این نمایش با تکیه بر بازی بازیگران و همراهی عناصر مختلف اجرایی، تلاش می‌کند در کنار سرگرم کردن تماشاگران، نگاهی به رفتارهای فردی و اجتماعی انسان‌ها داشته باشد، روایتی که از یک موقعیت به ظاهر ساده آغاز می‌شود و به بحرانی پیچیده می‌رسد. در این میان، تلاش گروه‌های نمایشی مشهد برای ادامه فعالیت در شرایط دشوار اقتصادی نیز بار دیگر اهمیت حضور و پویایی تئاتر در این شهر را برجسته می‌کند.
اهالی تئاتر مشهد تلاش می‌کنند چراغ تئاتر را روشن نگه دارند
کیوان صباغ، کارگردان تئاتر «کمدی مترانپاژ»، در گفت‌وگو با ایسنا درباره شکل‌گیری ایده نمایش اظهار کرد: نویسنده متن اصلی این نمایش متعلق به ا لکساندر وامپیلوف، نویسنده روسی است که آن را بازنویسی کرده‌ام. نمایشی که اکنون روی صحنه می‌بریم، از نظر محتوا و وجوه مختلف، حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد با متن اصلی اشتراک دارد و بخش‌هایی از آن در فرایند بازنویسی تغییر کرده است.
وی درباره نحوه انتخاب بازیگران نمایش گفت: من معمولاً با گروهی کار می‌کنم که ترکیبی از بازیگران حرفه‌ای، نیمه‌حرفه‌ای و تازه‌کار هستند، حتی افرادی که برای نخستین بار تجربه حضور در یک اثر نمایشی را به دست می‌آورند. در واقع، تلاش می‌کنم در آثارم از ظرفیت‌های هر سه گروه استفاده کنم و این ترکیب در نمایش جدید نیز وجود دارد.
این کارگردان تئاتر ادامه داد: حدود ۹۰ درصد بازیگران این نمایش از اعضای گروه خودم هستند و در نمایش‌های قبلی من نیز حضور داشته‌اند. آشنایی و همکاری قبلی با اعضای گروه، بخشی از روند شکل‌گیری و اجرای آثار نمایشی من است.
صباغ با اشاره به دشواری‌های تولید نمایش اضافه کرد: قرار بود نمایش را در اردیبهشت‌ماه روی صحنه ببریم، اما با توجه به شرایط کشور، امکان اجرای آن در زمان مقرر فراهم نشد. در نتیجه، تمرین‌ها طولانی شد و وقفه‌ای حدود هفت تا هشت ماهه در روند آماده‌سازی نمایش به وجود آمد.
این کارگردان تئاتر در ادامه با بیان اینکه طولانی شدن دوره تمرین بر روند کار گروه تأثیر گذاشت، خاطرنشان کرد: وقتی برنامه‌ریزی اولیه برای اجرا انجام شده، به تعویق افتادن آن می‌تواند شرایط متفاوتی برای گروه ایجاد کند و ادامه دادن تمرین‌ها در چنین وضعیتی، به صبر و پیگیری بیشتری نیاز دارد.
مخاطب تئاتر محدود به قشر خاصی نیست
صباغ در پاسخ به این پرسش که آیا نمایش‌هایش را برای گروه خاصی از مخاطبان طراحی می‌کند، ادامه داد: چندان به تفکیک مخاطب خاص و عام اعتقاد ندارم و این دو گروه را از یکدیگر جدا نمی‌کنم. از نظر من، مخاطب تئاتر می‌تواند فردی با مدرک دکتری در رشته تئاتر یا ادبیات باشد یا فردی که در حرفه‌ای کاملاً متفاوت فعالیت می‌کند. برای من، همه اقشار جامعه می‌توانند مخاطب یک اثر نمایشی باشند.
وی اضافه کرد: البته در تولید آثارم معمولاً به گروه سنی مخاطبان توجه می‌کنم و بیشتر تولیداتم برای متولدین دهه‌های ۶۰ و ۷۰ در نظر گرفته می‌شود، اما این به معنای محدود کردن مخاطبان به یک قشر اجتماعی خاص نیست. معتقدم تئاتر باید بتواند با افراد مختلف جامعه ارتباط برقرار کند و امکان تماشای آثار نمایشی برای گروه‌های گوناگون فراهم باشد.
این کارگردان تئاتر درباره نقش طراحی صحنه، نور، موسیقی، لباس و گریم در نمایش بیان کرد: این عناصر در هر اثر نمایشی، نه‌فقط در این نمایش، تأثیرگذار هستند و به‌عنوان بخش‌های تکمیل‌کننده اثر، در شکل‌گیری فضای کلی اجرا نقش دارند. طراحی صحنه، نورپردازی، موسیقی، طراحی لباس و گریم در کنار بازی بازیگران و سایر اجزای اجرا قرار می‌گیرند و به تکمیل فضای نمایشی کمک می‌کنند. به همین دلیل، نمی‌توان نقش این عناصر را در انتقال فضای مورد نظر کارگردان و شکل‌گیری تجربه تماشاگر نادیده گرفت.
تئاتر مشهد با وجود مشکلات اقتصادی همچنان به فعالیت ادامه می‌دهد
وی در ارزیابی وضعیت تئاتر مشهد، ادامه داد: تئاتر مشهد به هر شکل ممکن تلاش می‌کند خود را سرپا نگه دارد. شرایط اقتصادی دشوار شده و وضعیت روحی مخاطبان نیز مانند گذشته نیست، اما اهالی تئاتر همچنان تلاش می‌کنند چراغ این هنر روشن بماند. گاهی ممکن است یک گروه با آگاهی از اینکه اجرای نمایش با استقبال چندانی مواجه نشود یا حتی از نظر مالی متضرر شود، باز هم تصمیم به اجرا بگیرد، زیرا برای آن‌ها روشن ماندن چراغ تئاتر اهمیت دارد.
رضا عرفانی، بازیگر تئاتر کمدی مترانپاژ»، نیز درباره دلایل پذیرش نقش خود در نمایش اظهار کرد: این نمایش ظرفیت کمدی مناسبی دارد که از یک موقعیت ساده اما عمیق شکل می‌گیرد؛ نادانی. نادانی در کنار فضای ناسالم و روابط نادرست حاکم بر جامعه نمایش، به بروز یک فاجعه منجر می‌شود. ویژگی جذاب این نقش برای من، شخصیت دکتر باریس پتروویچ است که به نظرم تنها فرد سالم در این جامعه به شمار می‌رود. او تلاش می‌کند با خریدن زمان، شرایط را مدیریت کند و معادله را به شکل درستی پیش ببرد، اما در نهایت، موقعیت به بحران و بحران نیز به فاجعه ختم می‌شود.
عرفانی با اشاره به شیوه خود برای نزدیک شدن به شخصیت‌های نمایشی، خاطرنشان کرد: من معمولاً کار را از بدن آغاز می‌کنم. برای ساختن بدن و صدای این کاراکتر، تلاش زیادی کردم که بتوانم به تصویر ذهنی خودم از نقش نزدیک شوم. نمایش «مترانپاژ» حدود چهار سال پیش نیز روی صحنه رفت و در زمان اجرای نخست، جزو آثار موفق خود بود. تمام این مراحل را در دوره اول اجرا طی کرده بودم و در اجرای جدید، بیشتر به یادآوری و بازآفرینی آن تجربه نیاز داشتم.
این بازیگر تئاتر اضافه کرد: گاهی ما از مسئله‌ای که در ابتدا چندان جدی به نظر نمی‌رسد، مشکلی بزرگ می‌سازیم و خودمان نخستین افرادی هستیم، که در آن غرق می‌شویم. جامعه‌ای که در «مترانپاژ» به تصویر کشیده می‌شود، جامعه‌ای سالم نیست و روابط در آن با ایرادهای جدی روبه‌روست. شخصیت‌ها بدون دلیل مشخص از چیزی که درباره آن آگاهی ندارند می‌ترسند و همین ترس، شرایط را پیچیده می‌کند و در نهایت به فاجعه می‌انجامد.
وی درباره تأثیر واکنش تماشاگران بر کیفیت بازی بازیگران، خاطرنشان کرد: قطعاً وقتی با مخاطبی راضی روبه‌رو می‌شوم، انرژی می‌گیرم، اما آنچه روی صحنه اجرا می‌شود، حاصل ماه‌ها برنامه‌ریزی، تمرین و هماهنگی در جزئیات است و با یک نقد یا نظر نمی‌توان به‌سادگی آن را تغییر داد.
این بازیگر تئاتر با تأکید بر اهمیت ارتباط زنده میان بازیگر و تماشاگر، ادامه داد: تئاتر زنده به نفس گرم مخاطب وابسته است. هرچه مخاطب رضایت بیشتری داشته باشد، اجرای بازیگران نیز گرم‌تر می‌شود و طبیعتاً استقبال از نمایش افزایش پیدا می‌کند. این موضوع همچنین موجب دلگرمی گروه می‌شود تا مسیر خود را با انگیزه بیشتری ادامه دهد.
عرفانی درباره وضعیت امروز تئاتر مشهد، اضافه کرد: تئاتر مشهد به همت گروه‌های فعال و جوانان پرشور، همچنان زنده و پویاست. جوانانی که بخش عمده مسئولیت این حوزه را بر دوش گرفته‌اند و در نبود برنامه‌ریزی و آینده‌نگری شهری و استانی، دشواری‌های زنده نگه داشتن تئاتر را تحمل می‌کنند.
به گزارش ایسنا، نمایش «کمدی مترانپاژ» در کنار ایجاد لحظاتی مفرح و نشاندن خنده بر لبان تماشاگران، فرصتی برای تأمل در روابط انسانی، ترس از ناشناخته‌ها و پیامدهای ناآگاهی فراهم می‌کند، اثری که با همراهی عوامل اجرایی و بازیگران، تلاش دارد فراتر از سرگرمی، مخاطب را با پرسش‌هایی درباره رفتارهای فردی و اجتماعی روبه‌رو کند.
در این میان، تلاش هنرمندان و گروه‌های نمایشی مشهد برای تداوم اجراها، با وجود دشواری‌های اقتصادی و کمبود حمایت‌ها، نشان می‌دهد، که چراغ تئاتر این شهر همچنان با انگیزه و پشتکار فعالان این عرصه روشن مانده است.
انتهای پیام
