتماعی، هنر و معارف قرار دارند.
رئیس بنیاد ملی علم ایران با اشاره به سهم قالب‌های مختلف حمایتی، افزود: حدود ۵۵ درصد مبالغ حمایت‌ها به طرح‌های پژوهشی اختصاص دارد و سایر حمایت‌ها در قالب‌هایی مانند پسادکتری، رساله دکتری، طرح‌های بین‌المللی، گرنت‌ها و کرسی‌های پژوهشی ارائه می‌شوند.
هرمزی‌نژاد با اشاره به جایگاه استان زنجان در جذب اعتبارات پژوهشی، گفت: این استان پس از تهران، اصفهان، آذربایجان شرقی، خراسان رضوی و فارس در شمار استان‌های پیشرو قرار دارد و از استان‌های برتر کشور در جذب اعتبارات پژوهشی است.
او افزود: نرخ پذیرش طرح‌های پژوهشی استان زنجان در برخی آمارها حدود ۴۵ تا ۵۰ درصد است؛ به این معنا که تقریباً از هر دو پروپوزال ارسالی، یک طرح پذیرفته می‌شود. در برخی برنامه‌ها نیز نرخ پذیرش طرح‌های این استان به بیش از ۵۰ درصد و حتی حدود ۶۰ درصد می‌رسد.
رئیس بنیاد ملی علم ایران با تأکید بر ضرورت حفظ این روند، اظهار کرد: از دانشگاهیان استان زنجان درخواست می‌کنم این روند را ادامه دهند و برای بهبود بیشتر کیفیت طرح‌ها تلاش کنند.
وی با اشاره به آمار دانشگاه‌های استان، گفت: دانشگاه زنجان و دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان از دانشگاه‌های خوب بنیاد از نظر نرخ پذیرش طرح‌ها هستند. همچنین آمار دانشگاه علوم پزشکی زنجان نیز قابل توجه است.
هرمزی‌نژاد با اشاره به پذیرش تمام شش پروپوزال ارسالی دانشگاه پیام نور زنجان در یکی از دوره‌های مورد بررسی، این آمار را نمونه‌ای جالب از عملکرد دانشگاه‌های استان توصیف کرد.
او در ادامه با اشاره به اساسنامه بنیاد ملی علم ایران، گفت: فعالیت‌های بنیاد در دو قلمرو اصلی حمایت از پژوهش‌های علمی و حمایت از ترویج علم تعریف شده است و برای هر قلمرو، مأموریت‌ها، راهبردها و بسته‌های حمایتی متنوعی در نظر گرفته‌ایم.
رئیس بنیاد ملی علم ایران سه مأموریت اصلی بنیاد در حوزه پژوهش را ظرفیت‌سازی برای پیشبرد مرزهای دانش و تقویت مرجعیت علمی، ایجاد ظرفیت برای خلق راه‌حل‌های نوآورانه در پاسخ به مسائل کلان کشور و فعالیت بر اساس اولویت‌های ملی عنوان کرد و افزود: ترویج علم نیز یکی از مأموریت‌های مهم بنیاد است که برنامه‌هایی مانند رویداد شب علم در چارچوب آن اجرا می‌شود.
وی با اشاره به برگزاری رویداد شب علم در دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان، گفت: این رویداد فرصتی برای آشنایی جامعه با فعالیت‌های علمی دانشگاه‌ها و ظرفیت‌های پژوهشی آن‌هاست.
هرمزی‌نژاد با تشریح انواع حمایت‌های بنیاد، اظهار کرد: حمایت‌های ما به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند؛ حمایت‌های مستمر که در طول سال امکان ارسال طرح برای آن‌ها وجود دارد و حمایت‌های مبتنی بر فراخوان که معمولاً مبالغ بالاتر و رقابت شدیدتری دارند.
وی افزود: در حمایت‌های مستمر، پژوهشگران می‌توانند در هر زمان طرح خود را ارسال کنند. این حمایت‌ها از نظر سقف اعتبار معمولاً محدودترند، اما طیف گسترده‌ای از موضوعات و علایق علمی را پوشش می‌دهند.
رئیس بنیاد ملی علم ایران با اشاره به دو رویکرد رایج در نظام‌های تأمین مالی پژوهش، گفت: در رویکرد پژوهش‌های پیش‌ران یا پژوهش‌محور، پژوهشگر بر اساس تشخیص خود درباره اهمیت یک موضوع، پروپوزال ارائه می‌کند. در مقابل، در رویکرد مأموریت‌محور، اولویت‌های مشخصی از سوی حاکمیت تعیین می‌شود و حمایت ویژه‌ای برای آن‌ها در نظر گرفته می‌شود.
او ادامه داد: حدود ۷۰ درصد حمایت‌های بنیاد در چارچوب رویکرد پژوهش‌محور و حدود ۳۰ درصد در چارچوب رویکرد مأموریت‌محور قرار می‌گیرد. در این میان، حوزه‌هایی مانند هوش مصنوعی، فناوری کوانتومی، فناوری‌های زیستی، نانو، میکروالکترونیک و هوافضا از اولویت‌های مهم به شمار می‌روند.
هرمزی‌نژاد درباره حمایت‌های مبتنی بر فراخوان، گفت: در این برنامه‌ها، سقف حمایت مالی ممکن است در برخی موارد تا ۱۰ برابر حمایت‌های مستمر باشد، اما تعداد طرح‌های قابل حمایت محدودتر است و رقابت شدیدتری وجود دارد.
وی با اشاره به طرح‌های بین‌المللی، افزود: در این طرح‌ها، پروپوزال باید در هر دو طرف همکاری، از جمله در سامانه بنیاد ایران و سامانه طرف خارجی، ثبت و بررسی شود. همین مسئله فرایند رقابت را دشوارتر می‌کند و ممکن است شانس پذیرش را کاهش دهد.
رئیس بنیاد ملی علم ایران خطاب به پژوهشگران، تأکید کرد: رد شدن یک طرح نباید موجب قطع همکاری با بنیاد شود. همان‌طور که رد شدن یک مقاله در یک مجله علمی به معنای کنار گذاشتن آن مجله نیست، پژوهشگر نیز باید طرح خود را اصلاح کند و دوباره برای دریافت حمایت اقدام کند.
هرمزی‌نژاد با معرفی حمایت‌های بنیاد برای توسعه مرجعیت علمی و تقویت گروه‌های پژوهشی، اظهار کرد: کرسی پژوهشی یکی از بالاترین سطوح حمایت بنیاد است و اعتبار آن در سال جاری حدود هفت میلیارد تومان در نظر گرفته شده است. این حمایت در بازه زمانی چندساله ارائه می‌شود و شرایط ویژه‌ای دارد.
او با اشاره به گرنت‌های پژوهشی استادان جوان، گفت: در سال جاری برای استادان جوان، حمایت سالانه حدود یک میلیارد تومان در نظر گرفته شده است که در یک دوره چندساله ارائه می‌شود. متقاضیان باید برنامه پژوهشی خود را برای سال‌های آینده به‌صورت مشخص تدوین کنند.
رئیس بنیاد ملی علم ایران افزود: شرایط استفاده از گرنت‌های جوانان نسبت به گذشته تغییر کرده است و دامنه واجدان شرایط نیز بازنگری شده تا فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌های برتر داخلی نیز امکان استفاده از این حمایت را داشته باشند.
وی با اشاره به افزایش هزینه‌های پژوهش، گفت: اگرچه این مبالغ در ابتدای سال مناسب به نظر می‌رسید، تورم موجب کاهش قدرت خرید آن‌ها شده است. یک میلیارد تومان برای استاد جوانی که قصد تجهیز اولیه آزمایشگاه یا راه‌اندازی فعالیت پژوهشی خود را دارد، ممکن است کافی نباشد و لازم است متناسب با شرایط اقتصادی درباره مبالغ حمایت‌ها تجدیدنظر شود.
هرمزی‌نژاد همچنین از حمایت از خوشه‌های پژوهشی چندتخصصی خبر داد و گفت: این برنامه برای پژوهشگرانی در نظر گرفته شده است که از نظر علمی در سطح بالاتری قرار دارند، تیم پژوهشی آن‌ها شکل گرفته و شبکه همکاری علمی خود را توسعه داده‌اند. سقف حمایت این خوشه‌ها در سال جاری، طبق اعلام ارائه‌شده در جلسه، تا حدود شش میلیارد تومان است.
وی با اشاره به برنامه اعطای کرسی‌های پژوهشی، اظهار کرد: امسال ۱۱ کرسی پژوهشی به پژوهشگران برجسته اختصاص داده می‌شود. در نیمه نخست سال، به دلیل شرایط کشور، اجرای این برنامه به تعویق افتاد و قرار است در نیمه دوم سال از ۱۱ نفر از چهره‌های علمی کشور حمایت شود.
رئیس بنیاد ملی علم ایران، افزود: در فرایند شناسایی نامزدها، از دانشگاه‌ها، رؤسای دانشگاه‌ها، انجمن‌های علمی و فرهنگستان‌ها درخواست معرفی افراد واجد شرایط شد و پس از ارزیابی، افراد منتخب معرفی خواهند شد.
او درباره شرایط دریافت کرسی پژوهشی، گفت: متقاضیان باید در مرتبه استادی باشند، دست‌کم یک پروژه موفق با حمایت بنیاد داشته باشند، از یک عنوان یا جایگاه ملی برخوردار باشند و مرجعیت علمی و تخصصی آن‌ها به تأیید کمیته ارزیابی برسد.
هرمزی‌نژاد با اشاره به تنوع گرنت‌های بنیاد، اظهار کرد: برای حوزه‌های علوم پایه و علوم بالینی، گرنت‌های مختلفی در نظر گرفته شده است. گرنت چالش برای موضوعات مرتبط با مسائل و چالش‌ها، گرنت‌های مرتبط با نوآوری و ارتباط با صنعت، گرنت پیشتازان و گرنت میثاق برای استادان علوم انسانی از جمله این برنامه‌ها هستند.
وی افزود: برخی از این حمایت‌ها در قالب برنامه‌های سه‌ساله ارائه می‌شوند و پژوهشگران باید برنامه مشخصی برای پیشبرد فعالیت‌های خود ارائه کنند. همچنین بنیاد آمادگی دارد در صورت وجود طرح‌های واجد شرایط، تعداد گرنت‌های پژوهشی را افزایش دهد.
رئیس بنیاد ملی علم ایران با اشاره به برنامه حمایت از خوشه‌های پژوهشی در علوم پایه و علوم انسانی، گفت: برخی مسائل کشور با فعالیت یک رشته علمی به‌تنهایی حل نمی‌شوند و به همکاری چند تخصص نیاز دارند. به همین دلیل، در این برنامه تلاش می‌شود گروه‌هایی از متخصصان حوزه‌های مختلف حول یک موضوع مشترک فعالیت کنند.
وی با اشاره به برخی موضوعات تعیین شده در حوزه علوم انسانی، افزود: هویت ملی، توسعه پایدار، خانواده و شکاف میان مردم و حاکمیت از جمله موضوعاتی هستند که برای شکل‌گیری خوشه‌های پژوهشی مورد توجه قرار گرفته‌اند.
هرمزی‌نژاد تأکید کرد: هدف این است که پژوهشگران با تخصص‌های مختلف در کنار یکدیگر قرار گیرند و با رویکردی میان‌رشته‌ای، مسائل پیچیده کشور را بررسی کنند.
او با معرفی برنامه حمایت از محصولات بدیع و نوظهور، اظهار کرد: در این برنامه، پژوهشگر باید اثبات کند محصولی که معرفی می‌کند، برای نخستین بار در سطح جهان ارائه می‌شود. به همین دلیل، فرایند ارزیابی این طرح‌ها سخت‌گیرانه است.
رئیس بنیاد ملی علم ایران، افزود: سقف حمایت از این محصولات در سال جاری تا پنج میلیارد تومان در نظر گرفته شده است. بنیاد تاکنون چندین محصول را در چارچوب این برنامه حمایت کرده و برای سال جاری نیز قصد حمایت از پنج محصول را دارد.
هرمزی‌نژاد با اشاره به حمایت از پژوهش‌های مورد نیاز شرکت‌های دانش‌بنیان، گفت: برخی شرکت‌های دانش‌بنیان برای توسعه محصولات خود به فعالیت‌های تحقیق و توسعه نیاز دارند، اما منابع مالی لازم را در اختیار ندارند. در این شرایط، شرکت می‌تواند نیاز پژوهشی خود را به بنیاد اعلام کند تا پس از ارزیابی، زمینه همکاری آن با یک تیم دانشگاهی فراهم شود.
وی ادامه داد: در این برنامه، استاد دانشگاه یا تیم پژوهشی دانشگاه باید پروپوزال خود را با توجه به نیاز اعلام‌شده از سوی شرکت ارائه کند و شرکت نیز باید آن را تأیید کند. سقف حمایت اعلام‌شده برای این برنامه در سال جاری چهار میلیارد تومان است.
هرمزی‌نژاد درباره شیوه تأمین مالی این همکاری، گفت: بخش عمده هزینه را بنیاد تأمین می‌کند و سهمی نیز از شرکت دریافت می‌شود تا مشارکت واقعی شرکت در اجرای طرح مشخص باشد. براساس توضیحات ارائه‌شده در جلسه، سهم شرکت حدود ۸۰۰ میلیون تومان و سهم بنیاد حدود سه میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان عنوان شد.
او از دانشگاهیان خواست از ظرفیت ارتباط با شرکت‌های دانش‌بنیان استفاده کنند و افزود: اعضای هیئت علمی که با شرکت‌های نیازمند تحقیق و توسعه ارتباط دارند، می‌توانند با تشکیل تیم‌های پژوهشی و ارائه طرح‌های مناسب، از این حمایت بهره‌مند شوند.
رئیس بنیاد ملی علم ایران با اشاره به فراخوان‌های مرتبط با حوزه‌های راهبردی، گفت: در طول سال فراخوان‌های متعددی در حوزه‌هایی مانند زیست‌فناوری، فناوری کوانتومی و هوش مصنوعی منتشر می‌شود.
وی افزود: حمایت‌های بنیاد تنها به اجرای طرح‌های پژوهشی محدود نیست و در برخی حوزه‌ها از توسعه محتوای آموزشی نیز حمایت می‌شود. برای نمونه، در حوزه‌های هوش مصنوعی و کوانتوم، از دوره‌های آموزشی مرتبط و تولید یا ضبط استودیویی محتوای آموزشی حمایت می‌کنیم.
هرمزی‌نژاد با تأکید بر استمرار این برنامه‌ها، اظهار کرد: در ماه‌های پیش رو نیز فراخوان‌های متعددی در حوزه علوم پیش‌ران و راهبردی منتشر خواهد شد.
او با اشاره به فعالیت‌های بین‌المللی بنیاد، گفت: با وجود دشواری‌های موجود در فضای بین‌المللی، تلاش کرده‌ایم ارتباطات علمی را حفظ کنیم و امکان همکاری پژوهشگران ایرانی با مراکز علمی خارجی را فراهم نگه داریم.
رئیس بنیاد ملی علم ایران از همکاری با مجموعه‌هایی در اتریش، بنیاد ملی علوم طبیعی چین، هند و آکادمی علوم چین نام برد و افزود: طرف چینی اعلام کرده است که در پنج سال گذشته حدود ۲۰ میلیون دلار از همکاری‌های پژوهشی مرتبط با پژوهشگران ایرانی حمایت کرده و ظرفیت همکاری با ایران را بیش از این می‌داند.
وی ادامه داد: همکاری‌های علمی با برخی کشورها از جمله چین، روسیه و ازبکستان نیز دنبال می‌شود. در همکاری با ازبکستان، توافقی برای حمایت از پروژه‌های مشترک شکل گرفته و طرف ازبکستانی برای پروژه‌های مورد حمایت، حدود ۳۰۰ هزار دلار اختصاص می‌دهد.
هرمزی‌نژاد با اشاره به حمایت از هفت پروژه در چارچوب همکاری با ازبکستان، گفت: این همکاری‌ها فرصت مناسبی برای استفاده پژوهشگران ایرانی از امکانات علمی و آزمایشگاهی طرف مقابل فراهم می‌کند.
وی همچنین از فراخوان‌های مشترک با کشورهای عضو گروه بریکس خبر داد و اظهار کرد: دو نوع فراخوان در این چارچوب دنبال شده است؛ یکی فراخوان پروژه‌های مشترک میان دو کشور عضو بریکس و دیگری فراخوان بورسیه یا همکاری چندجانبه که در آن مشارکت دست‌کم چهار کشور عضو ضروری است.
رئیس بنیاد ملی علم ایران افزود: در فراخوان نخست، حمایت از طرح‌های پذیرفته‌شده تا سقف چهار میلیارد تومان در نظر گرفته شده است. در برنامه چندجانبه نیز سقف حمایت اعلام‌شده برای سال جاری ۳۰ میلیارد تومان است.
او با بیان اینکه تعدادی از پروپوزال‌های مرتبط با برنامه چندجانبه در مرحله داوری قرار دارند، ابراز امیدواری کرد پژوهشگران ایرانی بتوانند در میان طرح‌های منتخب قرار گیرند و از حمایت مالی بنیاد بهره‌مند شوند.
هرمزی‌نژاد با اشاره به برنامه حمایت از تمرکز دانشگاه‌ها بر مأموریت‌های ویژه، گفت: اگرچه بنیادهای ملی علم عمدتاً بر علوم بنیادی و پژوهش‌های پایه تمرکز دارند، حل چالش‌های کشور نیز در برنامه‌های ما جایگاه دارد.
وی افزود: در برنامه مأموریت‌گرایی، دانشگاه بر اساس ظرفیت‌های علمی خود و با توجه به اولویت‌های استانی و ملی، موضوعات مشخصی را معرفی می‌کند. بنیاد نیز در صورت پذیرش طرح‌های مرتبط، سقف حمایت از آن‌ها را تا یک‌ونیم برابر افزایش می‌دهد.
رئیس بنیاد ملی علم ایران با اشاره به امضای تفاهم‌نامه مربوط به این برنامه در دانشگاه زنجان اظهار کرد: از این پس، طرح‌هایی که در چارچوب مأموریت‌های تعیین‌شده دانشگاه زنجان ارائه شوند و مراحل ارزیابی بنیاد را با موفقیت طی کنند، می‌توانند از حمایت بیشتر برخوردار شوند.
وی برای توضیح این برنامه گفت: دانشگاه خلیج فارس موضوع اقتصاد دریا را به‌عنوان یکی از محورهای خود انتخاب کرده است. دانشگاه دامغان نیز بر مسائل مرتبط با پسته و کیفیت آن تمرکز دارد. در دانشگاه بیرجند، موضوعاتی مانند زرشک، زعفران و برخی مسائل معدنی در چارچوب مأموریت‌های دانشگاه دنبال می‌شوند.
هرمزی‌نژاد ادامه داد: این به معنای آن نیست که دانشگاه‌ها فقط مجاز به ارائه طرح در یک موضوع هستند، بلکه طرح‌هایی که در چارچوب مأموریت تعیین‌شده دانشگاه قرار بگیرند، می‌توانند از ضریب حمایتی بیشتری برخوردار شوند. دانشگاه‌های مستقر در استان‌ها می‌توانند با شناسایی چالش‌های منطقه‌ای و ظرفیت‌های علمی خود، نقش مؤثرتری در حل مسائل کشور ایفا کنند.
رئیس بنیاد ملی علم ایران با معرفی برنامه جامع مدیریت، هدایت و راهبری حل مسائل کشور، موسوم به «مهر»، گفت: این برنامه با هدف حمایت از طرح‌هایی اجرا می‌شود که برای حل چالش‌های کلان کشور طراحی شده‌اند و می‌توانند از ظرفیت علمی دانشگاه‌ها و پژوهشگران سراسر کشور استفاده کنند.
وی افزود: سقف حمایت از این برنامه در سال جاری حدود ۳۰ میلیارد تومان است و دانشگاه یا مؤسسه‌ای که مسئولیت یک موضوع را بر عهده می‌گیرد، باید زمینه مشارکت گروه‌های پژوهشی دیگر را نیز فراهم کند.
هرمزی‌نژاد با اشاره به نمونه‌های این برنامه، اظهار کرد: «مهر تاب» در حوزه تاب‌آوری شهری به دانشگاه صنعتی شریف واگذار شده است. «مهر آب» در حوزه حکمرانی آب و مناقشات آبی در دانشگاه تربیت مدرس دنبال می‌شود. «مهر کام» در حوزه امنیت غذایی به مؤسسه پژوهشی صنایع غذایی مشهد اختصاص یافته و برنامه‌ای نیز با عنوان «مهر سیم» برای بررسی تورم، ریشه‌ها و آثار آن در دانشگاه علامه طباطبایی تعریف شده است.
وی با اشاره به اهمیت مسائل سلامت نیز گفت: موضوعاتی مانند آلزایمر، دمانس، دیابت، اضافه‌وزن و چاقی از جمله چالش‌هایی هستند که برای بررسی جامع آن‌ها به همکاری متخصصان حوزه‌های مختلف نیاز است.
رئیس بنیاد ملی علم ایران توضیح داد: اختصاص یک برنامه به یک دانشگاه به این معنا نیست که تمام اعتبار آن در اختیار همان دانشگاه قرار می‌گیرد. دانشگاه مسئول، باید فراخوان منتشر کند و از گروه‌های پژوهشی دانشگاه‌های مختلف پروپوزال دریافت کند. سپس طرح‌ها ارزیابی می‌شوند و در نهایت، مجموعه‌ای از راهکارهای علمی و سیاست‌گذارانه در اختیار تصمیم‌گیران قرار می‌گیرد.
او افزود: بخشی از اعتبار به دانشگاه مسئول اختصاص می‌یابد، اما سایر دانشگاه‌ها و گروه‌های پژوهشی کشور نیز از طریق فراخوان‌ها امکان مشارکت خواهند داشت.
هرمزی‌نژاد با اشاره به مأموریت ترویج علم در بنیاد ملی علم ایران گفت: یکی از برنامه‌های مهم ما رویداد شب علم است که در دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان نیز برگزار می‌شود. در این برنامه، دانشگاه‌ها با دریافت حمایت مالی، فرصتی فراهم می‌کنند تا مردم با فعالیت‌های علمی، پژوهشی و آموزشی دانشگاه و توانایی‌های آن در حل مسائل جامعه آشنا شوند.
رئیس بنیاد ملی علم ایران ادامه داد: در این رویداد می‌توان از خانواده‌ها، دانش‌آموزان، نمایندگان صنایع و سازمان‌هایی که با دانشگاه همکاری دارند دعوت کرد تا از نزدیک با ظرفیت‌های علمی دانشگاه آشنا شوند. این ارتباط می‌تواند به شناخت بهتر نیازهای جامعه و توسعه همکاری‌های دانشگاه با صنعت و نهادهای مختلف کمک کند.
وی همچنین از حمایت از طرح‌های پژوهشی حوزه ترویج علم خبر داد و گفت: برای طرح‌هایی که هدف آن‌ها تولید محتوای آموزشی و افزایش آگاهی عمومی است، تا سقف ۳۵۰ میلیون تومان حمایت در نظر گرفته شده است.
هرمزی‌نژاد با اشاره به تفاوت این طرح‌ها با پژوهش‌های معمول دانشگاهی، اظهار کرد: خروجی این فعالیت‌ها الزاماً مقاله علمی نیست، بلکه می‌تواند به شکل کارگاه آموزشی، پادکست، محتوای آموزشی و ابزارهای ترویجی ارائه شود.
او برای توضیح این موضوع به نمونه‌ای درباره بحران دریاچه ارومیه اشاره کرد و گفت: یکی از موضوعات قابل بررسی این است که چگونه می‌توان خبرنگاران را برای پوشش علمی و دقیق این بحران آموزش داد تا گزارش‌های آن‌ها علاوه بر افزایش آگاهی عمومی، به انتقال درست مسائل به سیاست‌گذاران و کشاورزان منطقه نیز کمک کند.
رئیس بنیاد ملی علم ایران همچنین به نمونه‌ای از ساخت ابزار آموزشی برای نشان دادن میزان مصرف آب اشاره کرد و افزود: طرح‌هایی که بتوانند به شیوه‌ای قابل فهم، پیامدهای رفتارهای روزمره را به مردم نشان دهند نیز می‌توانند در چارچوب حمایت‌های ترویجی قرار گیرند.
وی اضافه کرد: بررسی و مقایسه محتوای دروس دانشگاهی ایران با دوره‌های مشابه در دانشگاه‌های جهان نیز از جمله موضوعاتی است که بنیاد از آن استقبال می‌کند و نتایج چنین پژوهش‌هایی می‌تواند در اختیار دانشگاه‌های مختلف قرار گیرد.
هرمزی‌نژاد در بخش دیگری از سخنان خود به زمان ارزیابی طرح‌های پژوهشی اشاره کرد و گفت: با افزایش تعداد پروپوزال‌های دریافتی، مدت‌زمان ارزیابی نیز افزایش پیدا کرده است. در برخی دوره‌ها، زمان ارزیابی به حدود ۸۴ روز رسیده است. تلاش می‌کنیم این زمان را به حدود یک ماه کاهش دهیم.
انتهای پیام
