سند جامع پدافند غیرعامل شهر قرچک روز شنبه ۹ آبان‌ماه با حضور مسئولان استانی و شهرستانی در فرهنگسرای شهید ستاری رونمایی شد؛ طرحی که با بررسی زیرساخت‌ها، کاربری‌های شهری، تهدیدات احتمالی و میزان آسیب‌پذیری دارایی‌های شهری، به دنبال ایجاد آمادگی بیشتر برای مواجهه با بحران‌ها و جلوگیری از اختلال در خدمات‌رسانی به شهروندان است.
تهدیدات امروز تنها به حملات نظامی محدود نمی‌شود
شیرزاد محمد میگونی مسئول اداره‌کل پدافند غیرعامل استانداری تهران در این مراسم با تأکید بر ضرورت آمادگی دستگاه‌های اجرایی در برابر تهدیدات نوین اظهار کرد: تهدیدات امروز صرفاً نظامی نیستند و حوزه‌های زیستی، سایبری، شیمیایی، پرتوی و فناوری را نیز شامل می‌شوند؛ ازاین‌رو شناسایی دارایی‌های حیاتی، پایش تهدیدات و کاهش آسیب‌پذیری زیرساخت‌ها باید در اولویت دستگاه‌ها قرار گیرد.
وی با اشاره به پیامدهای تهدیدات زیستی افزود: شیوع بیماری‌هایی مانند آنفلوانزای فوق‌حاد پرندگان و کرونا نشان داد که تهدیدات زیستی می‌توانند علاوه بر سلامت عمومی، صنعت، اقتصاد و روابط اجتماعی را نیز تحت تأثیر قرار دهند.
میگونی با اشاره به حملات سایبری علیه شبکه‌های بانکی، سامانه‌های سوخت‌رسانی و تأسیسات حساس ادامه داد: دشمن می‌تواند بدون درگیری نظامی مستقیم، فعالیت بخش‌های مهم کشور را مختل کند؛ بنابراین حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی باید به یکی از اولویت‌های اصلی دستگاه‌های اجرایی تبدیل شود.
مسئول اداره‌کل پدافند غیرعامل استانداری تهران، جنگ مردم‌محور و تلاش برای ایجاد فاصله میان مردم و حاکمیت را از محورهای مهم تهدیدات دشمن دانست و گفت: هدف دشمن تنها آسیب‌زدن به زیرساخت‌هایی مانند آب، برق و گاز نیست، بلکه با استفاده از ابزارهای فرهنگی و جنگ شناختی به دنبال تضعیف انسجام اجتماعی و قرار دادن مردم در مقابل یکدیگر است.
وی با تأکید بر نقش مردم در عبور از بحران‌ها اظهار کرد: حضور مردم در صحنه و همراهی آنان با مدافعان کشور ظرفیت اجتماعی مهمی برای مقابله با تهدیدات ایجاد کرده است و مسئولان نیز باید متناسب با این همراهی، وظایف خود را در حوزه خدمت‌رسانی و حفاظت از زیرساخت‌ها به‌درستی انجام دهند.
میگونی با تشریح مفهوم پدافند غیرعامل تصریح کرد: پدافند غیرعامل مجموعه اقداماتی غیرمسلحانه برای کاهش آسیب‌پذیری در برابر تهدیدات و مخاطرات است و نخستین مرحله اجرای آن، شناسایی دارایی‌های مهم، حساس و حیاتی و سپس بررسی تهدیداتی است که می‌توانند این دارایی‌ها را از کار بیندازند.
وی با اشاره به اهمیت جانمایی صحیح تأسیسات شهری افزود: گاهی آسیب‌پذیری زیرساخت‌ها نه در نتیجه اقدام دشمن، بلکه به دلیل استقرار نامناسب تأسیسات و رعایت نکردن ملاحظات ایمنی ایجاد می‌شود؛ بنابراین الزامات پدافند غیرعامل باید از مرحله طراحی و احداث زیرساخت‌ها مورد توجه قرار گیرد.
۱۷ گروه کاربری شهری در سند پدافند غیرعامل قرچک بررسی شد
سیدعلی سیدیان مدیرعامل شرکت مهندسین مشاور نقش قدیر و مجری تدوین سند جامع پدافند غیرعامل قرچک با تشریح مراحل تهیه این طرح اظهار کرد: پدافند غیرعامل به معنای کاهش آسیب‌پذیری در برابر تهدیدات و مخاطرات بدون استفاده از اقدامات نظامی است و برخلاف تصور عمومی، تنها تهدیدات نظامی را شامل نمی‌شود، بلکه مخاطرات طبیعی مانند زلزله و سیل را نیز در بر می‌گیرد.
وی با اشاره به تغییر ماهیت تهدیدات در سال‌های اخیر افزود: در گذشته تمرکز مطالعات پدافند غیرعامل بیشتر بر حملات هوایی و موشکی بود، اما امروز حمله به زیرساخت‌های حیاتی، منابع آب، شبکه‌های ارتباطی، مراکز خدماتی و حتی مناطق مسکونی و آموزشی نیز اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده است.
مدیرعامل شرکت مهندسین مشاور نقش قدیر حفظ جان شهروندان و مدیران، صیانت از زیرساخت‌ها و تداوم مدیریت را سه هدف اصلی پدافند غیرعامل دانست و گفت: در تدوین سند قرچک ابتدا شناخت کاملی از ساختار کالبدی شهر، بافت شهری، شبکه راه‌ها، کاربری‌ها و زیرساخت‌های آب، برق و ارتباطات انجام شد و سپس دارایی‌های شهری بر اساس اهمیت و نقش آن‌ها در استمرار خدمات سطح‌بندی شدند.
سیدیان با اشاره به وابستگی متقابل زیرساخت‌های شهری توضیح داد: برای نمونه قطع برق تنها به خاموشی محدود نمی‌شود، بلکه می‌تواند موجب اختلال در شبکه تلفن همراه، ارتباطات و حتی تأمین آب ساختمان‌هایی شود که برای انتقال آب به پمپ‌های برقی وابسته هستند؛ بنابراین در مطالعات پدافند غیرعامل باید پیامدهای اختلال در هر زیرساخت و تأثیر آن بر سایر بخش‌های شهر نیز بررسی شود.
وی از انجام مطالعات تهدیدشناسی و آسیب‌شناسی در محدوده شهر خبر داد و افزود: در این مطالعات مشخص شده است که هر دارایی شهری در برابر چه تهدیداتی آسیب‌پذیر است، میزان این آسیب‌پذیری چقدر است و از کار افتادن هر بخش چه پیامدهایی برای سایر زیرساخت‌ها و خدمات شهری به همراه خواهد داشت.
مدیرعامل شرکت مهندسین مشاور نقش قدیر با اشاره به استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی(GIS) در تدوین این سند بیان کرد: اطلاعات مربوط به دارایی‌ها، تهدیدات و آسیب‌پذیری‌ها به‌صورت مکانی ثبت شده است تا مدیران شهری بتوانند محدوده‌های در معرض تهدید و نقاط آسیب‌پذیر را شناسایی و برای مقابله با شرایط احتمالی تصمیم‌گیری دقیق‌تری داشته باشند.
سیدیان با اشاره به محاسبه میزان خطرپذیری دارایی‌های شهری ادامه داد: میزان تهدید، آسیب‌پذیری و پیامدهای ناشی از آسیب به دارایی‌ها ارزیابی شده و بر اساس نتایج این بررسی‌ها، اولویت‌های مداخله و برنامه‌های مقابله و پاسخ تدوین شده است.
وی، برنامه‌ریزی برای تخلیه و اسکان اضطراری را از بخش‌های مهم سند جامع پدافند غیرعامل قرچک عنوان کرد و گفت: در این بخش، مسیرهای مناسب برای تخلیه جمعیت، فضاهای باز و سرپوشیده داخل و خارج شهر برای اسکان اضطراری و ظرفیت خدمات‌رسانی به جمعیت در شرایط بحران بررسی شده است.
سیدیان با اشاره به جمعیت بیش از ۲۵۰ هزار نفری قرچک اظهار کرد: اسکان اضطراری چنین جمعیتی صرفاً با تعیین یک مکان امکان‌پذیر نیست، بلکه باید نیازهای اساسی مانند آب، غذا، برق، خدمات امدادی و ارتباطات نیز پیش‌بینی شود. تجربه حوادث نشان داده است که مردم پس از تأمین نیازهای اولیه، به امکان برقراری ارتباط و اطلاع از وضعیت خانواده خود نیز نیاز جدی دارند.
وی با بیان اینکه در این سند ۱۷ گروه کاربری شهری بررسی شده است، افزود: کاربری‌های مسکونی، اداری، تجاری، صنعتی، درمانی، انتظامی و سایر کاربری‌ها از نظر الزامات پدافند غیرعامل مورد ارزیابی قرار گرفته‌اند و برای هر یک ملاحظات و الزامات متناسب ارائه شده است.
مدیرعامل شرکت مهندسین مشاور نقش قدیر، پهنه‌بندی شهر از نظر پوشش خدمات و استقرار کاربری‌ها را از دیگر بخش‌های مطالعات برشمرد و گفت: موضوعاتی مانند توسعه شهرک‌های صنعتی، فاصله کاربری‌های پرخطر از بافت مسکونی، ضرورت جابه‌جایی برخی فعالیت‌های مخاطره‌آمیز و چالش‌های مرتبط با منابع آب و حریم چاه‌ها نیز در این طرح مورد توجه قرار گرفته است.
وی تأکید کرد: تدوین سند به‌تنهایی تضمین‌کننده افزایش ایمنی شهر نیست و اثربخشی آن به اجرای الزامات و تقسیم وظایف پیش‌بینی‌شده میان دستگاه‌های مسئول وابسته است.
سند پدافند غیرعامل نقشه راه تداوم خدمات شهری است
محسن خرمی‌شریف شهردار قرچک نیز در این مراسم تدوین سند جامع پدافند غیرعامل را از ضرورت‌های مدیریت شهری دانست و اظهار کرد: وجود سندی که مدیران بتوانند با اتکا به آن شناخت دقیقی از نقاط قوت و ضعف مجموعه تحت مدیریت خود داشته باشند، یکی از الزامات اساسی برای برنامه‌ریزی و مدیریت شرایط بحرانی است.
وی با اشاره به همکاری مجموعه شهرداری و شورای پدافند غیرعامل شهرستان در تدوین این سند افزود: این مطالعات تصویری روشن از ظرفیت‌ها، آسیب‌پذیری‌ها و نقاط قوت و ضعف شهرداری ارائه می‌دهد تا در زمان بروز بحران‌ها و حوادث غیرمترقبه، اقدامات لازم با آمادگی و هماهنگی بیشتری انجام شود.
شهردار قرچک تداوم خدمات‌رسانی را از مهم‌ترین مأموریت‌های مدیریت شهری در شرایط بحرانی عنوان کرد و گفت: تجربه حوادث و شرایط جنگی نشان داد استمرار خدمات عمومی تا چه اندازه اهمیت دارد و مدیریت شهری باید برای حفظ جریان خدمت‌رسانی در هر شرایطی آمادگی داشته باشد.
خرمی‌شریف با اشاره به عملکرد شهرداری و دستگاه‌های خدمات‌رسان در دوره جنگ اظهار کرد: مجموعه شهرداری و سایر دستگاه‌های خدمات‌رسان در این مدت خدمات خود را بدون وقفه ادامه دادند و این تجربه ضرورت برنامه‌ریزی دقیق‌تر برای مواجهه با شرایط مشابه را بیش از گذشته آشکار کرد.
وی با بیان اینکه قرچک از معدود شهرستان‌های استان تهران است که مطالعات سند جامع پدافند غیرعامل شهری را به انجام رسانده است، افزود: این سند پس از رونمایی به دستگاه‌های مربوطه ابلاغ می‌شود تا هر مجموعه بر اساس مأموریت‌ها و الزامات تعیین‌شده برای تقویت زیرساخت‌ها و افزایش تاب‌آوری در برابر حوادث احتمالی اقدام کند.
۲۳۰ نانوایی قرچک به سوخت دوگانه مجهز شدند
علی‌محمد اسلامی فرماندار شهرستان قرچک نیز در این مراسم با قدردانی از اقدامات شهرداری و آموزش‌وپرورش در حوزه پدافند غیرعامل اظهار کرد: پدافند غیرعامل مجموعه‌ای از اقدامات پیشگیرانه و غیرمسلحانه است که با هدف کاهش آسیب‌پذیری افراد، زیرساخت‌ها، تأسیسات و سرمایه‌های ملی انجام می‌شود و به زبان ساده، به معنای اندیشیدن به راه‌های مقابله با حوادث پیش از وقوع آن‌هاست.
وی با بیان اینکه قرار گرفتن کشور در کمربند زلزله، احتمال وقوع حوادث طبیعی، تهدیدات سایبری و حمله به مراکز خدمات‌رسان از جمله مخاطرات پیش‌روی کشور است، افزود: نباید تصور کنیم با پایان یک جنگ، دیگر کشور با تهدید مواجه نخواهد شد؛ ازاین‌رو پیش‌بینی و آمادگی برای شرایط احتمالی باید به‌صورت مستمر در دستور کار دستگاه‌ها قرار گیرد.
فرماندار قرچک کاهش خسارات جانی و مالی، حفظ امنیت و سلامت مردم، افزایش تاب‌آوری دستگاه‌های اجرایی، استمرار خدمات ضروری و حفاظت از زیرساخت‌ها را از مهم‌ترین اهداف پدافند غیرعامل برشمرد.
اسلامی با اشاره به اقدامات شهرستان برای تأمین نان در شرایط اضطراری گفت: اواخر سال ۱۴۰۳ پیشنهاد شد وضعیت نانوایی‌های شهرستان از نظر برخورداری از تجهیزات جایگزین بررسی شود تا در صورت قطع برق، گاز یا آب، تأمین نان مردم با مشکل مواجه نشود.
وی ادامه داد: در همین راستا تاکنون ۲۳۰ واحد نانوایی در شهرستان به سوخت دوگانه مجهز شدند و تجهیزاتی از جمله موتور برق، تانکر آب و کپسول گاز نیز برای افزایش آمادگی این واحدها در شرایط اضطراری پیش‌بینی شده است.
فرماندار قرچک، مکان‌یابی مناسب برای اسکان اضطراری را از دیگر الزامات پدافند غیرعامل دانست و اظهار کرد: باید مناطقی شناسایی شوند که دسترسی مناسبی به زیرساخت‌های خدماتی از جمله آب و گاز داشته باشند تا در صورت بروز بحران، امکان انتقال و اسکان موقت مردم در آن‌ها فراهم شود.
اسلامی با تأکید بر ضرورت رعایت اصول مکان‌یابی و مقاوم‌سازی در ساخت‌وسازها افزود: محل احداث تأسیسات و مراکز مهم باید با بررسی تهدیدات و خطرات احتمالی انتخاب شود و ساختمان‌ها و زیرساخت‌ها نیز به‌گونه‌ای طراحی و تقویت شوند که در برابر حوادث مقاومت کافی داشته باشند.
وی تمرکززدایی از خدمات حیاتی را یکی دیگر از اصول مهم پدافند غیرعامل عنوان کرد و گفت: متمرکز شدن تمام امکانات و خدمات ضروری در یک نقطه، آسیب‌پذیری شهر را افزایش می‌دهد؛ بنابراین توزیع متناسب زیرساخت‌ها و امکانات باید مورد توجه قرار گیرد.
فرماندار قرچک با اشاره به ضرورت ایجاد پناهگاه و فضاهای امن در شهرها تصریح کرد: در شهرسازی گذشته پیش‌بینی پناهگاه‌های عمومی و فضاهای امن برای مردم به اندازه کافی مورد توجه قرار نگرفته بود و تجربه جنگ اخیر نیز اهمیت این موضوع را نشان داد؛ ازاین رو پیش‌بینی مسیرهای خروج اضطراری و فضاهای امن باید در برنامه‌ریزی شهری جایگاه جدی داشته باشد.
اسلامی، آموزش و فرهنگ‌سازی را از ارکان مهم پدافند غیرعامل دانست و خاطرنشان کرد: پدافند غیرعامل تنها وظیفه یک سازمان یا دولت نیست، بلکه همه دستگاه‌های اجرایی و مردم در تحقق آن مسئولیت دارند. دستگاه‌ها باید با شناسایی نقاط آسیب‌پذیر، تأمین تجهیزات ضروری، برگزاری مانور و آموزش کارکنان، آمادگی خود را افزایش دهند.
وی با تأکید بر نقش مردم در کاهش خسارات ناشی از بحران‌ها افزود: شهروندان نیز باید با یادگیری اصول ایمنی، توجه به هشدارهای رسمی، شناخت مسیرهای خروج اضطراری و رعایت نکات حفاظتی در افزایش امنیت و تاب‌آوری جامعه مشارکت کنند.
فرماندار قرچک در پایان ابراز امیدواری کرد که با اجرای سند جامع پدافند غیرعامل، همکاری دستگاه‌های اجرایی و مشارکت مردم، آمادگی شهرستان برای مواجهه با حوادث طبیعی، تهدیدات و بحران‌های احتمالی افزایش یابد و خسارات جانی و زیرساختی به حداقل برسد.
انتهای پیام
