صنعت جهانی آهن و فولاد به عنوان یکی از ارکان اصلی اقتصاد ملی و صنعتی، هم‌زمان با مصرف انرژی بالا و سهم قابل توجه در انتشار گازهای گلخانه‌ای، با چالش تولید حجم عظیمی از پسماندها از جمله لجن آهن و محصولات جانبی احیای مستقیم روبه‌رو است.
در این میان، پژوهشکده مواد نوین سرامیکی با ارائه طرحی راهبردی تحت عنوان «ارزش‌افزایی پسماندهای آهن اسفنجی (DRI) شامل لجن آهن و تولید مواد ثانویه با ارزش بالا» موفق شد نظر داوران سمپوزیوم فولاد ۱۴۰۵ را به خود جلب کند و به عنوان طرح برگزیده معرفی شود.
چالش لجن آهن و ضرورت حرکت به سوی «فولاد سبز»
سید حسین میرحسینی، رئیس پژوهشکده مواد نوین سرامیکی جهاددانشگاهی یزد در این باره به ایسنا گفت: بر اساس آمارهای رسمی، میزان تولید آهن اسفنجی به روش احیاء مستقیم (DRI) در کشور طی سال‌های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ رقمی در حدود ۳۳ تا ۳۴ میلیون تن بوده که از این میزان، بین ۰.۵ تا ۱ درصد (معادل ۱۶۷ تا ۳۰۰ هزار تن در سال) پسماند «لجن آهن» تولید می‌شود.
وی افزود: این ماده به دلیل ناسازگاری با محیط زیست، محدودیت‌های حمل‌ونقل و ارزش فروش پایین، تاکنون چالش‌های فراوانی را برای کارخانجات ایجاد کرده و انباشت روزافزون آن در واحدهای تولیدی به یک معضل زیست‌محیطی تبدیل شده است؛ از سوی دیگر، بازگرداندن سنتی این پسماندها به چرخه تولید به دلیل ناخالصی‌ها، کیفیت محصول نهایی را تهدید می‌کند.
تبدیل ضایعات به محصولات پیشرفته و ارزش‌آفرین
میرحسینی خاطرنشان کرد: طرح ارائه‌شده، نقشه‌ای راهبردی برای تبدیل پسماندهای حاصل از تولید آهن اسفنجی به منابعی ارزشمند ارائه می‌دهد.
به گفته وی، این طرح با تمرکز بر اقتصاد چرخشی، لجن آهن را به جای دفن یا انباشت پرهزینه، به محصولات پیشرفته‌ای چون میکرو و نانوذرات آهن‌پایه، رنگدانه (پیگمنت)، کلروفریک و اصلاح‌کنندگان خاک کشاورزی تبدیل می‌کند.
این فعال پژوهشی خاطرنشان کرد: این رویکرد علاوه بر کمک به اهداف کلان کربن‌زدایی و کاهش اثرات منفی زیست‌محیطی، وابستگی صنایع به مواد اولیه معدنی را کاهش داده و گامی بلند در جهت تولید «فولاد سبز» در کشور محسوب می‌شود.
بومی‌سازی تجهیزات و توسعه ماژولار
رئیس پژوهشکده مواد نوین سرامیکی در پایان یکی از ویژگی‌های برجسته این طرح را اتکا به دانش کاملاً بومی در طراحی و ساخت تجهیزات خواند که امکان ایجاد خطوط تولید ماژولار و منعطف را فراهم می‌آورد.
میرحسینی همچنین گفت: این طرح در فاز نخست با ظرفیت فرآوری ۲۰ تن در روز و طی یک سال در قالب یک واحد پایلوت اجرا خواهد شد تا ضمن کاهش ریسک سرمایه‌گذاری، پتانسیل تعمیم به کل صنعت فولاد کشور را پیدا کند.
انتهای پیام
