به گزارش ایسنا، محمود شالویی، رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی در ابتدای این مراسم، بر ضرورت شناخت و معرفی شخصیت‌های بزرگی چون علامه حافظیان تأکید کرد و گفت: بیش از سه سال پیش، وزیر پیشین فرهنگ و ارشاد اسلامی، در تماس تلفنی با بنده، پیشنهاد برگزاری مجلسی برای بزرگداشت آقای حافظیان را مطرح کردند. ایشان معتقد بودند حیف است شخصیتی با آن جایگاه و آوازه در خارج از مرزهای ایران، در کشور خودمان آن‌گونه که شایسته است شناخته‌شده نباشد.
وی افزود: پس از آن، نشست‌ها و گفت‌وگوهایی با سرکار خانم فیروزه حافظیان، فرزند فرهیخته و شاعره ایشان، برگزار شد و دوستان دیگری نیز به این جمع پیوستند تا زمینه برگزاری این آئین فراهم شود.
رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی با اشاره به جایگاه معنوی و عرفانی علامه حافظیان اظهار کرد: آنچه شخصیت‌هایی چون حافظیان را ماندگار می‌کند، صرفاً دانش‌ها و علومی نیست که بر آن‌ها احاطه داشته‌اند؛ بلکه ارتباط وثیق و تنگاتنگی است که با خداوند برقرار کرده‌اند. هیچ‌یک از علوم و دانش‌ها به‌تنهایی راه رسیدن به حقیقت را نمی‌گشاید، مگر به اذن الهی و به لطف و کرم پروردگار.
شالویی با اشاره به فعالیت‌های معنوی حافظیان در هندوستان تصریح کرد: اگر حافظیان توانست در سرزمینی چون هند مردمان بسیاری را گرد خود جمع کند، این کار نه برای مطرح کردن خویش، بلکه برای معرفی خداوند و رهنمون ساختن آنان به دین و آئین الهی بود. این توفیق از آنِ کسی است که دل سوخته و پاک خود را در مسیر طریق الی‌الله قرار داده و از تعلقات دنیوی عبور کرده است.
وی با بیان اینکه شخصیت‌هایی چون حافظیان می‌توانندالگویی برای رهروان حقیقت باشند، خاطرنشان کرد: گردهمایی امروز نیز از آن رو اهمیت دارد که حافظیان راه زمین به سوی آسمان را به‌درستی پیمود و توانست به مقامی معنوی دست یابدکه آثار و روایت‌های به‌جامانده از زندگی او، گواهی بر این حقیقت است.
شالویی با اشاره به اقدامات انجمن برای معرفی بیشترشخصیت علامه حافظیان بیان کرد: کتابی مشتمل بر خاطرات، نوشته‌ها و مقالات افرادی که با ایشان حشر و نشر داشته‌اند یادرباره زندگی و شخصیتشان تحقیق کرده‌اند، آماده شده و هم‌زمان با این آئین در اختیار علاقه‌مندان قرار می‌گیرد. همچنین انجمن درخواست صدور تمبر یادبود علامه حافظیان را به اداره پست ارائه کرده و طرح پیشنهادی نیز ارسال شده است که امیدواریم این تمبر به‌زودی منتشر شود.
حافظیان؛ الگویی از عرفان اصیل، استقامت و بصیرتدینی
در ادامه سیدمحمد حسینی -وزیر سابق فرهنگ و ارشاد اسلامی- با اشاره به دشواری سخن گفتن درباره شخصیت‌های بزرگ عرفانی اظهار کرد: به تعبیر سعدی، «به صد دفتر نشایدگفت حسب‌الحال مشتاقی» و به قول حافظ، «قلم را آن زبان نبود که سر عشق گوید باز»؛ چراکه شرح احوال این بزرگان فراتر از بیان و تقریر است.
وی افزود: یکی از دشواری‌های معرفی این شخصیت‌ها آن است که بسیاری از آنان در زمان حیات خود تمایلی به سخن گفتن درباره خویش یا برگزاری مراسم بزرگداشت نداشتند؛ حال آنکه جامعه و به‌ویژه نسل جوان برای شناخت این الگوهای فرزانگی و معنویت به معرفی آنان نیازمند است.
حسینی با اشاره به توصیف محمدرضا حکیمی از علامه حافظیان گفت: استاد حکیمی درباره ایشان تصریح کرده بود که در علوم غریبه نظیری نداشت و از نوادر روزگار و اصحاب استقامت و مداومت در ریاضات مهمه شرعیه، بدون انحراف در عقیده و عمل بود. ایشان همچنین از استادان مسلم علوم غریبهو صاحب نفس و تأثیر بسیار قوی بود.
وزیر اسبق فرهنگ و ارشاد اسلامی با تأکید بر ضرورت معرفی عرفان اصیل اسلامی به نسل جوان خاطرنشان کرد: امروز جهان با بحران معنویت روبه‌روست و در چنین شرایطی بایدبه‌جای گرایش به عرفان‌های نوظهور و جریان‌های انحرافی، شخصیت‌هایی چون حافظیان و میراث معنوی آنان را به جامعه معرفی کنیم.
وی همچنین به ارادت حافظیان به امام خمینی(ره) اشاره کرد و گفت: این ارادت را می‌توان در شناخت ایشان از ابعاد عرفانی و روحیه مبارزاتی امام جست‌وجو کرد. حافظیان حتی در دوران اقامت امام در نوفل‌لوشاتو، با آینده‌نگری و فراست، رفتن ایشانبه فرانسه را به سود پیشبرد انقلاب می‌دانست.
حسینی با اشاره به شب‌زنده‌داری، تهجد و تحمل رنج بیماری از سوی حافظیان، این ویژگی‌ها را جلوه‌ای از سلوک معنوی و استقامت آن عارف دانست.
قرائت پیام تولیت آستان قدس رضوی
در بخش دیگری از این رویداد پیام حجت الاسلام احمد مروی -تولیت آستان قدس رضوی- به وسیله سید مهدی طالبیان رئیس سازمان علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی برای حاضران قرائت شد. در بخشی از این پیام آمده است: تاریخ تشیع گواه حیات پربرکت مردانی است که از رهگذر مجاهدت علمی و معنوی علم را چراغ هدایت معرفت را مایه عبودت و خدمت را جلوه ایمان خویش ساختند و نام و یادشان به برکت اخلاص و آثار ماندگارشان در صحیفه فرهنگ اسلامی جاودانه شد. مرحوم علامه سید ابوالحسن حافظیان خراسانی رضوان الله تعالی علیه از زمره این عالمان وارسته و نفوس محذب بود که عمر شریف خویش را در طلب معرفت ترویج معارف اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام و خدمت به بندگان خدا سپری کرد. پرورش در فضای قدسی مشهد الرضا و بهره‌مندی از محضر عالمان ربانی همچون مرحوم حاج شیخ حسنعلی اصفهانی و آیت الله سید موسی زرآبادی از او شخصیتی ساخت که در سیره‌اش علم از عمل و سلوک معنوی از التزام به شریعت جدا نبود. تبحر در دانش‌های گوناگون و آثاری که از آن عالم جلیلالقدر به یادگار مانده جلوه دیگری از وسعت دانش و اهتمام علمی آن مرحوم است.
در این میان پیوند عمیق حیات معنوی و خدمات ماندگار ایشان با آستان ملکوتی و مقدس حضرت ثامن الحجج علی بن موسی الرضا (علیه آلاف التحیه و الثنا) واجد منزلتی ممتاز است.
«لوح محفوظ» جلوه‌ای از جهان‌شمولی اسلام
در ادامه حکیمه دبیران ـ رییس اسبق دانشگاه الزهرا(س) -به ایراد سخن پرداخت و گفت: سفر علامه حافظیان به هندوستان، اگرچه به توصیه پزشکان و برای تغییر محل زندگی به دلیلبیماری صورت گرفت، اما در ادامه به عرصه‌ای برایمجاهدت‌های معنوی، خدمت به مردم و معرفی اسلام تبدیل شد.
وی افزود: حافظیان پس از مشورت با پدر و مادر و کسب اجازه از آنان راهی هندوستان شد و در شهرهایی چون کراچی، دهلیو کشمیر اقامت کرد. حضور در صوفی‌پوره، خدمت به مسلمانان، آموزش مردم، ساخت مسجد شیعیان در سرینگر، بنای مکانی مقدس بر فراز کوه ترال و مباحثه با مرتاضان هندی، از جمله اقدامات و مجاهدت‌های او در آن سرزمین بود.
دبیران با اشاره به اثر ارزشمند «لوح محفوظ» تصریح کرد: ایناثر آمیزه‌ای از عشق، ادب، علم و هنر است که علامه حافظیانآن را با هدف مدح و منقبت پیامبر اکرم(ص) و با بهره‌گیری از آیات قرآن کریم و اسما و صفات آن حضرت تدوین کرد.
رئیس اسبق دانشگاه الزهرا(س) تأکید کرد: یکی از مهم‌ترینویژگی‌های «لوح محفوظ»، تبیین جهانی بودن رسالت پیامبراسلام(ص) است؛ چنان‌که انتخاب عناوین و صفاتی همچون «شمع کائنات»، «هادی جهان»، «سیدالبشر» و «قطب کونین» برای پیامبر اکرم(ص)، بیانگر نگاه جهانی علامه حافظیان به دعوت آن حضرت و جایگاه ایشان به‌عنوان رحمت للعالمین است.
وی ابراز امیدواری کرد مسلمانان جهان با اخلاص و صدای رسا، جهانی بودن اسلام و پیام رحمت پیامبر اکرم(ص) را به همگان معرفی کنند.
خدمت بی‌چشمداشت به مردم؛ ویژگی اصلی علامه حافظیان
منوچهر صدوقی سها -استاد و پژوهشگر حکمت و عرفان اسلامی -دیگر سخنران این مراسم بود. او با اشاره به مراتب و مقامات عارفان از منظر شیخ‌الرئیس ابن‌سینا در کتاب «اشارات و تنبیهات» اظهار داشت: ابن‌سینا در بیان مقامات عارفان، به اسرار و احوالی اشاره می‌کند که برخی در وجود آنان پنهان و برخی دیگر در قالب کرامات و آثار معنوی آشکار می‌شود؛ اموری که منکران آن را انکار می‌کنند، اما اهل معرفت عظمت آن را درمی‌یابند.
وی با اشاره به آشنایی و دیدارهای خود با علامه حافظیان، سه ویژگی برجسته از شخصیت ایشان را یادآور شد و گفت: نخستین ویژگی، نقش و توفیق کم‌نظیر ایشان در ساخت ضریح مطهر حرم رضوی بود که به همت و پیگیری آن مرحوم و همراهانش انجام گرفت.
صدوقی سها دومین جلوه شخصیت حافظیان را تألیف اثر ارزشمند «لوح محفوظ» دانست و افزود: اگرچه بنده در علوم حروف و اعداد تخصصی ندارم، اما عظمت این اثر چنان آشکار است که حتی فرد فاقد آشنایی با مبانی این علوم نیزمی‌تواند دریابد که با اثری عادی و حاصل روش‌های معمولروبه‌رو نیست و در آفرینش آن عنایات و افاضات الهی دخیلبوده است.
مولف کتاب تاریخ حکما و عرفای متأخر بر ملاصدرا، سومینویژگی برجسته «حافظیان» را خدمت بی‌چشمداشت به مردم عنوان کرد و گفت: در خانه ایشان به روی نیازمندان، بیماران و گرفتاران باز بود و مردم با امید به آنجا مراجعه می‌کردند. ایشانبا وجود مراجعات فراوان، هیچ‌گونه چشمداشت مادی نداشت و به گفته خودشان، در تمام آن مدت جز یک نسخه قرآن خطی که از آیت‌الله بروجردی دریافت کرده بودند، چیزی از کسی نپذیرفتهبودند.
وی خدمت خالصانه به مردم و تربیت شاگردانی که منشأ امید و یاری‌رسانی به نیازمندان بودند را از میراث معنویعلامه حافظیان دانست و ابراز امیدواری کرد برکات وجودی و آثار معنوی این عارف بزرگ همچنان در جامعه جاری و ماندگار باشد.
سلوک علامه حافظیان بر پایه مبانی شرعی و آموزه‌های اهل‌بیت(ع)
حجت‌الاسلام مهدی مهدوی‌پور- استاد حوزه و دانشگاه- نیز در این برنامه با قدردانی از انجمن آثار و مفاخر فرهنگی برایبرگزاری این مجلس، اظهار کرد: علامه حافظیان شخصیتیاهل دانش، ریاضت و سلوک معنوی بود که با مجاهدت‌هایدشوار و پیوند عمیق با خداوند متعال، به مقامات عالی معنویدست یافت و خدمت به خلق را سرلوحه زندگی خود قرار داد.
وی با اشاره به آشنایی خود با علامه حافظیان پیش از انقلاب اسلامی گفت: در سفری به کراچی، توفیق دیدار با ایشان را پیدا کردم و علامه نسخه‌هایی از کتاب «لوح محفوظ» را در اختیارم گذاشت. این اثر بهترین سوغات سفر من به ایران بود و آن را به دوستان و آشنایان معرفی کردم.
مهدوی‌پور با اشاره به مأموریت پانزده‌ساله خود در هندوستان افزود: در پنج سفر به کشمیر، از روستای صوفی‌پوره، محل اقامت علامه، دیدن کردم و از نزدیک با خاطرات مردم درباره خدمات و برکات حضور ایشان آشنا شدم. همچنین از آستانه‌ای در ارتفاعات رشته‌کوه ترال که محل ریاضت علامه بود، بازدید کردم.
وی برگزاری همایش بین‌المللی «عرفان اسلامی و سلوک معنوی علامه حافظیان» در دانشگاه ملی اسلامیه دهلی در سال ۱۳۹۴ را از اقدامات مؤثر در معرفی این شخصیت دانست و گفت: در ادامه این فعالیت‌ها، بنیاد علامه حافظیان و مدرسه‌ای در صوفی‌پوره تأسیس شد و برای سامان‌دهی آستانه و حفظ منزل ایشان نیز اقداماتی صورت گرفت.
این استاد حوزه و دانشگاه در پایان تأکید کرد: سلوک علامه حافظیان بر پایه مبانی شرعی و آموزه‌های اهل‌بیت(ع) و مبتنیبر تهذیب نفس بود؛ مسیری دشوار که ایشان را به مراتب والایمعنوی رساند.
لوح محفوظ؛ پیوند اسرار رنگ، حروف
در ادامه فرزانه اعظم لطفی -عضو هیئت علمی دانشگاه تهران -سخنرانی خود را به بررسی اسرار و رموز رنگ در کتاب «لوح محفوظ» اختصاص داد.
وی با اشاره به اینکه عنوان پژوهش خود را «رنگ دگر» برگزیده است، گفت: علامه حافظیان در شرح و تفسیر «لوح محفوظ» از مفهوم رنگ دگر سخن گفته و در این اثر، رنگ‌ها را فراتر از جلوه‌های ظاهری و طبیعی، با اندیشه‌های عرفانی پیوند داده است.
لطفی با اشاره به تمثیلی از علامه درباره اسبی که با دیدن تصویر خود در آب از عبور امتناع می‌کرد، افزود: حافظیان از این حکایت برای بیان ضرورت شکستن غرور و خودبینی بهره می‌گیرد و رسیدن به مقصود را در گرو فروتنی، اعتراف به ناتوانی و توکل به لطف الهی می‌داند.
عضو هیئت علمی دانشگاه تهران با بیان اینکه علامه میانحروف، اعداد و کلمات نوعی تناسب، انس و محبت قائل بود، اظهار داشت: در نگاه ایشان، رنگ نیز زبان اندیشه و معرفت است؛ رنگ سبز نماد رویش و امید، آبی نشانه آرامش و خیرخواهی و رنگ سرخ گاه نماد هشدار و گاه نشانه شور و شهادت است.
وی با اشاره به تواضع علامه حافظیان پس از نگارش این اثر گفت: با وجود همه دانش و دریافت‌های معنوی، ایشانهمچنان خود را در آغاز راه می‌دید و همین فروتنی، از ویژگی‌های برجسته شخصیت عرفانی او بود.
پیوند حافظیان با فضای معنوی هند
در بخش دیگری از مراسم نیز علیرضا قزوه- شاعر و محقق ادبی- گفت: هندوستان حال‌وهوای معنوی و عرفانی خاصی دارد که شاید هر کسی نتواند آن را درک کند؛ این فضا در زندگیمردم، طبیعت و فرهنگ آن سرزمین جاری است و به نظر می‌رسد علامه حافظیان نیز در همین فضای معنوی زیسته و از آن بهره برده است.
وی با اشاره به حضور شاعران و عارفان بزرگ ایرانی در کشمیر افزود: شخصیت‌هایی چون کلیم کاشانی، قدسی مشهدی، طغرای مشهدی و سلیم تهرانی در این سرزمین زیسته‌اند و آثار و یادگارهای آنان بخشی از میراث فرهنگی و ادبی شبه‌قاره است.
قزوه با بیان اینکه این فضای عرفانی در شکل‌گیری نگاه شاعرانه و معنوی افراد نیز تأثیرگذار است، اظهار کرد: علامه حافظیان نیز از جمله شخصیت‌هایی بود که از این حال‌وهوایمعنوی بهره داشت و به مرتبه‌ای والا از معرفت و دریافت عرفانیرسیده بود.
وی در ادامه، قصیده‌ای را که برای علامه حافظیان سروده بود، قرائت کرد و در ابیاتی، به مقام معنوی، دانش، سلوک عرفانی و خدمات ایشان در کشمیر و هند پرداخت.
قزوه با اشاره به ماندگاری نام و آثار این عارف بزرگ، بر ضرورت پاسداشت یاد و میراث معنوی او تأکید کرد.
خدمت به خلق تنها برای رضایت خداوند
در بخش پایانی این رویداد سیده فیروزه حافظیان- نویسنده، شاعر و فرزند علامه سید ابوالحسن حافظیان رضوی(ره) - با اشاره به سلوک معنوی و منش اخلاقی ایشان اظهار کرد: درس بزرگ پدرم برای خانواده، توکل به ذات احدیت و خدمت به خلق تنها برای رضایت خالق بود. شخصیت کریمانه ایشان و شیوه مواجهه با مردم، از خواص تا عوام، همواره با احساس مسئولیتو تلاش برای گره‌گشایی از مشکلات دیگران همراه بود.
وی با یادآوری خاطره‌ای از دوران کودکی خود افزود: پدرم روزی بیت مشهور حافظ، «آسایش دو گیتی تفسیر این دو حرف است / با دوستان مروت با دشمنان مدارا» را برایم نوشت و آن را درس زندگی دانست و متناسب با سن من به شرح و تفسیرآن پرداخت.
دختر علامه حافظیان با اشاره به واپسین ساعات زندگی پدرش گفت: ایشان پس از تحمل بیش از پنجاه سال بیماری تنفسی، تا آخرین لحظات حیات به ذکر و نیایش مشغول بود و پیوسته عبارت «رحمه للعالمین» را بر زبان داشت. سخنان و حال معنویایشان در آن ساعات، برای خانواده دریچه‌ای به سوی باور عمیق‌تر به جهان دیگر گشود.
وی همچنین با قدردانی از استادان و پژوهشگرانی چون مرحومان محمدرضا حکیمی، احمد مهدوی دامغانی و دیگر شاگردان و آشنایان پدرش، گفت: وظیفه خود می‌دانم مسیرمعرفی آثار و اندیشه‌های ایشان را ادامه دهم و از همه کسانیکه در زنده نگه‌داشتن یاد و میراث پدرم همراهی کرده‌اند، سپاسگزاری می‌کنم.
در پایان این مراسم پس از رونمایی از کتاب زندگی نامه و خدمات علمی و فرهنگی علامه حافظیان که به همت انجمن آثار و مفاخر فرهنگی منتشر شده است، لوح سپاس و نشان زرین انجمن و هدیه تولیت آستان مقدس رضوی به خانواده علامه حافظیان رضوی(ره) اهدا شد.
انتهای پیام
