محمدعلی جعفری در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به آغاز سی و چهارمین هفته کتاب از ۲۴ آبان‌ماه، اظهار کرد: باور ما این است که برنامه‌های کتاب و کتاب‌خوانی باید در تمام هفته‌های سال جریان داشته باشد و هفته کتاب در واقع فرصتی نمادین برای ترویج کتاب‌خوانی و ایجاد تلنگری در جامعه است تا افرادی که از مطالعه فاصله گرفته‌اند، دوباره به سمت کتاب و کتاب‌خوانی روی بیاورند.
وی افزود: امسال توجه بیشتری به کودکان و نوجوانان، به‌ویژه گروه‌های آسیب‌پذیر و آسیب‌دیده، داریم. در این زمینه تلاش می‌کنیم با همکاری آموزش‌وپرورش و کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، دانش‌آموزان مناطق محروم را شناسایی کنیم و با اهدای کتاب و فراهم‌کردن زمینه دسترسی آنان به منابع مطالعاتی، امکان بهره‌مندی بیشترشان از کتاب را فراهم آوریم. ممکن است برخی خانواده‌ها توان مالی کافی برای خرید کتاب نداشته باشند و لازم است در این زمینه تسهیل‌گری کنیم.
معاون فرهنگی و رسانه‌ای اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان اصفهان با اشاره به برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای هفته کتاب، ادامه داد: برگزاری نمایشگاه کتاب در چند نقطه، دیدار با کودکان مبتلا به سرطان و بازدید از کتاب‌فروشی‌ها از جمله برنامه‌هایی است که برای این هفته در نظر گرفته‌ایم. سال گذشته نیز به دیدار کودکان مبتلا به سرطان رفتیم. امسال همچنین برای برگزاری برنامه‌هایی با هدف ترویج کتاب و کتاب‌خوانی در موکب‌ها برنامه‌ریزی کرده‌ایم که جزئیات آن‌ها اطلاع‌رسانی خواهد شد.
جعفری درباره مناطق هدف این برنامه‌ها توضیح داد: شرق اصفهان از جمله مناطقی است که با محرومیت و آسیب‌های اجتماعی روبه‌روست و توجه به آن برای ما اهمیت دارد. افزون بر این، همه بخش‌ها و شهرهای تابع شهرستان اصفهان از امکانات و حضور اداره‌های فرهنگ و ارشاد اسلامی برخوردار نیستند و به همین دلیل، فعالیت‌های فرهنگی کمتری در برخی از این مناطق انجام می‌شود. این مناطق نیز در شمار نقاط هدف ما قرار دارند، اما تمرکز امسال بیشتر بر مناطق آسیب‌دیده و کودکانی است که در پی اتفاقات یک سال گذشته با آسیب‌هایی روبه‌رو شده‌اند.
وی درباره راهکارهای افزایش دسترسی کودکان مناطق محروم به کتاب خاطرنشان کرد: در کنار اهدای کتاب، به دنبال همراه‌کردن نهادهایی هستیم که بتوانند در تأمین منابع مطالعاتی بیشتر به ما کمک کنند. از نظر من، حتی با تعداد اندکی کتاب نیز می‌توان در برخی مناطق محروم کتابخانه‌های کوچکی راه‌اندازی کرد. اهدای کتاب به‌تنهایی ممکن است تنها بخشی از کودکان را پوشش دهد، اما ایجاد کتابخانه‌های کوچک در مدارس، مساجد و کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد می‌تواند امکان استفاده تعداد بیشتری از کودکان و نوجوانان از کتاب را فراهم کند.
معاون فرهنگی و رسانه‌ای اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی ادامه داد: در همین زمینه با خیران و دستگاه‌هایی که توان حمایت از این برنامه‌ها را دارند، گفت‌وگو می‌کنیم تا بتوانیم منابع بیشتری را در هفته کتاب به این مناطق اختصاص دهیم و زمینه دسترسی کودکان و نوجوانان به کتاب را گسترش دهیم.
جعفری در پاسخ به پرسشی درباره برنامه‌های حمایت روانی از کودکان و تقویت تاب‌آوری اجتماعی گفت: افرادی را داریم که از آن‌ها با عنوان «خیران فرهنگی» یاد می‌کنم. این افراد علاقه‌مندند به مناطق محروم و نقاط مختلف بروند و با کودکان و نوجوانان فعالیت‌های فرهنگی، به‌ویژه در حوزه کتاب، انجام دهند. مؤسسات فرهنگی و هنری زیرمجموعه فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز در این زمینه با ما همکاری دارند و برخی از این افراد در سال‌های گذشته هم برای مشارکت در چنین فعالیت‌هایی اعلام آمادگی کرده بودند.
وی افزود: حضور این افراد در میان کودکان و نوجوانان و برگزاری برنامه‌ها و رویدادهای فرهنگی می‌تواند به تقویت روحیه آنان، کاهش بخشی از آسیب‌ها و لطمه‌هایی که متحمل شده‌اند و افزایش تاب‌آوری‌شان کمک کند. امیدواریم این گروه‌ها در مناطق مختلف فعالیت‌هایی برگزار کنند و جزئیات آن‌ها نیز از طریق رسانه‌ها اطلاع‌رسانی شود.
معاون فرهنگی و رسانه‌ای اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان اصفهان با دعوت از علاقه‌مندان به فعالیت‌های فرهنگی اضافه کرد: از همه کسانی که علاقه‌مندند در حوزه کتاب و کتاب‌خوانی فعالیت کنند، دعوت می‌کنم به این جریان بپیوندند تا با هم‌فکری یکدیگر بتوانیم راهکارهای بهتری پیدا کنیم و این فعالیت‌ها را به هفته کتاب محدود نکنیم و در طول سال ادامه دهیم.
جعفری با تأکید بر ضرورت مشارکت مسئولان در برنامه‌های کتاب‌خوانی، اظهار کرد: برنامه‌هایی مانند کتابخانه‌گردی و کتاب‌فروشی گردی را در نظر داشتیم و قرار بر این بود مسئولان استانی و شهرستانی نیز در آن‌ها مشارکت کنند، اما به نظر می‌رسد درگیری مسئولان با مسائل اقتصادی و اجتماعی دیگر باعث شده است به حوزه فرهنگ کمتر توجه شود و همکاری موردنیاز در این زمینه شکل نگیرد.
وی ادامه داد: ممکن است برخی بر این باور باشند که ابتدا باید به معیشت، خوراک و نیازهای اولیه مردم پرداخت و سپس به مسائل فرهنگی و کتاب رسید، اما واقعیت این است که آگاهی از کتاب باعث می‌شود شناخت جامعه، مردم و دنیای پیرامون نیز با کتاب گسترش پیدا کند و بی‌توجهی به این حوزه، ستم آشکاری به مردم است.
این مسئول فرهنگی با بیان اینکه کتاب به یک هفته محدود نمی‌شود، خاطرنشان کرد: کتاب برای تمام روزهای زندگی است و باید همواره در کنار ما باشد. فرهنگ کتاب‌خوانی باید از سال‌های پیش از دبستان به کودکان آموزش داده شود تا از همان ابتدا با کتاب مأنوس شوند و در بزرگسالی نیز به مطالعه ادامه دهند. به باور من، ضعف کتاب‌خوانی را می‌توان در برخی اتفاقات پیرامون و حتی در سخنان بعضی افراد تأثیرگذار مشاهده کرد؛ موضوعی که ضرورت توجه جدی‌تر به این مسئله را نشان می‌دهد.
جعفری آموزش‌وپرورش را یکی از مهم‌ترین دستگاه‌ها در ترویج کتاب‌خوانی دانست و گفت: سرنوشت آینده کشور در دست آموزش‌وپرورش است و این دستگاه باید با برنامه‌های دقیق و مستمر در این زمینه تلاش کند. کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، اداره کتابخانه‌های عمومی و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز در این مسیر مسئولیت دارند و اگر این مجموعه‌ها دست‌به‌دست هم ندهند، نمی‌توان انتظار داشت فرهنگ کتاب‌خوانی به شکل مطلوب گسترش پیدا کند.
وی با اشاره به محدودیت‌های مالی نهادهای فرهنگی اضافه کرد: نهادهای فرهنگی در نظام بودجه‌ریزی کشور معمولاً جایگاه ضعیف‌تری دارند و کمتر مورد توجه قرار می‌گیرند. به همین دلیل، دستگاه‌هایی که از توان مالی بیشتری برخوردارند، باید از فعالیت‌های فرهنگی حمایت کنند تا فرهنگ کتاب‌خوانی گسترش یابد. توجه به این حوزه و دیگر بخش‌های فرهنگ می‌تواند در کاهش بسیاری از دردها و آسیب‌های اجتماعی مؤثر باشد و حتی به مهار بخشی از آن‌ها کمک کند.
معاون فرهنگی و رسانه‌ای اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان اصفهان با تأکید بر ضرورت تداوم برنامه‌ها در طول سال، به وضعیت اقتصادی حوزه نشر نیز اشاره کرد و گفت: امروز باید به اقتصاد کتاب و بازار نشر هم توجه کنیم. گرانی‌ها، کمبود و افزایش قیمت کاغذ، هزینه‌های سنگین چاپ و کاهش توان خرید مردم، آسیب‌های جدی به بدنه نشر وارد کرده است.
جعفری افزود: هفته کتاب می‌تواند فرصتی برای جلب‌توجه به وضعیت بازار کتاب و مشکلات فعالان این حوزه باشد. ناشرانی که سال‌ها برای تولید و گسترش کتاب‌های خوب در میان مردم تلاش کرده‌اند و کتاب‌فروشانی که با وجود درآمد اندک در مقایسه با سرمایه‌گذاری خود، این فعالیت فرهنگی ارزشمند را ادامه می‌دهند، اکنون با آسیب‌های زیادی روبه‌رو هستند و باید موردحمایت قرار گیرند.
وی با اشاره به وضعیت نویسندگان و مؤلفان خاطرنشان کرد: برخی نویسندگان و مؤلفان نیز ممکن است از محل فروش کتاب‌های خود امرارمعاش کنند و در شرایط کنونی با مشکلاتی روبه‌رو باشند. این گروه نیز از جمله آسیب‌دیدگان حوزه فرهنگ به شمار می‌روند و باید به وضعیت آن‌ها توجه شود.
جعفری با ابراز امیدواری نسبت به تداوم فعالیت‌های فرهنگی در طول سال، گفت: امیدواریم برنامه‌های هفته کتاب سهم کوچکی در رفع مشکلات ناشران، کتاب‌فروشان، نویسندگان و دیگر فعالان حوزه فرهنگ و هنر داشته باشد و زمینه تداوم برنامه‌های کتاب و کتاب‌خوانی در طول سال نیز فراهم شود.
انتهای پیام
